Elektronik Para ve Ödeme Kuruluşlarında Yeni Dönem: Uzaktan Kimlik Tespitinde NFC ve Biyometrik Doğrulama

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), ödeme ve elektronik para kuruluşlarının uzaktan müşteri kimlik tespiti süreçlerine ilişkin düzenlemelerde değişikliğe gitti. 4 Eylül 2026 tarihli ve 33360 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik ve tebliğ değişiklikleriyle biyometrik doğrulama, elektronik kimlik belgeleri ve yakın alan iletişimi (NFC) teknolojisinin kullanımına ilişkin hükümler güncellendi. Yabancı uyruklu gerçek kişiler için NFC özellikli pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılabilmesine ilişkin düzenleme de yürürlüğe girdi.

Türkiye'de ödeme hizmetleri ve elektronik para faaliyetlerinin dijital ortamda yürütülmesine ilişkin yeni düzenlemeler uygulamaya alındı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından hazırlanan iki ayrı mevzuat değişikliği, 4 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.

Düzenlemelerden ilki, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik'te değişiklik yaptı.

İkinci düzenleme ise ödeme ve elektronik para kuruluşlarının bilgi sistemleri ve veri paylaşım hizmetlerine ilişkin tebliğin uzaktan kimlik tespiti hükümlerini güncelledi.

Değişiklikler, özellikle müşterilerle uzaktan sözleşme ilişkisi kuran kuruluşların kimlik doğrulama süreçleri açısından önem taşıyor.

Uzaktan Kimlik Tespitinde Ne Değişti?

Yapılan yönetmelik değişikliğiyle müşterilerin uzaktan kimlik doğrulamasında kullanılabilecek yöntemlere ilişkin hükümler genişletildi.

Yönetmeliğin 41'inci maddesinin dördüncü fıkrasında değişiklik yapılarak biyometrik yöntemler ve elektronik kimlik doğrulama kabiliyetine sahip kimlik belgeleri düzenleme metnine eklendi.

Bu değişiklik, ödeme hizmeti sağlayıcılarının uzaktan kimlik doğrulama süreçlerinde teknolojik yöntemlerden yararlanmasına yönelik hukuki çerçeveyi güncelliyor.

Ancak biyometrik doğrulama yöntemlerinin düzenlemeye eklenmesi, bütün ödeme kuruluşlarının müşterilerinden zorunlu olarak biyometrik veri toplaması gerektiği anlamına gelmiyor.

Kuruluşların hangi yöntemi kullanacağı, ilgili mevzuat hükümleri ve uygulanabilir teknik koşullar çerçevesinde değerlendirilmeli.

Düzenleme 4 Eylül 2026'da Yürürlüğe Girdi

TCMB tarafından yapılan yönetmelik değişikliği, 4 Eylül 2026 tarihli ve 33360 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Yönetmeliğin yürürlük maddesi uyarınca değişiklik, yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi.

Aynı Resmî Gazete'de uzaktan kimlik tespiti uygulamalarının teknik boyutuyla ilgili tebliğ değişikliği de yayımlandı.

Dolayısıyla düzenlemeler, 13 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükte bulunuyor.

Ancak bu değişikliklerin bütün banka, finans veya e-ticaret müşterilerinin mevcut hesaplarını yeniden açmasını gerektirdiği sonucuna varılmamalı.

Uygulamanın kapsamı, ödeme hizmeti sağlayıcılarının ilgili uzaktan kimlik tespiti işlemleriyle bağlantılı.

NFC Teknolojisi Kimlik Doğrulamada Ön Plana Çıktı

Yeni tebliğ değişikliğinde yakın alan iletişimi olarak bilinen NFC teknolojisine ilişkin hükümler düzenlendi.

NFC, uyumlu cihazların kısa mesafeden veri iletişimi kurmasına imkân sağlayan bir teknoloji.

Elektronik kimlik belgelerindeki çip bilgilerinin okunması da bu teknolojinin kullanım alanlarından biri.

Uzaktan kimlik tespiti işlemlerinde belge üzerindeki elektronik bilgilerin doğrulanması, kimliğin gerçekliğinin değerlendirilmesinde önemli bir güvenlik adımı oluşturuyor.

Ancak NFC teknolojisinin kullanılması, diğer güvenlik kontrollerinin tamamen ortadan kaldırıldığı anlamına gelmiyor.

Kimlik doğrulama sürecinin bütün aşamalarının ilgili teknik ve hukuki koşullara uygun yürütülmesi gerekiyor.

NFC Kullanılamadığında Hangi Yöntemler Geçerli?

Tebliğ değişikliğinde NFC ile doğrulamanın gerçekleştirilemediği durumlara ilişkin alternatif yöntemler de düzenlendi.

Buna göre ilgili koşullar çerçevesinde optik karakter tanıma, kart okuyucu veya MASAK'ın görüşü alınarak TCMB tarafından belirlenen diğer yöntemler kullanılabilecek.

Optik karakter tanıma teknolojisi, kimlik belgelerinin üzerindeki yazılı bilgilerin elektronik ortamda okunmasını sağlayabiliyor.

Ancak alternatif yöntemlerin bulunması, kuruluşların kimlik tespiti sırasında diledikleri herhangi bir yöntemi hiçbir güvenlik şartı olmadan kullanabilecekleri anlamına gelmiyor.

İlgili teknik ve güvenlik hükümlerinin yerine getirilmesi gerekiyor.

Yabancı Uyruklu Kişilere NFC Özellikli Pasaport İmkânı

Yeni düzenlemenin dikkat çeken hükümlerinden biri, Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespitiyle ilgili.

Tebliğ değişikliğiyle yabancı uyruklu gerçek kişilerin belirlenen koşullar altında NFC özellikli pasaportları üzerinden uzaktan kimlik tespiti yapılabilmesine ilişkin hükümler düzenlendi.

Bu uygulamada Uluslararası Sivil Havacılık Örgütünün ICAO 9303 standardına uygun pasaportlar esas alınıyor.

Söz konusu standart, makinede okunabilir seyahat belgelerine ilişkin uluslararası teknik özellikleri belirliyor.

Ancak her pasaportun uzaktan kimlik tespiti için uygun olduğu düşünülmemeli.

İlgili elektronik özelliklerin bulunması ve mevzuatta aranan diğer koşulların karşılanması gerekiyor.

Yeni Düzenlemelerin Temel Başlıkları

Bu düzenlemeler, ödeme ve elektronik para sektöründeki uzaktan müşteri edinimi süreçlerini ilgilendiriyor.

Elektronik Para Kuruluşlarını Nasıl Etkileyecek?

Elektronik para kuruluşları, ilgili faaliyet izinleri kapsamında belirli elektronik para ve ödeme hizmetlerini sunabiliyor.

Dijital cüzdan ve benzeri uygulamalarda müşterilerin uzaktan kimlik tespiti, hizmete erişim süreçleri açısından önemli.

Yeni düzenlemeler, bu işlemlerde kullanılan kimlik doğrulama yöntemlerinin değerlendirilmesini gerektirebilir.

Özellikle mobil uygulamalar üzerinden müşteri kabul eden kuruluşların mevcut teknik altyapılarını ilgili hükümlere göre gözden geçirmesi yararlı olacaktır.

Ancak düzenleme, elektronik para kuruluşlarının tamamına aynı müşteri edinim yöntemini kullanma zorunluluğu getirdiği şeklinde yorumlanmamalı.

Kuruluşların faaliyet kapsamları ve uygulanan özel kurallar dikkate alınmalı.

Ödeme Kuruluşları İçin Yeni Uygulamanın Önemi

Ödeme kuruluşları, 6493 sayılı Kanun kapsamında belirli ödeme hizmetlerini sunan kuruluşlar arasında bulunuyor.

Uzaktan müşteri kimlik tespiti, bu kuruluşların müşterilerle elektronik ortamda işlem ilişkisi kurduğu süreçlerde önem taşıyabiliyor.

Yeni düzenlemeyle kimlik doğrulama yöntemlerine ilişkin mevzuatın güncellenmesi, müşteri edinimi ve bilgi güvenliği uygulamalarını etkileyebilir.

Ancak bir işletmenin internet üzerinden ödeme alması, kendisini otomatik olarak ödeme kuruluşu haline getirmiyor.

Örneğin sanal POS kullanan bir e-ticaret işletmesiyle ödeme hizmeti sunmak üzere yetkilendirilmiş bir kuruluşun hukuki durumu farklı.

Bu nedenle düzenlemenin doğrudan hangi işletmelere uygulanacağı, faaliyet izinleri ve ilgili mevzuata göre belirlenmeli.

Uzaktan Kimlik Tespiti Neden Önemli?

Finansal hizmetlerde müşteri kimliğinin doğru belirlenmesi, güvenli işlemlerin temel unsurlarından biri.

Özellikle kimlik hırsızlığı, yetkisiz hesap açılışı ve dolandırıcılık risklerinin azaltılması açısından güvenilir doğrulama mekanizmaları önem taşıyor.

Uzaktan kimlik tespiti, müşterinin fiziksel olarak bir hizmet noktasına gitmeden belirli işlemleri elektronik ortamda gerçekleştirmesine imkân sağlayabiliyor.

Ancak işlemlerin uzaktan yapılması, kimlik tespiti ve doğrulama yükümlülüklerinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

İlgili finansal kuruluşların yürürlükteki mevzuata uygun kimlik tespiti süreçlerini gerçekleştirmesi gerekiyor.

MASAK Mevzuatıyla İlişkisi

Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının müşteri kimlik tespiti yükümlülükleri, yalnızca TCMB düzenlemeleriyle sınırlı değil.

5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili ikincil mevzuat hükümleri de belirli yükümlülükler içeriyor.

Özellikle müşterinin tanınması, kimlik tespiti ve belirli işlemlerin izlenmesi gibi konular mali suçlarla mücadele açısından önem taşıyor.

Yeni tebliğ değişikliğinde MASAK düzenlemelerine de atıf yapılıyor.

Ancak uzaktan kimlik tespiti yöntemlerinin güncellenmesi, MASAK kapsamında bulunan bütün bildirim ve uyum yükümlülüklerinin değiştirildiği anlamına gelmiyor.

Kuruluşların her düzenlemenin kendi kapsamını ayrıca değerlendirmesi gerekiyor.

Anonim Ön Ödemeli Araçlarda Özel Hükümler

Yeni tebliğ kapsamında anonim ön ödemeli araçlara ilişkin belirli işlemler de düzenlendi.

Kimlik tespitinin zorunlu olmadığı bazı tek seferlik işlemler ile ilgili mevzuatta belirtilen elektronik para ve ödeme işlemlerinde özel hükümler uygulanabiliyor.

Bu nedenle uzaktan iletişim aracı kullanılması, her işlem için mutlaka aynı kimlik tespiti yükümlülüğünün doğacağı anlamına gelmiyor.

Ancak anonim ön ödemeli araçların tüm işlemlerinde sınırsız bir kimlik tespiti muafiyeti bulunduğu düşünülmemeli.

İlgili istisnalar, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki düzenlemeler ve ödeme hizmetlerine ilişkin özel hükümlerle sınırlı.

Kuruluşların işlem türünü ve uygulanacak şartları doğru belirlemesi gerekiyor.

Biyometrik Verilerin Korunması Neden Önemli?

Biyometrik doğrulama yöntemlerinin finansal işlemlerde kullanılması, kişisel verilerin korunması açısından da önemli.

Biyometrik veriler, ilgili mevzuat kapsamında özel nitelikli kişisel veriler arasında bulunabiliyor.

Bu nedenle biyometrik veri işleyen işletmelerin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümlerini dikkate alması gerekiyor.

Veri işleme şartları, güvenlik önlemleri ve ilgili diğer yükümlülükler ayrıca değerlendirilmeli.

Ancak bir yöntemin TCMB düzenlemelerinde belirtilmiş olması, kişisel verilerin sınırsız şekilde toplanmasına veya farklı amaçlarla kullanılmasına izin verildiği anlamına gelmiyor.

Finansal mevzuat ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin hükümler birlikte uygulanmalı.

Kimlik Doğrulama Sistemlerinde İç Kontrol

Uzaktan müşteri edinimi süreçleri, kuruluşların iç kontrol ve risk yönetimi yapılarıyla bağlantılı.

Özellikle kimlik doğrulama işlemlerinde hatalı veya yetkisiz başvuruların tespit edilmesi önem taşıyor.

Bu nedenle süreçlerde kullanılan teknik kontrollerin ve işlem kayıtlarının güvenilir olması gerekiyor.

Ayrıca kimlik doğrulamanın hangi aşamada ve hangi yöntemle gerçekleştirildiğinin kayıt altına alınması, ilgili denetim süreçlerinde yararlı olabilir.

Ancak yeni düzenleme, her ödeme kuruluşuna aynı yazılımı veya aynı teknik hizmet sağlayıcıyı kullanma zorunluluğu getirmiyor.

Teknik uygulamalar ilgili mevzuatın öngördüğü güvenlik ve doğrulama koşullarını karşılamalı.

Bilgi Teknolojileri Şirketleri Açısından Önemi

Yeni düzenlemeler, ödeme ve elektronik para kuruluşlarına teknik altyapı sağlayan teknoloji şirketlerini de dolaylı olarak ilgilendirebilir.

Özellikle uzaktan kimlik doğrulama, belge okuma, görüntü işleme ve ilgili güvenlik yazılımları geliştiren işletmeler açısından mevzuata uygunluk önemli.

Ancak bir teknoloji şirketinin kimlik doğrulama yazılımı geliştirmesi, kendisine ödeme kuruluşu olarak faaliyet gösterme yetkisi sağlamıyor.

Yazılım hizmeti sunmak ile düzenlemeye tabi finansal hizmet vermek farklı faaliyetler.

Bu nedenle teknoloji sağlayıcılarının sözleşmelerini ve hizmet kapsamlarını ilgili düzenleyici yükümlülüklerle birlikte değerlendirmesi gerekiyor.

Şirketlerin Müşteri Kabul Süreçlerinde Neler Değişebilir?

Uzaktan kimlik tespiti yöntemlerinin güncellenmesi, kuruluşların müşteri kabul süreçlerini gözden geçirmesini gerektirebilir.

Özellikle mobil uygulamalarda kimlik belgesi okutma, elektronik doğrulama ve diğer teknik adımlar önem kazanıyor.

Ancak müşterilerin tamamının yeni düzenleme nedeniyle mevcut hesaplarını kapatması veya yeniden kimlik tespiti yaptırması gerektiği sonucuna varılmamalı.

Mevcut müşteri ilişkileriyle yeni başvuruların tabi olduğu koşullar ayrı değerlendirilmeli.

Kuruluşların hangi durumlarda yeni kimlik tespiti yapılması gerektiğini ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlemesi gerekiyor.

Muhasebe ve Finans Birimleri Açısından Etkileri

Uzaktan kimlik doğrulama sistemlerine ilişkin mevzuat değişiklikleri, kuruluşların teknoloji yatırımları ve hizmet alımları açısından mali sonuçlar doğurabilir.

Örneğin yeni doğrulama altyapılarının kurulması veya mevcut yazılımların güncellenmesi belirli maliyetler oluşturabilir.

Ancak bütün bu harcamaların otomatik olarak maddi olmayan duran varlık olarak muhasebeleştirilmesi doğru değil.

İşletmenin uyguladığı finansal raporlama çerçevesi, sözleşmenin niteliği ve ilgili varlığın ekonomik özellikleri değerlendirilmelidir.

Bazı harcamalar dönem gideri niteliğinde olabilirken belirli koşulları karşılayan yatırımlar farklı muhasebe işlemlerine konu olabilir.

Bu nedenle teknoloji ve uyum giderlerinin doğru sınıflandırılması önem taşıyor.

Yeni Düzenleme Bir Vergi Değişikliği Getiriyor mu?

4 Eylül 2026 tarihinde yayımlanan yönetmelik ve tebliğ değişiklikleri, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının kimlik doğrulama süreçlerini ilgilendiriyor.

Bu düzenlemeler yeni bir KDV veya kurumlar vergisi oranı getirmiyor.

Ayrıca bütün elektronik ödeme işlemlerinde yeni bir vergi kesintisi uygulanacağı yönünde genel bir hüküm içermiyor.

Dolayısıyla işletmelerin yeni kimlik doğrulama düzenlemesini vergi oranı değişikliği olarak değerlendirmemesi gerekiyor.

Ödeme işlemlerinin vergisel sonuçları yürürlükteki ilgili vergi mevzuatına göre belirlenmeye devam ediyor.

Ödeme Kuruluşları Hangi Kontrolleri Yapmalı?

Yeni mevzuat hükümleri kapsamında ödeme ve elektronik para kuruluşlarının aşağıdaki alanları değerlendirmesi yararlı olabilir:

• Uzaktan müşteri kimlik tespiti süreçlerinin güncel mevzuatla karşılaştırılması.

• Biyometrik ve elektronik kimlik doğrulama yöntemlerinin hukuki koşullarının incelenmesi.

• NFC kullanımına ilişkin teknik altyapının değerlendirilmesi.

• NFC'nin kullanılamadığı durumlarda uygulanacak alternatif yöntemlerin kontrol edilmesi.

• Yabancı uyruklu müşterilerin pasaportla kimlik tespiti süreçlerinin gözden geçirilmesi.

• Anonim ön ödemeli araçlara ilişkin istisnai işlemlerin doğru belirlenmesi.

• MASAK yükümlülükleriyle uygulama süreçlerinin uyumunun kontrol edilmesi.

• Kişisel verilerin korunmasına ilişkin teknik ve idari önlemlerin değerlendirilmesi.

• Müşteri başvurularına ilişkin kayıt ve iç kontrol süreçlerinin incelenmesi.

• Teknoloji sağlayıcılarıyla yapılan hizmet sözleşmelerinin güncel koşullara göre değerlendirilmesi.

Bu kontroller, kuruluşların mevzuata uyum ve bilgi güvenliği süreçlerini daha sağlıklı yürütmesine yardımcı olabilir.

Uzaktan Kimlik Tespitinde Güncel Düzenleme Yürürlükte

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının hazırladığı yönetmelik ve tebliğ değişiklikleri 4 Eylül 2026 tarihli ve 33360 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Düzenlemelerle ödeme ve elektronik para kuruluşlarında uzaktan kimlik tespitine ilişkin yöntemler güncellendi.

Biyometrik yöntemler ve elektronik kimlik doğrulama özelliği bulunan belgeler yönetmelik hükümlerine eklendi.

Ayrıca NFC ile belge doğrulama, alternatif doğrulama yöntemleri ve yabancı uyruklu kişiler için uygun elektronik pasaportla kimlik tespiti konularında düzenlemeler yapıldı.

Perakende Güveni Arttı, İnşaatta Beklentiler Geriledi

İçeriği Görüntüle

Yeni hükümler, ödeme ve elektronik para sektöründe dijital müşteri edinimi ile kimlik doğrulama süreçlerinin hukuki ve teknik koşullarını güncelliyor.

İlgili kuruluşların mevcut uygulamalarını düzenleme hükümleriyle karşılaştırması; özellikle bilgi güvenliği, MASAK uyumu ve kişisel verilerin korunması yükümlülüklerini birlikte değerlendirmesi önem taşıyor.