Yurt Dışı Şüpheli Ticari Alacaklar ve Muhasebesi
V.U.K MADDE :323-322
TEBLİĞ :284-1.1
GVK TEBLİĞ 217/3.4
ÖZELGE
09.09.2011 TARİH B.07.1.4.35.16.01-176300-443
29.08.2012 TARİH B.07.GİB 4.34.19.02-105
77058783-105-VUK.ÖZ.20.17-167670
24.02.2016 TARİH 64597866-105-280-2016-3601
03/10/2018 TARİH:SAYI 62030549-125(6-2015/356-881/64
25.10.2018 27575268-105-322-2017-125 E-416541
V.U.K 323
Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartıyla;
1- Dava veya icra safhasında bulunan alacaklar;
2-Yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar; şüpheli alacak sayılır.
Yukarıda yazılı şüpheli alacaklar için değerleme gününün tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir.
Bu karşılığın hangi alacaklara ait olduğu karşılık hesabında gösterilir. Teminatlı alacaklarda bu karşılık teminattan geri kalan miktara inhisar eder.
Şüpheli alacakların sonradan tahsil edilen miktarları tahsil edildikleri dönemde kar-zarar hesabına intikal ettirilir.
(7338 sayılı kanunun 35 inci maddesiyle eklenen fıkra; Yürürlük: 26.10.2021)İşletme hesabı esasında defter tutan mükellefler, yukarıdaki fıkralar kapsamında tespit edilen şüpheli alacaklarını defterlerinin gider kısmına ve bunlardan sonradan tahsil edilen miktarları ise tahsil edildikleri dönemde defterlerinin gelir kısmına, hangi alacaklara ait olduğunu gösterecek şekilde, kaydederler.
ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK KARŞILIĞI AYIRMANIN ŞARTLAR
1-Bilanço esasına göre defter tutulmalıdır.
2-Alacak teminatsız olmalı veya teminat yetersiz olmalıdır.
3-Alacak zamanında tahsil edilmemiş olmalıdır.
4-Karşılık alacağın şüpheli geldiği dönemde ayrılmadır.
5-Alacağın ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olması
6-Alacağın dava ve icra safhasında bulunması
TASFİYE HALİNDEKİ ŞİRKETE AİT ŞÜPHELİ ALACAKLARIN DURUMU
Herhangi bir nedenden dolayı şirket ile borçlu şirket arasında karşılıklı mutabakat, protokol ve ibranamenin imzalanmaması halinde tasfiye halindeki şirket açısından GELİR alacak tutarı da KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDER olarak dikkate alınır.
ÖRNEK
Tasfiyeye giren A A.Ş hesaplarında 100.000 TL tutarında Şüpheli alacak bulunmaktadır. Şirket Tasfiyeyi sonuçlandırmak için şüpheli alacak hesaplarını kapatmıştır.
MUHASEBE KAYDI
—-----------------------------------------------------/—---------------------------------------------------
129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK KARŞILIĞI 100.000TL
644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR 100.000 TL
—-----------------------------------------------------/—---------------------------------------------------
689 DİĞER OLAĞAN DIŞI GİDER VE ZARARLAR 100.000 TL
KKEG
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR 100.000TL
Şüpheli alacak hesabın kapatılması
—-----------------------------------------------------/—---------------------------------------------------
UYGULAMALI ÖRNEK
A.A.Ş nin 28.12.2021 yılında 850.000$ yurt dışı alacağı (İhracattan dolayı- teminatsız) şüpheli hale dönüşmüştür Firmanın mukim ülkede dava açılmıştır.
ŞÜPHELİ ALACAK AYIRABİLMEMİZ İÇİN GEREKLİ EVRAKLAR
1- Firmanın bulunduğu mukim ülkede dava veya icra safhasında olduğunu dair belge (bu belgenin yeminli tercüman vasıtasıyla Türkçeye çevrilmesi gerekir)
2- Dava veya icra safhasında ödenen harç makbuzu
A.A.Ş nin 28.12.2021 yılında 850.000$ yurt dışı alacağı ( teminatsız) şüpheli hale dönüşmüştür.
TARİH KUR ALACAK$ ALACAK TL
30.09.2021 (MİZAN ) 8,8433 850.000$ 7.516.805TL
28.12.2021 11.3900 850.000$ 9.681.500TL
28.12.2021 TARİHLİ KUR FARKI 2.164.695 TL
31.12.2021 12.9775 850.000$ 11.030.875TL
----------------------------------------------28.12.2021—-----------------------------------------------
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR 9.681.500TL
120 ALICILAR 7.516,805TL
646 KAMBİYO KARLARI 2.164.695TL
----------------------------------------------28.12.2021—-----------------------------------------------
654 KARŞILIK GİDERLERİ 9.681.500TL
129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK KARŞILIĞI 9.681.500TL
—-----------------------------------------------------/—---------------------------------------------------
Firmanın bulunduğu mukim ülkede dava veya icra safhasında olduğunu dair belgeye istinaden karşılık ayrılması
31.12.2021 MİZAN 9.681.500TL
31.12.2021 DEĞERLEME 11.030.875TL(850.000$X 12.9775)
KUR FARKI 1.349.375TL
----------------------------------------------31.12.2021—-----------------------------------------------
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK 1.349.375TL
646 KAMBİYO KARLARI 1.349.375T
—-----------------------------------------------------/—---------------------------------------------------
654 KARŞILIK GİDERLERİ 1.349.375TL
129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK KARŞILIĞI 1.349.375TL
31.12 2021 KUR DEĞERLEMESİ
—-----------------------------------------------------/—---------------------------------------------------
10.02.2022 TARİHİNDE 150.000$ ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLARDAN TAHSİL EDİLMİŞTİR.
KUR :13.5675TLX150.000$=2.035.125TL
----------------------------------------------10.02.2022—-----------------------------------------------
102 BANKALAR 2.035.125TL
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK 2.035.125TL
—-----------------------------------------------------/—---------------------------------------------------
129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK KARŞILIĞI 2.035.125 TL
644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR 2.035.125TL
ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLARDAN 150.000$ TAHSİLAT
—-----------------------------------------------------/—---------------------------------------------------
Yurt dışındaki firma geriye kalan 700.000$ tutarı ödememiş ve bunun üzerine alacaklı firma alacağın değersiz alacak olarak değerlendirmek için firmanın bulunduğu ülkede dava açmıştır. 29.03.2022 tarihinde mahkeme bu alacağın ödenmeyeceğine hükmetmiştir.
Kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline artık imkan kalmıyan alacaklar değersiz alacaktır.
Değersiz alacaklar, bu mahiyete girdikleri tarihte tasarruf değerlerini kaybederler ve mukayyet kıymetleriyle zarara geçirilerek yok edilirler.
İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerin bu madde hükmüne giren değersiz alacakları, gider kaydedilmek suretiyle yok edilirler.
Madde 322 Değersiz Alacaklar
ALACAĞIN DEĞERSİZ ALACAK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ İLE İLGİLİ BELGELER
1-Mahkeme huzurunda alacaktan vazgeçildiğine ilişkin olarak düzenlenmiş belgeler
2-Borçlunun dolandırıcılıktan mahkum olması ve herhangi bir mal varlığı bulunmadığının belgeleyen resmi evrak
3-Borçlunun adresinin saptanamaması nedeniyle icra takibat dosyasının kaldırıldığı ve yasal süresi içerisinde yenileme talebinde de bulunulmadığını gösteren icra memurluğu yazısı
4-Borçlunun herhangi bir mal varlığı bırakmadan ölümü
5-Alacaktan vazgeçildiğine dair konkordato anlaşması gibi sayabiliriz.
29.03.2022 TARİHLİ MİZANDA 128 HESAP BAKİYESİ =8.995.750TL(B)
129 HESAP BAKİYESİ =8.995.750TL(A)
----------------------------------------------29.03.2022—-----------------------------------------------
129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK KARŞILIĞI 8.995.750TL
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK 8.995.750TL
Şüpheli Alacağın değersiz alacağa dönüşmesi
Daha evvel şüpheli ticari alacaklar giderleştiği için şüpheli alacak hesaplarının kapatılması
—-----------------------------------------------------/—---------------------------------------------------
