Türkiye'nin Tüketim Harcamalarının Yüzde 25,6'sı İstanbul'da Gerçekleşti

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin Hanehalkı Tüketim Harcaması Bölgesel Araştırması'nın sonuçlarını 16 Ekim 2026 tarihinde açıkladı. Verilere göre Türkiye'deki toplam hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da gerçekleşti. Konut ve kira harcamalarının bölgesel tüketim içindeki payı İstanbul'da yüzde 29,6 olurken gıda harcamalarına en yüksek payı Güneydoğu Anadolu Bölgesi ayırdı.

Tüketim Harcamalarında İstanbul İlk Sırada

TÜİK tarafından açıklanan 2025 yılı bölgesel tüketim verileri, Türkiye'de hanehalkı harcamalarının bölgeler arasında önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koydu.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) 1. Düzey bölgelerine göre Türkiye'deki toplam tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da gerçekleşti.

İstanbul'u yüzde 14,5 ile Ege, yüzde 12,6 ile Akdeniz Bölgesi izledi.

En düşük tüketim harcaması payı ise yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nde görüldü.

Açıklanan oranlar, bölgelerin Türkiye genelindeki toplam tüketim harcamalarından aldığı payları gösteriyor.

Bu nedenle İstanbul'un yüzde 25,6 paya sahip olması, İstanbul'da yaşayan her hanenin gelirinin veya harcamasının Türkiye ortalamasının aynı oranda üzerinde olduğu anlamına gelmiyor.

İstanbul Eğitim ve Konut Harcamalarında Öne Çıktı

TÜİK verilerine göre İstanbul, bütün ana harcama türlerinde Türkiye genelinden en yüksek payı alan bölge oldu.

Özellikle eğitim hizmetleri, lokanta ve konaklama ile konut ve kira harcamalarında İstanbul'un ağırlığı dikkat çekti.

Türkiye'deki toplam eğitim hizmetleri harcamalarının yüzde 38,3'ünün İstanbul'da gerçekleşmesi, bu alandaki tüketimin önemli bölümünün İstanbul'da yoğunlaştığını ortaya koydu.

Konut ve kira harcamalarının ise yüzde 28,4'ü İstanbul'da yapıldı.

Ancak bu oranlar, İstanbul'daki bir hanenin bütçesinde ilgili harcama kaleminin ne kadar yer tuttuğunu göstermiyor. Bölgenin Türkiye genelindeki harcama türünden aldığı payı ifade ediyor.

İstanbul'da Hane Bütçesinin Yüzde 29,6'sı Konut ve Kiraya Ayrıldı

Bölgelerin kendi tüketim bütçeleri içindeki harcama dağılımları değerlendirildiğinde İstanbul farklı bir göstergeyle öne çıktı.

TÜİK sonuçlarına göre İstanbul'da hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 29,6'sı konut ve kira giderlerinden oluştu.

Bu oran, İBBS 1. Düzey bölgeleri arasında en yüksek konut ve kira harcaması payı oldu.

En düşük pay ise yüzde 22,1 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nde kaydedildi.

İstanbul ile Kuzeydoğu Anadolu arasındaki fark 7,5 yüzde puan olarak hesaplandı.

Bununla birlikte konut ve kira harcamaları yalnızca fiilen ödenen kiralardan oluşmuyor. TÜİK'in tüketim harcaması tanımında, ev sahiplerinin oturdukları konutlara ilişkin tahmini kira değeri olan izafi kira da yer alıyor.

Dolayısıyla yüzde 29,6 oranı, İstanbul'daki bütün hanelerin gelirlerinin aynı bölümünü nakit kira ödemelerine ayırdığı şeklinde yorumlanmamalı.

Gıdaya En Fazla Payı Güneydoğu Anadolu Ayırdı

Hanehalkı tüketim harcamaları içinde gıda ve alkolsüz içeceklerin payının en yüksek olduğu bölge yüzde 27,1 ile Güneydoğu Anadolu oldu.

İstanbul ise yüzde 14,2 ile gıda harcamalarının bölgesel tüketim bütçesi içindeki payının en düşük olduğu bölge olarak açıklandı.

İki bölge arasındaki fark 12,9 yüzde puan oldu.

Bu veriler, hanelerin tüketim bütçelerini farklı harcama kalemlerine farklı oranlarda ayırdığını gösteriyor.

Ancak Güneydoğu Anadolu'da gıda harcamalarının bütçe içindeki payının daha yüksek olması, bölgedeki her hanenin gıdaya İstanbul'daki hanelerden daha fazla Türk lirası harcadığı anlamına gelmiyor.

Bölgesel harcama payları, toplam tüketim tutarlarından ve fiyat seviyelerinden ayrı değerlendirilmelidir.

Ulaştırma Giderlerinde Batı Marmara Öne Çıktı

TÜİK'in araştırmasında ulaştırma harcamalarına ayrılan payın en yüksek olduğu İBBS 1. Düzey bölgesi yüzde 23,3 ile Batı Marmara oldu.

En düşük pay ise yüzde 16,5 ile Güneydoğu Anadolu'da gerçekleşti.

Ulaştırma harcamaları kapsamında motorlu taşıt alımları, akaryakıt, yolcu taşımacılığı, araç bakım ve onarım giderleri gibi farklı kalemler bulunuyor.

Bu nedenle ulaştırmaya ayrılan pay yalnızca toplu taşıma veya akaryakıt giderlerini göstermiyor.

Bölgeler arasında görülen farklılıklar; ulaşım tercihleri, araç sahipliği, harcama yapısı ve diğer bölgesel koşullarla birlikte değerlendirilmelidir.

İl Gruplarında İzmir Konut, Kocaeli Bölgesi Ulaştırma Harcamalarında İlk Sırada

TÜİK, araştırma sonuçlarını daha ayrıntılı olan İBBS 2. Düzey bölge sınıflamasıyla da yayımladı.

Bu sınıflamada bazı iller tek başına, bazıları ise birkaç ilin oluşturduğu gruplar hâlinde değerlendiriliyor.

Açıklanan sonuçlara göre kendi bütçesinde konut ve kira harcamalarına en yüksek payı yüzde 30,2 ile İzmir ayırdı.

Ulaştırma harcamalarında yüzde 25 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'dan oluşan TR42 bölgesi ilk sırada yer aldı.

Gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarında ise yüzde 29,6 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır'dan oluşan TRC2 bölgesi en yüksek bütçe payına sahip oldu.

Bu sonuçlar, Türkiye'deki tüketim alışkanlıklarının yalnızca büyük coğrafi bölgeler arasında değil, daha küçük il grupları arasında da farklılaştığını gösteriyor.

Ankara ve İzmir Toplam Tüketimde Üst Sıralarda

İBBS 2. Düzey sınıflamasında Türkiye genelindeki toplam tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da gerçekleşti.

İstanbul'u yüzde 8,3 ile Ankara, yüzde 6,5 ile İzmir izledi.

Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova illerini kapsayan TR42 bölgesi ise yüzde 5,7 pay aldı.

Toplam tüketim harcamalarından en düşük payı yüzde 0,5 ile Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan'dan oluşan TRA2 bölgesi aldı.

Bu bölgeyi yüzde 0,7 ile Kastamonu, Çankırı ve Sinop'tan oluşan TR82 bölgesi izledi.

Bölgesel toplamların karşılaştırılmasında nüfus ve hane sayılarının farklı olduğu dikkate alınmalı.

Veriler Nasıl Hesaplandı?

TÜİK'in açıklamasına göre 2025 yılı bölgesel tüketim harcamaları sonuçları, yalnızca 2025 yılında toplanan veriler üzerinden hazırlanmadı.

Bölgesel tahminlerin daha sağlıklı oluşturulabilmesi için 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçları birleştirildi.

Bu üç yıllık veri seti kullanılarak bölgesel tüketim harcaması payları hesaplandı.

Araştırmada hanelerin mal ve hizmet satın alımları, kendi üretimlerinden tüketimleri ve belirli ayni tüketim unsurları da kapsama alınıyor.

Bu nedenle sonuçlar, yalnızca banka kartlarıyla veya nakit ödemeyle gerçekleştirilen alışverişlerden oluşmuyor.

İşletmeler Açısından Veriler Neden Önemli?

Bölgesel tüketim harcamalarının dağılımı, işletmelerin pazar araştırmaları ve ticari planlamaları açısından kullanılabilecek göstergeler arasında bulunuyor.

Örneğin perakende ticaret, konaklama, eğitim ve ulaştırma alanlarında faaliyet gösteren işletmeler, bölgesel tüketim eğilimlerini değerlendirerek faaliyet gösterdikleri pazarları daha ayrıntılı inceleyebilir.

Bununla birlikte bir bölgede belirli harcama kaleminin yüksek paya sahip olması, o sektörde faaliyet gösteren bütün işletmelerin yüksek kârlılık elde edeceği anlamına gelmiyor.

Piyasa büyüklüğü, hane sayısı, gelir düzeyi, rekabet koşulları ve harcama tutarları da dikkate alınmalı.

Bölgesel tüketim verilerinin tek başına yatırım kararı almak için yeterli olmadığı unutulmamalı.

Araştırma Asgari Ücret ve Enflasyon Çalışmalarında da Kullanılıyor

TÜİK'in Hanehalkı Bütçe Araştırmaları, yalnızca tüketim alışkanlıklarını göstermek amacıyla hazırlanmıyor.

Araştırma verileri; tüketici fiyat endeksi hesaplamalarında kullanılacak ürünlerin ve ağırlıkların belirlenmesi, tüketim kalıplarının izlenmesi, millî gelir hesaplamaları ve çeşitli sosyoekonomik analizler bakımından da önem taşıyor.

Ayrıca yoksulluk analizleri ve asgari ücret çalışmalarında yararlanılabilecek veriler arasında bulunuyor.

Bu nedenle hanehalkı bütçe araştırmaları, ekonomik ve sosyal politikaların değerlendirilmesinde kullanılan temel istatistik kaynaklarından biri niteliğinde.

Sonuç

TÜİK'in 16 Ekim 2026 tarihinde açıkladığı 2025 yılı bölgesel hanehalkı tüketim harcamaları verileri, Türkiye'deki toplam harcamaların dörtte birinden fazlasının İstanbul'da gerçekleştiğini ortaya koydu.

İstanbul toplam harcamalarda ilk sırada yer alırken konut ve kira giderlerinin bütçe içindeki payı da yüzde 29,6 ile dikkat çekti.

Gıda harcamalarına en yüksek bütçe payını Güneydoğu Anadolu, ulaştırmaya ise Batı Marmara ayırdı.

Sağlık Personeli Eş Durumu Tayininde AYM Kararı 2026

İçeriği Görüntüle

Bölgesel farklılıklar, hanehalklarının harcama yapılarını ve tüketim eğilimlerini anlamak bakımından önemli veriler sunuyor.