Bağlı Ortaklıklarda Daha Az Dipnotla Finansal Raporlama Dönemi Yaklaşıyor
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından 24 Eylül 2026 tarihinde düzenlenen Türkiye Finansal Raporlama Forumu’nda TFRS 19 yeniden gündeme geldi.
TFRS 19, kamuya hesap verme sorumluluğu bulunmayan belirli bağlı ortaklıkların diğer TFRS’lerde yer alan geniş açıklama hükümleri yerine daha sınırlı ve sadeleştirilmiş açıklama yükümlülükleri uygulamasına imkân veriyor. Standart 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
TFRS 19 Hangi Şirketleri İlgilendiriyor?
TFRS 19 bütün şirketlere açık bir kolaylık değil.
Standarttan yararlanabilmek için işletmenin bağlı ortaklık niteliğinde olması ve kamuya hesap verme sorumluluğunun bulunmaması gerekiyor.
Ayrıca ana ortaklığın kamuya açık finansal tablolarını TFRS’ye uygun şekilde hazırlaması da uygulama açısından temel şartlardan biri.
Bu nedenle halka açık, finansal kuruluş niteliğinde veya kamuya hesap verme sorumluluğu bulunan işletmeler açısından aynı kolaylaştırılmış açıklama modeli uygulanamıyor.
Ölçüm ve Muhasebeleştirme Kuralları Değişmiyor
TFRS 19’un en önemli noktalarından biri, şirketlerin muhasebeleştirme ve ölçüm kurallarını değiştirmemesi.
Standart esas olarak dipnot açıklamalarını sadeleştiriyor.
Yani TFRS 19’u uygulayan bir bağlı ortaklık, varlıklarını, yükümlülüklerini, gelirlerini ve giderlerini yine ilgili TFRS hükümlerine göre muhasebeleştirmeye devam edecek.
Değişen bölüm, finansal tablo dipnotlarında sunulması gereken açıklamaların kapsamı olacak.
Grup Şirketlerinde Raporlama Yükü Azalabilir
Özellikle büyük gruplarda bağlı ortaklıkların grup raporlaması için TFRS’ye uygun finansal veri üretmesi gerekebiliyor.
Ancak aynı bağlı ortaklık, kendi finansal tablolarında çok sayıda ayrıntılı dipnot hazırlamak zorunda kalabiliyor.
TFRS 19 bu noktada daha pratik bir çözüm sunuyor.
Kapsama giren bağlı ortaklıklar, TFRS’nin ölçüm ve muhasebeleştirme kurallarını korurken daha sınırlı açıklama seti kullanabilecek.
Bu durum özellikle çok sayıda bağlı ortaklığı bulunan gruplarda finansal raporlama süreçlerinin daha verimli yürütülmesine katkı sağlayabilir.
Dipnot Hazırlama Süreci Sadeleşecek
Finansal tablo dipnotlarının hazırlanması çoğu şirkette önemli ölçüde zaman ve veri toplama gerektiriyor.
Finansal araçlar, vergi, çalışanlara sağlanan faydalar, kiralamalar, karşılıklar ve benzeri çok sayıda alanda ayrıntılı açıklamalar yapılması gerekebiliyor.
TFRS 19, kapsama giren bağlı ortaklıklar açısından bu açıklamaların önemli bölümünü daha sınırlı hale getiriyor.
Böylece muhasebe ekiplerinin raporlama dönemlerinde ihtiyaç duyduğu veri toplama ve dipnot hazırlama yükünün azalması mümkün olabilir.
Grup Raporlaması ile Yerel Finansal Tablolar Birbirine Yaklaşabilir
TFRS 19’un önemli avantajlarından biri de bağlı ortaklığın grup raporlaması için kullandığı muhasebe altyapısını değiştirmeden kendi finansal tablolarını hazırlayabilmesi.
Şirket, grup konsolidasyonunda kullanılan TFRS esaslı rakamları koruyabilecek ancak kendi finansal tablo açıklamalarında daha sade bir yapı kullanabilecek.
Bu durum grup raporlama paketleri ile bağlı ortaklığın ayrı finansal tabloları arasındaki uyumsuzlukların azaltılmasına yardımcı olabilir.
Özellikle uluslararası gruplarda bu yaklaşım finansal raporlama süreçlerinin standartlaştırılması açısından önem taşıyor.
Uygulama Zorunlu Değil
TFRS 19’un kapsamına giren bir şirketin standardı mutlaka uygulaması gerekmiyor.
Standart, uygun şartları sağlayan bağlı ortaklıklara bir seçim hakkı tanıyor.
Şirket isterse diğer TFRS’lerde yer alan tam açıklama hükümlerini uygulamaya devam edebilir.
Bu nedenle her grubun kendi raporlama yapısı, finansal tablo kullanıcılarının ihtiyaçları ve bağımsız denetim süreci dikkate alınarak karar verilmesi gerekiyor.
Erken Uygulamaya İzin Veriliyor
TFRS 19’un zorunlu yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olmakla birlikte erken uygulamaya izin veriliyor. Standart 10 Ağustos 2025 tarihinde Türkiye mevzuatına kazandırıldı ve daha sonra TFRS 19’a ilişkin ek değişiklikler de yayımlandı.
Bu nedenle şartları sağlayan şirketler, 2027 dönemini beklemeden uygulamaya geçmeyi değerlendirebilir.
Ancak erken uygulama kararı alınırken finansal raporlama sistemleri, dipnot şablonları ve bağımsız denetim sürecinin birlikte planlanması gerekiyor.
Muhasebe Ekiplerinin Şimdiden Hazırlık Yapması Faydalı
TFRS 19’un yürürlüğe girmesine kısa süre kaldığı için grup şirketlerinin hangi bağlı ortaklıkların standardın kapsamına girebileceğini şimdiden belirlemesi yararlı olabilir.
Bu kapsamda;
- bağlı ortaklık statüsü,
- kamuya hesap verme sorumluluğu,
- ana ortaklığın raporlama yapısı,
- mevcut TFRS dipnotları,
- bağımsız denetim kapsamı
birlikte değerlendirilmeli.
Özellikle çok sayıda şirketi bulunan gruplarda kapsam analizi yapılması, 2027 raporlama dönemine geçişi kolaylaştırabilir.
TFRS 19 Raporlamayı Basitleştiriyor, Muhasebeyi Değil
Standartla ilgili en önemli ayrım, TFRS 19’un muhasebe kurallarını basitleştiren ayrı bir finansal raporlama çerçevesi olmadığı.
Şirketler TFRS’deki ölçüm ve muhasebeleştirme hükümlerini uygulamaya devam edecek.
Kolaylık, esas olarak finansal tablo dipnotlarının kapsamının azaltılmasında ortaya çıkıyor.
Bu nedenle TFRS 19 özellikle grup şirketlerinde raporlama maliyetini azaltabilecek önemli bir araç olsa da şirketlerin TFRS uygulama sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor.
