Lisanssız Elektrik Üretiminde Yeni Dönem: Acil Durum Talimatlarına Uymayanlara Ödeme Yapılmayacak
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), lisanssız elektrik üretim tesislerinin faaliyetlerine ilişkin önemli değişiklikler yaptı. 19 Ekim 2026 tarihli ve 33405 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelikle, elektrik sisteminde acil durumlarda bazı lisanssız üretim tesislerinin uzaktan kontrol edilebilmesine ve verilen talimatlara uyulmaması halinde mali yaptırım uygulanmasına yönelik hükümler getirildi.
Yeni düzenlemeye göre Sistem İşletmecisinin verdiği acil durum yük atma talimatlarına uymayan lisanssız elektrik üretim tesislerine, talimatın yerine getirilmeyen kısmına karşılık gelen üretim miktarı için ödeme yapılmayacak.
Ayrıca ilgili tutarlar, mevzuatta belirtilen fiyatlar esas alınarak lisanssız üreticilerden tahsil edilebilecek.
Yönetmelik, güneş ve rüzgâr enerjisi başta olmak üzere lisanssız elektrik üretimi gerçekleştiren ilgili işletmeleri, elektrik dağıtım şirketlerini ve organize sanayi bölgelerini ilgilendiriyor.
Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği Değiştirildi
EPDK tarafından hazırlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 19 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.
Düzenlemeyle 12 Mayıs 2019 tarihli ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ana yönetmeliğin çeşitli maddelerinde değişiklik yapıldı.
Yeni hükümler kapsamında elektrik sisteminin güvenliği, acil durum talimatlarının uygulanması, üretim tesislerinin iç tüketimleri ve bağlantı anlaşmalarıyla ilgili kurallar güncellendi.
Özellikle acil durum talimatlarına uyulmaması halinde uygulanacak mali sonuçlar dikkat çekti.
Ancak düzenleme, Türkiye'deki bütün lisanssız elektrik üretim tesislerinin her zaman uzaktan durdurulabileceği anlamına gelmiyor. Yetki, yönetmelikte belirtilen koşulları sağlayan tesisler ve acil durum talimatlarıyla sınırlı.
Dağıtım Şirketlerine Uzaktan Kontrol Yetkisi Verildi
Yönetmeliğin 21'inci maddesine eklenen yeni fıkrayla elektrik dağıtım şirketlerine ve dağıtım lisansı sahibi organize sanayi bölgeleri ile endüstri bölgelerine belirli tesisler üzerinde uzaktan kontrol yetkisi tanındı.
Bu yetki, dengeleme güç piyasası kapsamında verilen acil durum talimatlarının uygulanması amacıyla kullanılabilecek.
Düzenleme kapsamında değerlendirilecek lisanssız üretim tesislerinin, dağıtım sistemine bağlı olması ve Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 75'inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında bulunması gerekiyor.
Dolayısıyla yeni yetki bütün lisanssız elektrik üreticilerine koşulsuz şekilde uygulanmayacak.
Yetkinin amacı, elektrik sisteminde ortaya çıkabilecek acil durumların yönetilmesine yönelik talimatların yerine getirilmesini sağlamak.
Acil Durumun Sona Erdiği 15 Dakika İçinde Bildirilecek
Yeni düzenlemede şebeke işletmecilerine yönelik bir bildirim yükümlülüğü de getirildi.
Buna göre ilgili şebeke işletmecisi, acil durumun sona ermesinden itibaren 15 dakika içerisinde lisanssız elektrik üretim tesisi sahibine bildirim yapmak zorunda.
Bildirim hem telefon aracılığıyla hem de kalıcı veri saklayıcısı kullanılarak gerçekleştirilecek.
Acil durumun sona erdiğinin bildirilmesinden sonra üretim tesisinin yeniden enerjilendirilmesi ise tesis sahibinin sorumluluğunda olacak.
Bu hüküm, acil durum sonrasında üretim tesislerinin yeniden devreye alınması sürecinde tarafların sorumluluklarını belirliyor.
Talimata Uymayan Lisanssız Üreticilere Ödeme Yapılmayacak
Yönetmeliğe eklenen 4'üncü ek maddeyle, acil durum yük atma talimatlarına uymayan lisanssız elektrik üretim tesisleri için mali sonuçlar düzenlendi.
Buna göre Sistem İşletmecisi tarafından verilen acil durum yük atma talimatının yerine getirilmeyen kısmına karşılık gelen üretim miktarı için ödeme yapılmayacak.
Ayrıca ilgili üretim miktarı üzerinden hesaplanan bedelin lisanssız üreticiden tahsil edilmesi öngörülüyor.
Bu düzenleme, talimatlara uyulmasını sağlamak ve elektrik sisteminin dengelenmesine ilişkin yükümlülükleri güçlendirmek amacı taşıyor.
Ancak yaptırımın kapsamı, talimatın yerine getirilmeyen kısmıyla ilgili.
Bu nedenle bütün lisanssız elektrik üreticilerinin elde ettikleri gelirlerin otomatik olarak kesileceği yönünde bir sonuç çıkarılamaz.
Tahsil Edilecek Tutar Nasıl Hesaplanacak?
Yeni düzenlemede tahsil edilecek tutarın belirlenmesinde kullanılacak fiyat esasları da açıklandı.
Buna göre ilgili üreticinin tabi olduğu düzenlemeye bağlı olarak aşağıdaki fiyatlar dikkate alınabilecek:
| Fiyat dayanağı | Açıklama |
|---|---|
| 5346 sayılı Kanun'a ekli I sayılı cetvel | İlgili yenilenebilir enerji fiyatı |
| 11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı | Karar kapsamında uygulanacak fiyat |
| İlgili abone grubu ve kademe tarifesi | İhtiyaç fazlası enerji bedelinin belirlenmesinde esas alınan tarife |
Bu fiyatlar kullanılarak hesaplanan tutarlar, görevli tedarik şirketleri veya ilgili toplayıcılar tarafından lisanssız üreticilerden tahsil edilebilecek.
Söz konusu tutarlar, YEK toplam bedeli içerisinde değerlendirilmek üzere piyasa işletmecisine bildirilecek.
Tahsil edilecek miktar, somut olayda yerine getirilmeyen talimatın kapsamına ve ilgili fiyatlandırma esaslarına göre belirlenecek.
Güneş Enerjisi Santrali Sahiplerini Nasıl Etkileyecek?
Türkiye'de birçok sanayi kuruluşu ve ticari işletme, elektrik ihtiyaçlarının bir bölümünü karşılamak amacıyla lisanssız güneş enerjisi üretim tesisleri kullanıyor.
Yeni düzenleme, yönetmelikte belirtilen kapsamda bulunan lisanssız üreticilerin acil durum talimatlarına ilişkin sorumluluklarını etkileyebilecek.
Özellikle dağıtım sistemine bağlı ve ilgili dengeleme piyasası hükmü kapsamında bulunan tesislerin yeni kuralları değerlendirmesi gerekiyor.
Ancak her çatı GES'in otomatik olarak yeni yaptırım kapsamına girdiği düşünülmemeli.
Tesisin bağlantı durumu, teknik özellikleri ve ilgili mevzuat kapsamı belirleyici olacak.
Bu nedenle işletmelerin kendi üretim tesislerinin yeni hükümlerden etkilenip etkilenmediğini ilgili şebeke işletmecisiyle değerlendirmeleri önem taşıyor.
Elektrik Üretim Tesislerinin İç Tüketiminde Yeni Hesaplama
Yönetmeliğin 28'inci maddesinin dördüncü fıkrası da yeniden düzenlendi.
Değişiklik, üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesislerinin aynı dağıtım bölgesinde bulunmasına rağmen aynı ölçüm noktasında yer almadığı durumları ilgilendiriyor.
Buna göre üretim tesisinin sahasında bulunan yapı ve ekipmanların çalışması nedeniyle oluşan iç tüketim miktarı, ilişkili tüketim tesislerinin tüketimlerine eklenerek mahsuplaşmaya dahil edilecek.
Böylece üretim tesisinin kendi faaliyetleri için kullandığı elektriğin hesaplanmasına yönelik esaslar güncellendi.
Bu hüküm, özellikle üretim ve tüketim tesisleri farklı noktalarda bulunan işletmeler açısından önem taşıyor.
İlişkili Tüketim Tesisi Bulunmayan Durumlarda Faturalama
Yeni düzenleme, bazı özel durumlarda iç tüketim bedelinin nasıl hesaplanacağını da belirledi.
Üretim tesisiyle ilişkilendirilen aynı dağıtım bölgesinde bir tüketim tesisi bulunmaması halinde, üretim sahasındaki iç tüketim belirlenen tarife üzerinden faturalandırılacak.
Bu durumda görevli tedarik şirketi tarafından ilgili abone gruplarına ait en yüksek perakende tek zamanlı aktif enerji bedeli esas alınacak.
İlişkili tüketim tesislerinin iletim sistemine bağlı olduğu durumlarda ise iletim sistemi kullanıcılarına ait perakende tek zamanlı enerji bedeli kullanılacak.
Bu işlemler için ayrıca abonelik şartı aranmayacağı belirtildi.
Düzenleme, üretim tesisinin kendi faaliyetlerinden kaynaklanan elektrik tüketiminin faturalandırılmasına yönelik uygulamayı açıklığa kavuşturuyor.
Bağlantı Anlaşmalarının Güncellenmesi İçin 60 Gün Süre
Yönetmeliğe eklenen Geçici Madde 14 kapsamında belirli lisanssız elektrik üreticilerine yeni bir başvuru yükümlülüğü getirildi.
Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 75'inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında bulunan lisanssız üreticiler, mevcut bağlantı anlaşmalarının ilgili standart hükümlere uygun hale getirilmesi amacıyla başvuruda bulunmak zorunda.
Başvuruların, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde ilgili şebeke işletmecisine yapılması gerekiyor.
Yönetmelik 19 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.
Belirtilen süre içerisinde başvuru yapılmaması halinde, Kurul tarafından onaylanmış ve yürürlükte bulunan anlaşma hükümleri kapsamında işlem gerçekleştirilecek.
Bu nedenle kapsamdaki üreticilerin söz konusu başvuru yükümlülüğünü dikkate alması önem taşıyor.
Bazı Cezai Şartlar 30 Nisan 2027'ye Kadar Uygulanmayacak
Yeni yönetmelikle bağlantı anlaşmalarındaki bazı cezai şartlar için geçici bir uygulama da getirildi.
Buna göre Lisanssız Elektrik Üreticileri İçin Dağıtım Sistemine Bağlantı Anlaşması'nın 16'ncı maddesinin birinci fıkrasının (f) ve (g) bentleri kapsamındaki cezai şartlar, 30 Nisan 2027 tarihine kadar uygulanmayacak.
Bu hüküm, kapsamdaki üreticiler açısından geçiş dönemine ilişkin önem taşıyor.
Ancak geçici uygulama, elektrik piyasasındaki bütün yaptırımların veya acil durum talimatlarına ilişkin mali sonuçların aynı tarihe kadar ertelendiği anlamına gelmiyor.
Düzenleme yalnızca belirtilen bağlantı anlaşması hükümlerindeki cezai şartları kapsıyor.
Lisanssız Elektrik Üretiminde Yeni Takvim
| Düzenleme | Tarih veya süre |
|---|---|
| Yönetmeliğin yayımlanması | 19 Ekim 2026 |
| Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi | 19 Ekim 2026 |
| Acil durum sonrası bildirim | 15 dakika içinde |
| Kapsamdaki bağlantı anlaşmaları için başvuru süresi | Yürürlükten itibaren 60 gün |
| Belirli cezai şartların uygulanmaması | 30 Nisan 2027'ye kadar |
Organize Sanayi Bölgeleri de Düzenlemeden Etkilenecek
Yeni hükümler, dağıtım lisansı sahibi organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgeleri açısından da önem taşıyor.
Bu kuruluşlar, belirtilen şartlar kapsamında kendilerine bağlı lisanssız elektrik üretim tesislerini acil durum talimatlarının yerine getirilmesi amacıyla uzaktan kontrol edebilecek.
Ayrıca acil durumun sona erdiğini belirlenen süre ve yöntemle tesis sahiplerine bildirmekle yükümlü olacak.
Dolayısıyla yeni düzenleme yalnızca elektrik üreticilerinin değil, ilgili şebeke işletmecilerinin de teknik ve idari süreçlerini ilgilendiriyor.
Elektrik Piyasasında Acil Durum Yönetimi Güçlendiriliyor
EPDK'nin 19 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı yönetmelik değişikliği, lisanssız elektrik üretim tesislerinin elektrik sistemindeki acil durumlara ilişkin yükümlülüklerini güncelledi.
Yeni kurallarla belirli tesislerin uzaktan kontrol edilebilmesi mümkün hale getirildi.
Acil durum talimatlarına uyulmaması durumunda talimatın yerine getirilmeyen kısmıyla ilgili üretim miktarı için ödeme yapılmaması ve ilgili tutarın tahsil edilmesi öngörüldü.
Ayrıca üretim tesislerinin iç tüketiminin hesaplanması, bağlantı anlaşmalarının güncellenmesi ve geçiş döneminde uygulanacak bazı cezai şartlar yeniden düzenlendi.
Yönetmelik 19 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.
Özellikle lisanssız elektrik üretim tesisi bulunan sanayi işletmelerinin, bağlantı ve işletme koşullarını yeni yönetmelik hükümleri doğrultusunda değerlendirmeleri gerekiyor.
