Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni Bitki Karantinası Yönetmeliği, 6 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme ile bitki, bitkisel ürün ve tarımsal materyallerin Türkiye’ye giriş, çıkış ve transit işlemlerinde uygulanacak bitki sağlığı kuralları yeniden belirlendi.
Yönetmelik; ithalat, ihracat ve transit taşımacılıkta zararlı organizmaların ülkeye girişini önlemeyi, tarımsal üretimi korumayı ve resmi denetim süreçlerini dijital sistem üzerinden takip etmeyi hedefliyor.
Bitki Karantinası Yönetmeliği Nedir?
Yeni yönetmelik, bitki ve bitkisel ürünlerin Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi’ne giriş ve çıkışında uygulanacak karantina kurallarını düzenliyor. Düzenleme kapsamında ürünlerin taşıdığı zararlı organizmaların tespiti, kontrolü ve önlenmesine ilişkin usuller belirlendi.
Ayrıca serbest bölgeler üzerinden yapılan giriş ve çıkış işlemleri de yönetmelik kapsamına dahil edildi.
Hangi Ürünler Denetime Tabi Olacak?
Yönetmelik kapsamında şu ürünler resmi kontrole tabi tutulacak:
- Bitkiler ve canlı bitki materyalleri
- Meyve ve sebzeler
- Tohumluk ürünler
- Kesme çiçekler
- Ahşap ambalaj malzemeleri
- Bitkisel kökenli işlenmemiş ürünler
- Zararlı organizma taşıma riski bulunan diğer maddeler
İthalat ve ihracat işlemlerinde ürünlerin bitki sağlığı şartlarını taşıması zorunlu olacak.
Yeni Sistemde Dijital Takip Dönemi
Düzenlemeyle birlikte Bitki Karantinası Kayıt ve Takip Sistemi (BKKTS) uygulaması öne çıktı. Türkiye’ye giriş ve çıkış yapan bitki ve bitkisel ürünlerin işlemleri bu sistem üzerinden kayıt altına alınacak.
Elektronik ortamda yürütülecek işlemlerde, zorunlu belgeler dışında ıslak imza şartı aranmayacak. Yetkililer, eksiklik ve denetim sonuçlarını da sistem üzerinden bildirecek.
Bitki Sağlığı Kontrolleri Nasıl Yapılacak?
Yeni yönetmelik kapsamında resmi kontroller üç aşamada gerçekleştirilecek:
- Belge kontrolü
- Beyan kontrolü
- Bitki sağlığı kontrolü
Denetimlerde gerektiğinde laboratuvar analizi yapılabilecek. Numune alma, detaylı inceleme ve zararlı organizma testleri Bakanlığa bağlı laboratuvarlarda gerçekleştirilecek.
Zararlı Organizma Tespitinde Yeni Önlemler
Yönetmelikte “karantinaya tabi zararlı organizmalar” için kapsamlı tanımlar yer aldı. Ülkeye girişte risk taşıyan ürünler için:
- Sevkiyatın durdurulması
- Mahrece iade
- Karantina uygulaması
- Fümigasyon işlemi
- İmha kararı
gibi tedbirler uygulanabilecek.
Özellikle yüksek riskli bitki ve bitkisel ürünlerin ithalatında daha sıkı kontrol mekanizmaları devreye alınacak.
GDO Analizleri Kim Tarafından Yapılacak?
Biyogüvenlik mevzuatı kapsamındaki ürünlerde GDO analizleri, Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş laboratuvarlarda yapılacak.
Bu analizler;
- Zirai Karantina Müdürlükleri
- Gıda Kontrol Laboratuvarları
- Bakanlığa bağlı yetkili laboratuvarlar
tarafından gerçekleştirilecek.
Yönetmelik Kimleri Kapsıyor?
Yeni düzenleme;
- İthalatçı firmaları
- İhracatçıları
- Tarım işletmelerini
- Tohum firmalarını
- Lojistik ve taşımacılık şirketlerini
- Gümrük işlemleri yapan işletmeleri
yakından ilgilendiriyor.
Ürün sahipleri, resmi kontrol sırasında gerekli tüm bilgi ve belgeleri sunmakla yükümlü olacak.
Sınır Kapılarında Kontroller Artacak mı?
Yönetmeliğe göre sınır kapılarındaki denetimler daha kapsamlı hale getirilecek. Özellikle tohumluk ve süs bitkileri için mühür açma, boşaltma ve inceleme işlemleri inspektör gözetiminde yapılacak.
Yetkililer, zararlı organizma riskine karşı taşıma araçları ve depolama alanlarında da kontrol gerçekleştirebilecek.
