Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030 Yürürlüğe Giriyor: Kamudan Özel Sektöre Yeni Dönem
Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki yeni yol haritası belirlendi. Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030) ile nitelikli insan kaynağının artırılması, veri ve hesaplama altyapılarının güçlendirilmesi, kamu ve özel sektörde yapay zekâ kullanımının yaygınlaştırılması ve uluslararası düzeyde rekabetçi bir yapay zekâ ekosisteminin oluşturulması hedefleniyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının koordinasyonunda hazırlanan Eylem Planı; “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” temel ilkeleri üzerine inşa edildi.
Ulusal Yapay Zekâ Stratejisinde Yeni Dönem
Türkiye’nin ilk kapsamlı yapay zekâ stratejisi olan Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi (2021-2025), 20 Ağustos 2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2021/18 sayılı Genelge ile yürürlüğe konulmuştu.
2021-2025 dönemindeki uygulamaların ardından yapay zekâ teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişim nedeniyle Türkiye’nin bu alandaki hedeflerinin güncellenmesine ihtiyaç duyuldu.
Yeni dönemde özellikle;
- teknolojik egemenlik,
- uluslararası rekabet gücü,
- veri odaklı kalkınma,
- güvenilir yapay zekâ,
- sürdürülebilir dijital dönüşüm
başlıkları ön plana çıkıyor.
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030 Hazırlandı
Yeni Eylem Planı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının koordinasyonunda hazırlandı.
Hazırlık sürecine;
- kamu kurum ve kuruluşları,
- özel sektör,
- üniversiteler,
- sivil toplum kuruluşları
katıldı.
Böylece yapay zekâ politikalarının yalnız kamu tarafından değil, ekosistemin bütün paydaşlarının katılımıyla uygulanması amaçlanıyor.
Beş Yıllık Dönemde Hangi Hedefler Öne Çıkıyor?
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı kapsamında 2026-2030 döneminde birçok alanda kapasitenin geliştirilmesi hedefleniyor.
Planın temel hedefleri arasında yapay zekâ farkındalığının artırılması, nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi, veri altyapılarının geliştirilmesi ve yüksek hesaplama kapasitesine erişimin güçlendirilmesi bulunuyor.
Bunun yanında yapay zekâ teknolojilerinin hem kamuda hem de özel sektörde daha yaygın kullanılması amaçlanıyor.
Planın genel yaklaşımı, teknolojiyi yalnız kullanan değil; aynı zamanda geliştiren, üreten ve ihraç eden bir Türkiye oluşturmak üzerine kuruluyor.
“Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” Yaklaşımı
Eylem Planının temel çerçevesi dört ilke üzerinden oluşturuldu:
Fark Et: Yapay zekânın imkânları, riskleri ve ekonomik etkileri konusunda farkındalığın artırılması.
İstifade Et: Mevcut yapay zekâ teknolojilerinden kamu, işletmeler ve toplum genelinde etkin biçimde yararlanılması.
Üret: Yerli yapay zekâ çözümleri, ürünleri, hizmetleri ve teknolojilerinin geliştirilmesi.
Yönet: Yapay zekânın güvenilir, etik, sürdürülebilir ve insan odaklı biçimde geliştirilmesi ve kullanılmasının sağlanması.
Bu yaklaşım doğrultusunda Türkiye’nin yalnızca yapay zekâ teknolojilerinin tüketicisi değil, küresel pazarda çözüm geliştiren ve ihraç eden ülkeler arasında yer alması hedefleniyor.
Yapay Zekâda İnsan Odaklı ve Güvenilir Yaklaşım
Yeni dönemin önemli başlıklarından biri de güvenilir yapay zekâ olacak.
Eylem Planı;
- insan odaklılık,
- güvenilirlik,
- etik sorumluluk,
- dijital egemenlik,
- sürdürülebilir kalkınma
ilkelerine dayanıyor.
Böylece yapay zekâ uygulamalarının yalnız ekonomik verimlilik açısından değil, toplumsal etkileri ve güvenlik boyutları açısından da değerlendirilmesi öngörülüyor.
Veri ve Hesaplama Altyapısı Güçlendirilecek
Yapay zekâ sistemlerinin gelişebilmesi için büyük miktarda veriye ve yüksek hesaplama kapasitesine ihtiyaç duyuluyor.
Bu nedenle Eylem Planının önemli hedeflerinden biri veri ve hesaplama altyapılarının geliştirilmesi olacak.
Veriden ekonomik ve teknolojik değer üretilmesini kolaylaştıracak altyapılarla kamu kurumları, araştırmacılar ve özel sektörün yapay zekâ geliştirme kapasitesinin artırılması amaçlanıyor.
Nitelikli Yapay Zekâ İnsan Kaynağı Artırılacak
Planın bir diğer önemli ayağını insan kaynağı oluşturuyor.
Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki rekabet gücünün artırılması için bu alanda eğitim alan, araştırma yapan ve teknoloji geliştiren insan kaynağının büyütülmesi hedefleniyor.
Üniversiteler, kamu kurumları ve özel sektör arasındaki iş birliğinin bu süreçte önemli rol üstlenmesi bekleniyor.
Kamuda Yapay Zekâ Kullanımı Yaygınlaştırılacak
Eylem Planıyla kamu hizmetlerinde yapay zekâ kullanımının daha geniş alanlara yayılması da hedefleniyor.
Yapay zekâ destekli sistemlerin kamu hizmetlerinde;
- veri analizi,
- karar destek sistemleri,
- hizmetlerin kişiselleştirilmesi,
- işlem sürelerinin azaltılması,
- kaynakların daha etkin kullanılması
gibi alanlarda değerlendirilmesi bekleniyor.
Bununla birlikte kamu kurumlarının yapay zekâ kullanımında güvenilirlik, etik ve veri güvenliği ilkelerine uygun hareket etmesi amaçlanıyor.
Özel Sektörün Yapay Zekâ Dönüşümü Desteklenecek
Plan yalnızca kamu kurumlarına yönelik değil.
Özel sektör işletmelerinin de yapay zekâ teknolojilerini üretim, hizmet, finans, lojistik, pazarlama ve yönetim süreçlerinde daha etkin kullanması hedefleniyor.
Özellikle işletmelerin verimliliklerini artıracak ve küresel rekabet güçlerini geliştirecek yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaştırılması yeni dönemin önemli başlıklarından biri olacak.
Yerli Yapay Zekâ Ürünlerinin İhracatı Hedefleniyor
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planının uzun vadeli hedeflerinden biri de Türkiye’nin yapay zekâ teknolojilerinde dışa bağımlılığını azaltmak.
Bu kapsamda Türkiye’nin;
yapay zekâ geliştiren, üreten, kullanan, ihraç eden ve güvenilir biçimde yöneten bir ülke haline gelmesi amaçlanıyor.
Bu yaklaşım aynı zamanda teknolojik bağımsızlık ve dijital egemenlik hedefleriyle de ilişkilendiriliyor.
Kamu Kurumlarına Görev ve Sorumluluk Verildi
Eylem Planında yer verilen faaliyetlerin uygulanması konusunda kamu kurum ve kuruluşlarına da sorumluluk yükleniyor.
Kapsamdaki kurumların kendilerine verilen görevleri yerine getirmesi, Eylem Planının uygulanması sırasında ihtiyaç duyulan destek ve iş birliğini sağlaması isteniyor.
Böylece yapay zekâ politikalarının kurumlar arasında koordineli şekilde yürütülmesi amaçlanıyor.
Eylem Planı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının İnternet Sitesinde Yayımlanacak
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030), Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının resmî internet sitesinden kamuoyuyla paylaşılacak.
Planın yayımlanmasıyla birlikte 2026-2030 döneminde gerçekleştirilecek faaliyetlerin, sorumlu kurumların ve uygulama takviminin ayrıntılarının da görülmesi bekleniyor.
Sonuç
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030), 2021-2025 dönemindeki Ulusal Yapay Zekâ Stratejisinin ardından Türkiye’nin yapay zekâ politikasında yeni dönemin yol haritasını oluşturuyor.
Yeni yaklaşım yalnızca yapay zekâ teknolojilerinin kullanımını artırmayı değil; yerli teknoloji üretimini, nitelikli insan kaynağını, güçlü veri ve hesaplama altyapısını, güvenilir yapay zekâyı ve uluslararası rekabet gücünü birlikte geliştirmeyi hedefliyor.
Planın “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” yaklaşımı doğrultusunda kamu, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplumun ortak hareket etmesi öngörülürken, Türkiye’nin 2030 yılına kadar yapay zekâ teknolojilerinde üreten ve ihraç eden ülkeler arasında daha güçlü bir konuma ulaşması amaçlanıyor.
