Banka Faiz Gelirlerinde Tahakkuk Esası: Dönem Sonunda Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?
İşletmelerin banka mevduatlarından elde ettiği faiz gelirlerinde muhasebe kaydının yalnızca tahsilat tarihine göre yapılması her zaman doğru sonuç vermiyor. Özellikle hesap dönemini aşan vadeli mevduatlarda, dönemsellik ilkesi gereği ilgili hesap dönemine ait faiz gelirinin tahsil edilmemiş olsa dahi dönem sonunda tahakkuk ettirilmesi gerekiyor.
Bu uygulama, işletmenin ilgili döneme ait gelirlerinin doğru finansal tablolara yansıtılması açısından önem taşıyor.
Faiz Geliri Tahsil Edilmeden Kayda Alınabilir mi?
Muhasebenin dönemsellik ilkesi, gelir ve giderlerin nakit hareketinin gerçekleştiği tarihten bağımsız olarak ait oldukları dönemde muhasebeleştirilmesini gerektiriyor.
Bu nedenle vadeli mevduat hesabının vadesi sonraki yılda dolsa bile, yıl sonuna kadar hak kazanılan faiz tutarının hesaplanarak ilgili dönemin gelirlerine dahil edilmesi gerekiyor.
Başka bir ifadeyle faiz henüz banka hesabına geçmemiş olsa dahi işletmenin yıl sonuna kadar hak ettiği bölüm için gelir tahakkuku kaydı yapılabiliyor.
Örnek: 1 Milyon TL'lik Vadeli Mevduat
Örnekte bir işletmenin 1 Kasım 2026 tarihinde bankaya 1.000.000 TL tutarında 3 ay vadeli mevduat yatırdığı kabul ediliyor.
Mevduatın vadesi 31 Ocak 2027 tarihinde sona eriyor ve elde edilecek toplam brüt faiz gelirinin 90.000 TL olduğu varsayılıyor.
Bu durumda toplam faiz gelirinin iki aylık bölümü 2026 yılına, kalan bir aylık kısmı ise 2027 yılına ait olacak.
31 Aralık 2026 itibarıyla 2026 dönemine düşen faiz tutarı 60.000 TL olarak hesaplanıyor.
31 Aralık 2026 Tarihinde Yapılacak Muhasebe Kaydı
Dönem sonu itibarıyla tahsil edilmemiş ancak hak kazanılmış 60.000 TL faiz gelirinin tahakkuk ettirilmesi gerekiyor.
Muhasebe kaydı şu şekilde oluşturuluyor:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 181 Gelir Tahakkukları | 60.000 TL | — |
| 642 Faiz Gelirleri | — | 60.000 TL |
Bu kayıtla birlikte 2026 yılına ait faiz geliri finansal tablolara dahil edilmiş oluyor.
Banka tarafından ödeme henüz yapılmadığından tutar doğrudan banka hesabında değil, 181 Gelir Tahakkukları hesabında izleniyor.
Faiz Tahsil Edildiğinde Hangi Kayıt Yapılacak?
Vadeli mevduatın 31 Ocak 2027 tarihinde sona erdiği ve toplam 90.000 TL brüt faiz gelirinin tahsil edildiği varsayılıyor.
Örnekte banka tarafından faiz üzerinden %17,5 oranında stopaj uygulanıyor. Buna göre 90.000 TL brüt faiz üzerinden 15.750 TL stopaj kesiliyor ve işletmenin banka hesabına 74.250 TL aktarılıyor.
Bu aşamada muhasebe kaydı şu şekilde yapılabiliyor:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 102 Bankalar | 74.250 TL | — |
| 193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar | 15.750 TL | — |
| 181 Gelir Tahakkukları | — | 60.000 TL |
| 642 Faiz Gelirleri | — | 30.000 TL |
Burada önceki yıl tahakkuk ettirilmiş bulunan 60.000 TL, 181 Gelir Tahakkukları hesabından kapatılıyor.
2027 yılına ait kalan 30.000 TL faiz geliri ise tahsilat tarihinde 642 Faiz Gelirleri hesabına kaydediliyor.
Stopaj Nasıl Muhasebeleştirilir?
Banka tarafından faiz üzerinden kesilen vergi, işletme açısından doğrudan faiz gelirinin azaltılması şeklinde kaydedilmek yerine ilgili şartlar çerçevesinde 193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar hesabında izleniyor.
Bu tutar daha sonra hesaplanan vergiden mahsup edilmek üzere dikkate alınabiliyor.
Dolayısıyla muhasebede;
- brüt faiz geliri,
- banka tarafından yapılan stopaj,
- işletmenin hesabına geçen net tutar
ayrı ayrı takip ediliyor.
Dönemsellik İlkesi Neden Önemli?
Faiz gelirinin tamamının yalnızca tahsil edildiği yılda gelir yazılması, birden fazla hesap dönemine yayılan mevduatlarda dönem sonuçlarının hatalı görünmesine neden olabilir.
Örnekte 90.000 TL'lik toplam faiz gelirinin tamamının 2027 yılında kaydedilmesi halinde, 2026 yılında gerçekte hak kazanılmış olan 60.000 TL gelir finansal tablolarda yer almayacaktır.
Bu nedenle hesap dönemi kapanırken vadeli mevduatlar kontrol edilmeli ve dönem sonuna kadar oluşan faiz gelirleri hesaplanmalıdır.
İşletmeler Dönem Sonunda Neleri Kontrol Etmeli?
Vadeli mevduatların yıl sonu işlemlerinde özellikle mevduatın başlangıç ve vade tarihi, faiz oranı, toplam brüt faiz tutarı, hesap dönemine isabet eden faiz geliri, uygulanacak stopaj oranı ve önceki dönemlerde yapılmış tahakkuk kayıtları birlikte kontrol edilmeli.
Özellikle bir yıldan diğerine geçen vadeli mevduatlarda tahsilat tarihi yerine gelirin hangi döneme ait olduğunun esas alınması, mali tabloların doğru hazırlanması açısından önem taşıyor.
