Üniversitelerde Engelsiz Yaşam İçin Yeni Düzenleme: Erişilebilirlik ve Hak Temelli Çalışmalar Genişletildi
İstanbul Gedik Üniversitesi Engelsiz Yaşam Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği'nde değişiklik yapıldı. 20 Ekim 2026 tarihli ve 33406 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle merkezin amaçları, faaliyet alanları ve yönetim yapısı yeniden belirlendi. Yeni hükümler; özel gereksinimli bireylerin eğitim, sağlık ve toplumsal yaşama katılımını destekleyen çalışmaların geliştirilmesini, üniversite ortamının erişilebilirliğinin artırılmasını ve hak ihlallerinin araştırılmasını kapsıyor.
Engelsiz Yaşam Merkezinin Yönetmeliği Değişti
İstanbul Gedik Üniversitesi tarafından hazırlanan yönetmelik değişikliği, 20 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.
Düzenlemeyle 25 Kasım 2018 tarihli Engelsiz Yaşam Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği'nin bazı maddeleri yeniden düzenlendi.
Değişiklikler merkezin kullandığı tanımları, amaçlarını, faaliyet alanlarını, müdürün görevlendirilmesini, Yönetim Kurulu ve Danışma Kurulunun yapısını kapsıyor.
Yeni hükümler, özel gereksinimli bireylerin haklarının korunması ve toplumsal yaşama eşit katılımının desteklenmesi açısından önemli başlıklar içeriyor.
Ancak yönetmelik, Türkiye'deki bütün üniversiteler için doğrudan yeni bir yükümlülük getirmiyor. Düzenleme İstanbul Gedik Üniversitesinin ilgili merkezini kapsıyor.
Özel Gereksinimli Birey Tanımı Yenilendi
Yönetmeliğin 4'üncü maddesinde yer alan tanımlar yeniden düzenlendi.
Yeni hükümde özel gereksinimli birey kavramı, bireysel özellikleri ile çevresel koşullar arasındaki etkileşim dikkate alınarak tanımlanıyor.
Bu kapsamda eğitim, sağlık, erişilebilirlik veya toplumsal yaşama katılım alanlarında desteğe ya da uyarlamaya ihtiyaç duyan bireyler esas alınıyor.
Tanımın yalnızca bireysel özelliklere değil çevresel koşullara da yer vermesi dikkat çekiyor.
Bu yaklaşım, erişilebilirlik sorunlarının değerlendirilmesinde fiziksel ve toplumsal çevrenin de dikkate alınmasını sağlıyor.
Merkezin Amaçları Yeniden Belirlendi
Yönetmeliğin 5'inci maddesinde merkezin amaçları açıklandı.
Yeni düzenlemeye göre merkezin başlıca amaçları arasında özel gereksinimli bireyler konusunda toplumsal farkındalık oluşturulması bulunuyor.
Bunun yanında hak temelli eğitim ve hizmet modellerinin geliştirilmesi hedefleniyor.
Merkez, farklı bilim alanlarını bir araya getiren araştırmalar gerçekleştirebilecek.
Bilimsel toplantılar düzenlenmesi ve kurumlar arası iş birliklerinin geliştirilmesi de yeni amaçlar arasında yer alıyor.
Bu çerçevede merkezin faaliyetlerinin yalnızca üniversite içerisindeki destek çalışmalarıyla sınırlı kalmaması öngörülüyor.
Üniversitelerde Erişilebilirlik Çalışmaları Güçlendirilecek
Yönetmeliğin 6'ncı maddesiyle merkezin faaliyet alanları ayrıntılı biçimde düzenlendi.
Buna göre merkez, üniversitede özel gereksinimli bireylerin eğitim ve diğer faaliyetlere eşit katılımını destekleyen çalışmalar gerçekleştirecek.
Üniversitenin eğitim altyapısının ve fiziksel ortamının erişilebilir hâle getirilmesi amacıyla ilgili birimlerle iş birliği yapılabilecek.
Bu kapsam, yalnızca binalara erişimi değil üniversite faaliyetlerine katılımın kolaylaştırılmasını da içeriyor.
Ancak yönetmelik belirli bir bina için tamamlanmış erişilebilirlik projesi veya yeni bir yatırım tutarı açıklamıyor.
Düzenleme, merkezin bu alanda yürütebileceği faaliyetlerin hukuki çerçevesini belirliyor.
Özel Gereksinimli Bireylere ve Ailelerine Destek
Yeni faaliyet alanlarından biri, özel gereksinimli bireylerin ve ailelerinin ihtiyaçlarının belirlenmesi.
Merkez, bu ihtiyaçlara yönelik disiplinler arası değerlendirme, danışmanlık, eğitim ve destek faaliyetleri yürütebilecek.
Farklı uzmanlık alanlarının birlikte çalışması, ihtiyaçların çeşitli boyutlarıyla ele alınmasına imkân sağlayabilecek.
Ancak yönetmeliğin yayımlanması, bütün başvuru sahiplerine ücretsiz ve sınırsız hizmet verilmeye başlandığı anlamına gelmiyor.
Hizmetlerin uygulanmasına ilişkin takvim ve yöntemler, üniversitenin ilgili faaliyet planları çerçevesinde belirlenecek.
Hak İhlalleri İzlenebilecek ve Raporlanabilecek
Yönetmeliğin dikkat çeken hükümlerinden biri, özel gereksinimli bireylerin karşılaştığı hak ihlallerine ilişkin çalışmalar.
Merkezin faaliyet alanları arasında hak ihlallerinin izlenmesi ve raporlanması bulunuyor.
Bunun yanında ihlallerin nedenleri ve önlenmesine yönelik disiplinler arası araştırmalar yapılabilecek.
Araştırma sonuçları ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılabilecek.
Bu düzenleme, merkezin bilimsel araştırma faaliyetlerini hak temelli değerlendirmelerle ilişkilendiriyor.
Ancak merkeze yeni bir yargısal karar verme veya idari yaptırım uygulama yetkisi tanındığı anlamına gelmiyor.
Kamu Kurumları ve Sivil Toplumla İş Birliği
Yeni yönetmelik, merkezin üniversite dışındaki kurum ve kuruluşlarla gerçekleştirebileceği çalışmaları da düzenliyor.
Buna göre kamu kurumları, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarıyla ortak faaliyetler yürütülebilecek.
Eğitim, danışmanlık ve proje geliştirme çalışmaları bu iş birlikleri kapsamında gerçekleştirilebilecek.
Ayrıca ulusal ve uluslararası kurumların bilgi ağlarına katılım sağlanabilecek.
Bu faaliyetler, araştırma sonuçlarının farklı kurumlarla paylaşılmasına ve yeni ortak çalışmalar geliştirilmesine imkân verebilecek.
Bilimsel Araştırmalar ve Eğitim Faaliyetleri
Merkez, özel gereksinim alanında çalışan farklı disiplinlerden bilim insanlarını bir araya getirebilecek.
Ortak araştırmalar ve projeler geliştirilebilecek.
Ulusal ve uluslararası kongre, sempozyum, panel, çalıştay ve konferanslar düzenlenebilecek.
Ayrıca kitap, dergi, broşür ve dijital yayınlar hazırlanabilecek.
Yönetmeliğe göre merkez, ön lisans, lisans ve lisansüstü eğitim programlarına akademik destek sağlayabilecek.
Bu faaliyetlerin kapsamı, merkezin hazırlayacağı plan ve programlara göre şekillenecek.
Merkez Müdürü Üç Yıllığına Görevlendirilecek
Yönetmeliğin 8'inci maddesinde merkez müdürünün görevlendirilmesine ilişkin esas değiştirildi.
Yeni düzenlemeye göre müdür, merkezin çalışma alanıyla ilgili faaliyetleri bulunan üniversite öğretim elemanları arasından seçilecek.
Görevlendirme, rektör tarafından üç yıllık süre için yapılacak.
Görev süresi sona eren müdür yeniden görevlendirilebilecek.
Bu hüküm, merkez yönetiminde görev süresini ve görevlendirme yetkisini belirliyor.
Yönetim Kurulu Beş Üyeden Oluşacak
Yeni yönetmeliğe göre Yönetim Kurulu toplam beş üyeden oluşacak.
Kurulun yapısı şu şekilde belirlendi:
| Görev | Üye sayısı |
|---|---|
| Merkez müdürü | 1 |
| Müdür yardımcısı | 1 |
| Rektör tarafından görevlendirilen öğretim elemanları | 3 |
| Toplam | 5 |
Üç öğretim elemanı, merkez müdürünün önerisi üzerine rektör tarafından görevlendirilecek.
Bu öğretim elemanlarının merkezin faaliyet alanlarıyla ilgili çalışmalarının bulunması gerekiyor.
Yönetim Kurulunun Görevleri Neler?
Yönetim Kurulu, merkezin yıllık faaliyet ve çalışma programlarının hazırlanması ile uygulanmasını sağlayacak.
Araştırma, eğitim, danışmanlık ve yayın faaliyetlerine ilişkin taleplerin değerlendirilmesi de kurulun görevleri arasında.
Ayrıca merkezde ihtiyaç duyulan akademik, idari ve teknik personel ile stajyer ihtiyacına ilişkin teklifler hazırlanabilecek.
Gerekli görevlendirme teklifleri rektörlüğe sunulacak.
Kurul, ihtiyaç hâlinde alt çalışma grupları oluşturabilecek ve merkezin faaliyetlerinin geliştirilmesi amacıyla kararlar alabilecek.
Danışma Kurulu En Az Dokuz Üyeden Oluşacak
Yönetmeliğin 12'nci maddesinde Danışma Kurulunun yapısı da değiştirildi.
Kurul, merkez müdürünün başkanlığında oluşturulacak.
Üniversite içinden ve dışından seçilecek üyelerle birlikte kurulun en az dokuz, en fazla on bir üyeden oluşması öngörülüyor.
Üyeler müdür tarafından önerilecek ve rektör tarafından görevlendirilecek.
Danışma Kurulu, güz ve bahar yarıyıllarında olmak üzere yılda en az iki kez toplanacak.
Gerektiğinde daha sık toplantı düzenlenebilecek.
Danışma Kurulunun Görevleri Genişletildi
Danışma Kurulu, merkezin çalışmalarına yönelik stratejik öneriler geliştirebilecek.
Bilimsel araştırmalar, eğitim faaliyetleri, yayınlar ve uluslararası iş birlikleri hakkında görüş bildirebilecek.
Merkezin faaliyetlerini güncel bilimsel ve toplumsal gelişmeler ışığında değerlendirebilecek.
Ayrıca yürütülen çalışmaların etkililiğinin ve sürdürülebilirliğinin artırılmasına yönelik tavsiyelerde bulunabilecek.
Kurulun görüşleri danışma niteliğinde olacak.
Merkezin faaliyetlerine ilişkin uygulama kararları ise yönetmelikte belirlenen görev dağılımı çerçevesinde yürütülecek.
Yeni Düzenleme Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?
İstanbul Gedik Üniversitesi Engelsiz Yaşam Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikler, 20 Ekim 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlandı.
Yönetmeliğin 9'uncu maddesine göre düzenleme yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi.
Hükümlerin yürütülmesinden İstanbul Gedik Üniversitesi Rektörü sorumlu olacak.
Düzenlemede ayrıca ileri bir yürürlük tarihi veya kademeli geçiş takvimi belirtilmedi.
Engelsiz Yaşam Merkezinin Faaliyet Alanları Yenilendi
20 Ekim 2026 tarihli yönetmelik değişikliğiyle İstanbul Gedik Üniversitesi Engelsiz Yaşam Uygulama ve Araştırma Merkezinin görev ve yönetim yapısı yeniden belirlendi.
Yeni düzenleme; özel gereksinimli bireyler ve ailelerine yönelik destek faaliyetlerini, erişilebilirlik çalışmalarını, hak ihlallerinin izlenmesini ve bilimsel araştırmaları kapsıyor.
Merkez müdürünün üç yıllığına görevlendirilmesi, Yönetim Kurulunun beş üyeden oluşması ve Danışma Kurulunun yılda en az iki kez toplanması da düzenlenen konular arasında.
Değişiklikler 20 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.
