Emisyon Ticaret Sisteminde Yeni Dönem, Piyasa Kuralları Belirlendi
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi piyasasının işletilmesine ilişkin yönetmelik Resmî Gazete'de yayımlandı. Yeni düzenlemeyle karbon emisyon tahsisatlarının alım satımı, piyasa katılımcılarının kayıt işlemleri, ihale süreçleri ve piyasa işletmecisinin görevleri belirlendi.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından hazırlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik, 21 Ekim 2026 tarihli ve 33407 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.
Düzenleme, sera gazı emisyonlarının azaltılmasını teşvik etmek amacıyla oluşturulacak emisyon ticaret piyasasının işleyişini düzenliyor. Yönetmelik kapsamında tahsisatların alınıp satılacağı piyasalar, katılımcıların yerine getirmesi gereken yükümlülükler ve işlemlerin kayıt altına alınmasına ilişkin esaslar belirleniyor.
Emisyon Ticaret Sistemi Nedir?
Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), sera gazı emisyonlarını belirli bir sınır içerisinde tutmayı ve emisyon azaltımını ekonomik mekanizmalar aracılığıyla teşvik etmeyi amaçlayan bir sistemdir.
Bu sistemde belirlenen kurallar çerçevesinde işletmelere sera gazı salımına karşılık gelen emisyon tahsisatları sağlanabiliyor. Tahsisatlar, ilgili piyasalarda alım satım işlemlerine konu olabiliyor.
Sistemin temel amacı, emisyon azaltımını teşvik ederken işletmelerin emisyon yönetimine yönelik ekonomik kararlar alabilmesini sağlamak.
Türkiye'de kurulacak piyasanın işletilmesine ilişkin yeni yönetmelik, tahsisat işlemlerinin hangi kurallar çerçevesinde yürütüleceğini düzenliyor.
Karbon Tahsisatları İçin İhale ve Spot Piyasa Kuralları Belirlendi
Yönetmelikle birlikte emisyon tahsisatlarının işlem göreceği birincil ve ikincil piyasalara ilişkin esaslar oluşturuldu.
Birincil piyasa, tahsisatların katılımcılara ihale yöntemiyle dağıtılmasına yönelik işlemleri kapsıyor.
İkincil piyasalarda ise tahsisatların piyasa katılımcıları arasında alınıp satılması öngörülüyor. Spot tahsisat piyasası da bu kapsamda düzenleniyor.
İhalelerin yürütülmesi, tekliflerin değerlendirilmesi, katılımcıların işlemleri ve piyasa süreçlerine yönelik kurallar yönetmelikte yer alıyor.
Düzenleme ayrıca ücretsiz tahsisatlara ilişkin kayıt süreçlerini ve tahsisat hesaplarının yönetimini de kapsıyor.
İşlem Kayıt Sistemi Nasıl Çalışacak?
Yeni yönetmelikle Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında İşlem Kayıt Sistemine (İKS) ilişkin esaslar da belirlendi.
İşlem Kayıt Sistemi, emisyon tahsisatlarının kayıt altına alınmasını ve ilgili hesaplar üzerinden takip edilmesini sağlayacak.
Piyasa katılımcılarının hesap açılışı, kayıt işlemleri ve tahsisat hareketleri sistem üzerinden yürütülecek.
Tahsisatların devri ve hesaplara ilişkin hak ve yükümlülüklerin aktarılması gibi işlemler de yönetmelikte düzenlenen şartlara tabi olacak.
Bu yapı sayesinde piyasadaki tahsisat işlemlerinin izlenebilirliğinin sağlanması ve kayıt düzeninin oluşturulması amaçlanıyor.
Emisyon Ticaret Sistemini Hangi İşletmeler İlgilendiriyor?
Düzenleme, öncelikle Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi kapsamına giren tesisleri işleten kuruluşlar ile tahsisat piyasalarında işlem yapacak katılımcıları ilgilendiriyor.
Sistem kapsamındaki işletmelerin emisyon yükümlülüklerini karşılamak için tahsisat durumlarını takip etmeleri ve ilgili kayıt işlemlerini gerçekleştirmeleri gerekecek.
Ancak yönetmeliğin yayımlanması, Türkiye'deki bütün işletmelerin otomatik olarak emisyon tahsisatı satın almak zorunda olduğu anlamına gelmiyor.
İşletmelerin sisteme dahil edilmesi, emisyonların izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasına ilişkin kapsam kuralları ayrıca dikkate alınacak.
Bu nedenle işletmelerin öncelikle faaliyetlerinin Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında bulunup bulunmadığını belirlemesi önem taşıyor.
Yeni Düzenleme İşletmeler Açısından Ne Anlama Geliyor?
Emisyon Ticaret Sistemi, kapsama giren işletmeler bakımından emisyon yönetiminin yanı sıra mali planlama süreçlerini de etkileyebilecek bir yapı oluşturuyor.
Tahsisatların piyasada alınıp satılabilmesi, işletmelerin emisyon miktarları ile sahip oldukları tahsisatları karşılaştırmasını gerekli hale getirebilir.
Özellikle sera gazı emisyonu yüksek faaliyetlerde bulunan işletmeler açısından emisyonların azaltılması, tahsisat maliyetlerinin takip edilmesi ve mevzuata uyum süreçlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekecek.
Bununla birlikte işletmelerin karşılaşabileceği mali etkiler, sistemin uygulama takvimine, kapsama ilişkin kurallara, tahsisat miktarlarına ve piyasada oluşacak fiyatlara bağlı olacak.
Bu nedenle yeni yönetmelikten hareketle bütün işletmeler için belirli bir karbon maliyeti hesaplanması mümkün değil.
Emisyon Ticaret Sistemi Ne Zaman Uygulanacak?
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi piyasasının işletilmesine ilişkin yönetmelik 21 Ekim 2026 tarihinde yayımlandı.
Düzenlemenin yayımlanmasıyla piyasa işletiminin hukuki ve teknik çerçevesi belirlenmiş oldu. Ancak bu durum, tahsisat alım satım işlemlerinin yayımlanma tarihinde fiilen başladığı anlamına gelmiyor.
Piyasanın faaliyet takvimi ve uygulamaya ilişkin diğer süreçlerin ilgili kurumların duyuruları doğrultusunda takip edilmesi gerekiyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte Türkiye'de karbon emisyonlarının piyasa mekanizmaları aracılığıyla yönetilmesine yönelik önemli bir uygulama aşamasının kuralları oluşturuldu.
