Yeşil Liman Sertifikasında Yeni Dönem Başladı
Kıyı tesislerine yönelik Yeşil Liman Sertifikası uygulamasında önemli değişiklikler yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme ile birlikte daha önce ağırlıklı olarak gönüllü başvuru esasına dayanan sistem, belirli tesisler açısından zorunlu hale getirildi. Böylece sertifika uygulaması, çevresel uyumun yanında idari yükümlülük ve yaptırım boyutu da taşıyan yeni bir çerçeveye kavuştu.
Kapsam Genişletildi
Yönetmelikte yapılan değişiklikle, düzenlemenin kapsamı yalnızca sertifika almak isteyen kıyı tesisleriyle sınırlı olmaktan çıktı. Yeni sistemde, Yeşil Liman Sertifikası almak zorunda olan kıyı tesisleri de açık şekilde kapsam içine alındı. Bu değişiklik, uygulamanın gönüllülükten belirli ölçüde zorunluluğa geçtiğini gösteriyor.
Kıyı Tesisi Tanımı Yeniden Düzenlendi
Yeni metinde kıyı tesisi tanımı daha açık hale getirildi. Buna göre, kıyılarda doldurma ve kurutma yoluyla kazanılan alanlar üzerinde kurulu bulunan ve gemi ile deniz araçlarının yük veya yolcu işlemlerinin yapılabildiği yapı, iskele, liman, rıhtım ve benzeri tesisler kıyı tesisi olarak tanımlanıyor. Böylece uygulama alanı daha net şekilde belirlenmiş oldu.
Hangi Tesisler İçin Sertifika Zorunlu
Yeni düzenleme ile bazı kıyı tesisleri için Yeşil Liman Sertifikası alma zorunluluğu getirildi. Buna göre, yönetmeliğin yayımından sonra yeni inşa edilecek ve ilgili güvenlik düzenlemeleri kapsamına girecek kıyı tesisleri ile toplam alanının dörtte birinden fazla genişletilecek kıyı tesisleri için sertifika zorunlu olacak.
Ayrıca yıllık kruvaziyer ve konteyner kapasitesine göre de yeni yükümlülükler belirlendi. Bir takvim yılında 100 ve üzeri kruvaziyer gemi yanaşan kıyı tesisleri için son tarih 31 Aralık 2028, 100.000 TEU ve üzeri konteyner elleçleyen kıyı tesisleri için ise 31 Aralık 2030 olarak belirlendi. Bu eşiklerin hesaplanmasında son 3 yılın ortalaması esas alınacak.
Başvuru Süreleri Netleştirildi
Sertifika alma yükümlülüğü getirilen tesisler için başvuru süreleri de açık biçimde düzenlendi. Yeni inşa edilen veya önemli ölçüde genişletilen kıyı tesislerinin, imar planı kapsamında tamamlandığı tarihten itibaren en geç 1 ay içinde başvuru yapması gerekecek. Kapasite eşiğine bağlı olarak sertifika zorunluluğu kapsamına giren tesislerin ise zorunluluğun başlayacağı tarihten en az 3 ay önce başvuru yapması gerekecek.
Uyum Sağlayamayan Tesisler İçin İstisna İmkânı
Yönetmelik, belirli şartlarda istisna belgesi verilmesine de imkan tanıyor. Eğer kıyı tesisi, yeşil liman şartlarına uyamama nedenlerinin kendi işletmesinden kaynaklanmadığını belgeleyebilirse idare tarafından istisna belgesi düzenlenebilecek. Bu belge en fazla 1 yıl süreli olacak ve şartların devam ettiğinin belgelenmesi halinde yalnızca 1 kez daha uzatılabilecek.
Başvuru Yapmayanlara Saatlik Ceza Uygulanacak
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken bölümlerinden biri idari para cezası oldu. Sertifika almak zorunda olduğu halde başvuru yapmayan veya başvurusu reddedilen kıyı tesislerine, zorunluluğun başladığı tarihten sonra yanaşan her gemi için saat başına 5.000 TL idari para cezası uygulanacak. 1 saatten kısa süreler de tam saat olarak kabul edilecek.
Ceza tutarı alt sınırda 15.259 TL, üst sınırda ise 605.279 TL olarak belirlendi. Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılacak.
Elektrik Altyapısında Teknik Standart Şartı
Yat limanları ve marinalar dışındaki, ilgili güvenlik düzenlemesi kapsamındaki kıyı tesislerinde gemilere hizmet verecek elektrik bağlantı sistemleri için yeni teknik standart şartı getirildi. Buna göre bu altyapının TS IEC/IEEE 80005 serisinin ilgili bölümlerine uygun olması gerekecek. Bu düzenleme, kıyıdan elektrik besleme altyapısının artık belirli ve denetlenebilir teknik standartlara bağlandığını ortaya koyuyor.
Ağaçlandırma Ve Çevre Şartları Ağırlaştı
Yeşil Liman Sertifikası başvurularında çevre yükümlülükleri de genişletildi. Düzenlemeye göre kıyı tesisi adına hatıra ormanı oluşturulması ya da en az 5.000 ağaçlık özel ağaçlandırma projesi hazırlanması gerekecek. Bu projelerin belgelendirilerek başvuru dosyasına eklenmesi zorunlu olacak.
Deniz Yüzeyi Temizliği İçin Yeni Kurallar Geldi
Deniz yüzeyi temizliğiyle ilgili uygulamalar da daha ayrıntılı hale getirildi. Kıyı tesisleri, deniz yüzeyi temizliği için kullanacakları ekipmanlara ilişkin envanter hazırlayacak ve bunu başvuru dosyasına ekleyecek. Yürütülen temizlik faaliyetleri raporlanacak ve yıllık denetimlerde sunulmak üzere kayıt altına alınacak.
Ayrıca deniz yüzeyi çöplerinin toplanması için çöpkapar, sınırlayıcı bariyer ve benzeri ekipmanlar kullanılabilecek. Kıyı tesisinin sınırları içinde dere ağzı çıkışı bulunuyorsa burada bariyer kullanımı zorunlu olacak. Çöpkapar kullanılan durumlarda her bir sistemin en az 30 litre hacminde olması gerekecek.
Yeni Düzenleme Sektörü Nasıl Etkileyecek
Yönetmelik değişikliği özellikle kruvaziyer limanları, konteyner limanları ve büyüme planı bulunan kıyı tesisleri açısından doğrudan sonuç doğuracak. Yeşil Liman Sertifikası artık yalnızca çevresel prestij sağlayan bir belge olmaktan çıkıp, belirli tesisler için zorunlu uyum başlığına dönüşmüş durumda.
Enerji altyapısı yatırımları, çevre ekipmanları, raporlama süreçleri ve başvuru takvimi bakımından yeni dönemde kıyı tesislerinin daha kapsamlı hazırlık yapması gerekecek. Özellikle teknik standartlara uyum sağlayamayan veya başvuru sürecini zamanında tamamlamayan işletmeler için ceza riski dikkat çekiyor.
Düzenleme Ne Zaman Yürürlüğe Girdi
Yönetmelikte yer alan hükümler yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Uygulama süreci Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülecek.
