Kooperatiflere 26 Ekim Uyarısı: Ana Sözleşmesini Güncellemeyenler Dağılmış Sayılacak
Kooperatifler ve üst kuruluşları için ana sözleşme intibak sürecinde son tarih yaklaşıyor. Ticaret Bakanlığının 14 Eylül 2026 tarihli hatırlatmasına göre, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu kapsamında ana sözleşmesini güncel mevzuata uyarlaması gereken kooperatiflerin işlemlerini en geç 26 Ekim 2026 tarihinde tamamlaması gerekiyor. Belirlenen süre içerisinde intibak işlemlerini tamamlamayan kooperatifler ve üst kuruluşları, kanun gereğince dağılmış sayılacak.
Türkiye genelinde faaliyet gösteren kooperatifler için önemli bir yasal süre sona eriyor.
Ticaret Bakanlığına bağlı il müdürlükleri, kooperatiflerin ana sözleşme intibak işlemlerini tamamlamaları konusunda uyarılarını sürdürüyor.
İzmir Ticaret İl Müdürlüğü tarafından 14 Eylül 2026 tarihinde yayımlanan açıklamada, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun geçici 9'uncu maddesi uyarınca intibak işlemlerinin 26 Ekim 2026 tarihine kadar tamamlanması gerektiği hatırlatıldı.
Benzer bir duyuru, Tarım ve Orman Bakanlığı Şırnak İl Müdürlüğü tarafından 6 Ekim 2026 tarihinde yayımlandı.
13 Ekim 2026 itibarıyla son tarihe 13 gün kaldı.
Düzenleme, özellikle tarım, üretim, tüketim, taşımacılık, yapı ve diğer alanlarda faaliyet gösteren kooperatiflerin yönetim kurulları, ortakları ve mali müşavirleri açısından önem taşıyor.
Kooperatiflerde Ana Sözleşme İntibakı Nedir?
Ana sözleşme intibakı, mevcut kooperatif ana sözleşmesinin yürürlükteki kanuni düzenlemelere uygun hale getirilmesini ifade ediyor.
Kooperatiflerin kuruluşunda kullanılan ana sözleşmeler, faaliyet alanlarını, ortaklık ilişkilerini, yönetim organlarını ve diğer temel kuralları düzenliyor.
Ancak mevzuatta yapılan değişiklikler sonrasında daha önce hazırlanmış ana sözleşmelerin güncel hükümlere uyarlanması gerekebiliyor.
2021 yılında yürürlüğe giren 7339 sayılı Kanun, kooperatiflerin yapısına ve işleyişine ilişkin çeşitli değişiklikler getirmişti.
Bu düzenlemeler kapsamında mevcut kooperatiflere ana sözleşmelerini güncelleme yükümlülüğü getirildi.
İntibak işlemi, yalnızca kooperatifin unvanının veya adresinin değiştirilmesi anlamına gelmiyor.
Kooperatifin temel kuruluş hükümlerinin güncel mevzuatla uyumlu hale getirilmesini amaçlıyor.
Son Tarih 26 Ekim 2026
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun geçici 9'uncu maddesinde öngörülen uyum süreci için son tarih 26 Ekim 2026 olarak belirlenmiş durumda.
Başlangıçta üç yıl olarak öngörülen intibak süresi, 7511 sayılı Kanun ile beş yıla çıkarılmıştı.
Böylece kooperatiflere ana sözleşmelerini güncellemeleri için ilave süre tanındı.
Ancak bu sürenin de sonuna yaklaşılmış bulunuyor.
Ticaret Bakanlığının güncel duyurularında, işlemlerin belirtilen tarihe kadar tamamlanması gerektiği özellikle vurgulanıyor.
Kooperatif yönetimlerinin yalnızca başvuru hazırlığı yapmasıyla yetinmemesi, gerekli karar ve tescil süreçlerini zamanında sonuçlandırması önem taşıyor.
Ana Sözleşmesini Güncellemeyen Kooperatiflere Ne Olacak?
Düzenlemenin en önemli sonucu, intibak yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde ortaya çıkıyor.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun geçici 9'uncu maddesi uyarınca ana sözleşmesini süresinde intibak ettirmeyen kooperatifler ve üst kuruluşları dağılmış sayılacak.
Bu sonuç, bir idari para cezasından farklı olarak kooperatifin hukuki varlığı ve faaliyetlerinin devamı üzerinde doğrudan etkili olabilecek nitelikte.
Ancak dağılmış sayılma ile ticaret sicilinden derhal silinme aynı kavram değil.
Dağılma sonucunda ortaya çıkacak tasfiye ve diğer hukuki işlemler, kooperatifin durumuna ve ilgili mevzuata göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu nedenle sürenin geçirilmesi yalnızca şekli bir eksiklik olarak görülmemeli.
Hangi Kooperatifler İntibak Yapmak Zorunda?
İntibak yükümlülüğü, mevcut ana sözleşmesi güncel kanuni düzenlemelere uygun hale getirilmesi gereken kooperatifler ve üst kuruluşları açısından önem taşıyor.
Ticaret Bakanlığının açıklamalarına göre yeni örnek ana sözleşmeler 23 Ağustos 2022 tarihinde Merkezi Sicil Kayıt Sistemi'ne (MERSİS) yüklenmişti.
Bu tarihten önceki ana sözleşme hükümlerine göre kurulmuş ve intibak yükümlülüğü bulunan kooperatiflerin durumlarını kontrol etmesi gerekiyor.
Ancak bütün kooperatifler açısından aynı kuruluş tarihi veya aynı örnek ana sözleşme geçerli olmayabilir.
Özellikle farklı bakanlıkların yetki alanında bulunan kooperatifler için ilgili kurumun yayımladığı örnek belgeler ve işlem esasları dikkate alınmalı.
Daha önce intibak işlemlerini tamamlamış kooperatiflerin de işlemlerinin tescil durumunu kontrol etmesi yararlı olacaktır.
Faal, Tasfiye Halinde ve Münfesih Kooperatiflerde Durum
Ticaret Bakanlığının açıklamalarında, intibak işlemlerinin kooperatifin hukuki durumuna göre farklılaşabileceği belirtiliyor.
Hukuki durumu faal olan kooperatiflerin intibak işlemlerini gerçekleştirmesi gerekiyor.
Tasfiye halindeki kooperatiflerin ise genel kurullarında tasfiyeden dönüş kararı almadan doğrudan intibak işlemi gerçekleştirmeleri mümkün olmayabiliyor.
Münfesih durumdaki kooperatiflerde faaliyetlerin devamına ilişkin hukuki süreçlerin tamamlanması önem taşıyor.
Ticaret sicilinden terkin edilmiş veya resen terkin durumundaki kooperatifler bakımından ise ihya kararı gibi özel işlemler gerekebiliyor.
Bu nedenle bütün kooperatiflere aynı başvuru yönteminin uygulanması doğru değil.
Yönetim kurullarının öncelikle kooperatifin güncel ticaret sicili durumunu değerlendirmesi gerekiyor.
Ana Sözleşme İntibakında Genel Kurul Kararı Önemli
Ana sözleşme değişiklikleri, kooperatiflerin temel kurumsal işlemleri arasında bulunuyor.
Bu nedenle intibak sürecinde genel kurul kararları önem taşıyor.
Ankara Ticaret İl Müdürlüğünün açıklamasında da ana sözleşme intibakının genel kurulda görüşülmesi gerektiği özellikle belirtiliyor.
Kooperatiflerin gerekli hazırlıkları yaparak ilgili izin ve genel kurul süreçlerini mevzuata uygun biçimde yürütmesi gerekiyor.
Ancak genel kurulun yapılması tek başına bütün intibak işlemlerinin tamamlandığı anlamına gelmeyebilir.
İlgili kararların ve diğer işlemlerin ticaret sicili açısından sonuçlandırılması da önem taşıyor.
Bu nedenle işlem takvimi hazırlanırken başvuru, izin, genel kurul ve tescil aşamaları birlikte değerlendirilmelidir.
Bakanlık 26 Örnek Ana Sözleşme Hazırladı
Ticaret Bakanlığının yetki alanındaki kooperatifler için 26 farklı örnek ana sözleşme hazırlanarak yürürlüğe konuldu.
Söz konusu örnekler, 23 Ağustos 2022 itibarıyla MERSİS'e ve Bakanlığın internet sitesine yüklendi.
Bu düzenleme, kooperatiflerin faaliyet türlerine uygun ana sözleşme hazırlamalarına yardımcı olmayı amaçlıyor.
Ancak bütün kooperatiflerin aynı örnek ana sözleşmeyi kullanması gerektiği düşünülmemeli.
Kooperatifin faaliyet alanına, kuruluş yapısına ve tabi olduğu mevzuata uygun örneğin belirlenmesi gerekiyor.
Özellikle mevcut ana sözleşmenin güncel örneklerle karşılaştırılması, intibak hazırlığında önemli bir aşama.
MERSİS Üzerinden Yapılacak İşlemlere Dikkat
Merkezi Sicil Kayıt Sistemi, şirket ve kooperatiflere ilişkin ticaret sicili süreçlerinde kullanılan elektronik altyapı.
Ana sözleşme intibak işlemlerinde de MERSİS üzerinden hazırlanan belgeler ve ilgili başvuru süreçleri önem taşıyabiliyor.
Ancak MERSİS üzerinde bir işlem taslağının oluşturulması, bütün hukuki aşamaların tamamlandığı anlamına gelmiyor.
Kooperatiflerin ilgili Bakanlık veya il müdürlüğünün belirlediği başvuru yöntemine göre hareket etmesi gerekiyor.
Ayrıca ticaret siciline tescil edilmesi gereken işlemlerin sonuçlandırılıp sonuçlandırılmadığı kontrol edilmeli.
Bu nedenle işlem durumunun yalnızca başvuru yapıldı şeklinde değerlendirilmemesi önem taşıyor.
Kooperatif Yönetim Kurulları Nasıl Hazırlanmalı?
Son tarihe yaklaşılması nedeniyle yönetim kurullarının mevcut durumu değerlendirmesi gerekiyor.
Öncelikle kooperatifin yürürlükteki ana sözleşmesi ve varsa önceki değişiklikleri incelenmeli.
Ardından ilgili bakanlığın güncel örnek ana sözleşmesiyle karşılaştırma yapılmalı.
Değişikliklerin kapsamı belirlendikten sonra gerekli izin ve genel kurul süreçleri planlanmalı.
Ancak her kooperatifin faaliyet türü ve önceki ana sözleşme hükümleri aynı olmadığı için tek tip bir belge listesiyle işlem yapılması uygun olmayabilir.
Bu nedenle ilgili Ticaret İl Müdürlüğü veya yetkili diğer kurumdan alınan güncel başvuru talimatları esas alınmalı.
Kooperatifler İçin İntibak Kontrol Listesi
-
Kooperatifin mevcut ana sözleşmesinin kontrol edilmesi.
-
Daha önce intibak işlemi yapılıp yapılmadığının belirlenmesi.
-
Kooperatifin ticaret sicilindeki hukuki durumunun incelenmesi.
-
İlgili faaliyet türüne uygun güncel örnek ana sözleşmenin belirlenmesi.
-
Yönetim kurulu kararının hazırlanması.
-
Gerekli izin başvurusunun yapılması.
-
Genel kurul sürecinin tamamlanması.
-
Alınan kararların ilgili tescil işlemlerine konu edilmesi.
-
İşlemin sonuçlandığını gösteren belgelerin saklanması.
-
Son tarih olan 26 Ekim 2026'nın dikkate alınması.
Bu kontroller, sürenin dolmasından önce eksik işlemlerin tespit edilmesine yardımcı olabilir.
Mali Müşavirleri Neden İlgilendiriyor?
Kooperatiflerin muhasebe ve mali işlemlerini takip eden meslek mensupları açısından ana sözleşme intibakı önemli bir kurumsal uyum konusu.
Özellikle kooperatifin faaliyetlerine devam etmesi, yönetim organlarının yetkileri ve mali yükümlülüklerin düzenli yürütülmesi açısından hukuki durumunun açık olması gerekiyor.
Ana sözleşme intibakının tamamlanmaması nedeniyle ortaya çıkabilecek dağılma durumu, kooperatifin muhasebe ve finansal raporlama süreçlerinin değerlendirilmesini de gerektirebilir.
Ancak mali müşavirlerin bu intibak yükümlülüğünden doğrudan ve tek başına sorumlu olduğu düşünülmemeli.
Kooperatif yönetim organlarının ve ilgili yetkililerin kanuni sorumlulukları ayrıca değerlendirilmelidir.
Meslek mensuplarının kooperatif yönetimlerini yaklaşan son tarih konusunda bilgilendirmesi ve gerekli kayıtların güncelliğini kontrol etmesi yararlı olabilir.
Dağılma Durumunun Muhasebe Kayıtlarına Etkisi
Kooperatifin hukuken dağılmış sayılması, muhasebe ve finansal raporlama açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
Özellikle işletmenin faaliyetlerinin sürekliliği varsayımının değerlendirilmesi gerekebilir.
Ayrıca tasfiye sürecine geçilmesi halinde varlıkların, borçların ve diğer yükümlülüklerin muhasebeleştirilmesinde farklı hükümler gündeme gelebilir.
Ancak intibak süresinin geçirilmesi, kooperatifin bütün borçlarının otomatik olarak silineceği anlamına gelmiyor.
Vergi, sosyal güvenlik ve diğer mali yükümlülüklerin durumu ilgili mevzuata göre değerlendirilmelidir.
Bu nedenle kooperatifin hukuki statüsündeki değişikliklerin muhasebe kayıtlarına yansıması uzmanlık gerektiren ayrı bir süreç olarak ele alınmalı.
Kooperatiflerin Vergi Borçları Sona Erer mi?
Ana sözleşmesini intibak ettirmediği için dağılmış sayılan bir kooperatifin mevcut kamu borçlarının kendiliğinden ortadan kalktığı düşünülmemeli.
Vergi borçları, sosyal güvenlik primleri ve diğer mali yükümlülükler ilgili mevzuat çerçevesinde devam edebilir.
Dağılma ve tasfiye süreçlerinin vergisel sonuçları ise somut duruma göre değerlendirilmelidir.
Bu nedenle ana sözleşme intibakının zamanında yapılması, yalnızca kooperatifin kurumsal faaliyetleri bakımından değil, hukuki ve mali süreçlerin düzenli devam etmesi açısından da önem taşıyor.
KOOPBİS İşlemleriyle Karıştırılmamalı
Kooperatiflerin gündemindeki bir diğer önemli konu, Kooperatif Bilgi Sistemi (KOOPBİS) kapsamında yürütülen veri giriş işlemleri.
Ancak KOOPBİS veri giriş yükümlülükleri ile ana sözleşme intibakı aynı işlem değil.
KOOPBİS, kooperatiflere ilişkin belirli bilgilerin elektronik ortamda tutulması ve güncellenmesiyle ilgili.
Ana sözleşme intibakı ise mevcut ana sözleşmenin mevzuata uygun hale getirilmesini kapsıyor.
Bu nedenle KOOPBİS'e kayıt yaptırılmış olması, ana sözleşme intibakının da tamamlandığı anlamına gelmiyor.
Kooperatiflerin her iki yükümlülük bakımından güncel durumlarını ayrı ayrı kontrol etmesi gerekiyor.
26 Ekim Tarihi Yaklaşırken İşlem Süreleri Önem Kazandı
Ana sözleşme intibakının belirli izin ve genel kurul aşamalarını içerebilmesi nedeniyle işlemlerin son güne bırakılmaması gerekiyor.
Özellikle genel kurul çağrıları ve toplantı süreçlerinde ilgili kanuni sürelere uyulması önem taşıyor.
Bu nedenle kooperatiflerin 26 Ekim 2026 tarihini yalnızca başvuru yapmak için son gün olarak değerlendirmemesi gerekiyor.
Mevzuata uygun biçimde tamamlanması gereken işlemler, kooperatifin durumuna göre farklı zaman alabilir.
Özellikle henüz genel kurul kararı almamış kooperatiflerin hangi aşamaların kaldığını ilgili yetkili kurumla kontrol etmesi önem taşıyor.
Kooperatifler İçin Son Tarih Uyarısı
Ticaret Bakanlığının eylül ayında yayımladığı ve ilgili kurumların ekim ayında yinelediği duyurulara göre kooperatiflerin ana sözleşme intibakını en geç 26 Ekim 2026 tarihinde tamamlaması gerekiyor.
7339 sayılı Kanun ile başlayan uyum süreci, 7511 sayılı Kanun ile beş yıla uzatılmıştı.
Ancak tanınan sürenin sona ermesine kısa bir süre kaldı.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun geçici 9'uncu maddesi uyarınca yükümlülüğünü süresinde yerine getirmeyen kooperatifler ve üst kuruluşları dağılmış sayılacak.
Kooperatif yönetimlerinin ana sözleşme, genel kurul, izin ve tescil işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol etmesi; eksik işlemler için yetkili il müdürlüklerine gecikmeden başvurması gerekiyor.
