Ödeme Kuruluşlarında Uzaktan Kimlik Kuralları Değişti
Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının müşterilerini uzaktan kabul ederken uyguladığı kimlik doğrulama süreçlerinde yeni dönem başladı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yapılan değişikliklerle biyometrik yöntemlerin kullanımı, elektronik kimlik belgeleri, NFC kontrolleri ve yabancı müşterilerin pasaportla uzaktan kimlik tespiti konusunda yeni kurallar getirildi.
Düzenlemeler, 4 Eylül 2026 tarihli ve 33360 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi. Değişiklikler özellikle dijital kanallar üzerinden müşteri edinen ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarının mevcut sistemlerini yakından ilgilendiriyor.
Biyometrik Kimlik Doğrulama Yönetmeliğe Eklendi
Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmeliğin 41’inci maddesinde yapılan değişiklikle, uzaktan iletişim yoluyla gerçekleştirilen müşteri işlemlerinde biyometrik yöntemler ve elektronik kimlik doğrulama kabiliyetine sahip kimlik belgeleri açık biçimde düzenlemeye dahil edildi.
Böylece uzaktan müşteri ediniminde yalnızca görüntülü görüşme veya belge kontrolüne dayalı bir yapı değil, kişinin kimliğinin teknolojik yöntemlerle doğrulanmasına dayanan daha kapsamlı bir sistem öngörülüyor.
Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının kullandıkları uzaktan müşteri edinim altyapılarının yeni hükümlerle uyumlu olup olmadığını değerlendirmeleri önem taşıyor.
Kimlik Bilgileri Esas Olarak NFC ile Kontrol Edilecek
Aynı gün yayımlanan Tebliğ değişikliği, kimlik belgesinin ve belge üzerindeki bilgilerin doğrulanmasına ilişkin teknik süreci de ayrıntılandırdı.
Uzaktan kimlik tespitinde kullanılan kimlik belgesindeki veri ve bilgilerin doğruluğunun esas olarak yakın alan iletişimi, yani NFC teknolojisi kullanılarak kontrol edilmesi öngörülüyor.
Ancak kontrol yalnızca çip içerisindeki verilerin okunmasıyla sınırlı değil.
Kimlik belgesinin beyaz ışık altında görülebilen güvenlik unsurları, fotoğrafı ve imzası başta olmak üzere belgenin orijinalliği, bütünlüğü, yıpranma durumu ve üzerinde tahrifat yapılıp yapılmadığı da değerlendirilecek.
Kimlik belgesinin ön ve arka yüzünün görsel unsurlar yönünden kontrol edildiği sürecin kesintisiz şekilde kayıt altına alınması gerekiyor.
Bu nedenle düzenleme, uzaktan müşteri ediniminde kullanılan yazılım ve görüntülü görüşme altyapılarının yanı sıra kayıt ve denetim mekanizmalarını da ilgilendiriyor.
NFC Kullanılamazsa Alternatif Yöntemler Devreye Girecek
NFC ile doğrulamanın herhangi bir nedenle gerçekleştirilememesi, uzaktan kimlik tespitinin her durumda sona ermesi anlamına gelmiyor.
Yeni düzenleme alternatif doğrulama yöntemlerine de imkân tanıyor.
Bu durumda kimlik belgesi ve belge içerisindeki bilgilerin doğruluğu; optik karakter tanıma, kart okuyucu veya MASAK’ın görüşü alınarak TCMB tarafından belirlenecek diğer yöntemlerden en az biri kullanılarak kontrol edilebilecek.
Alternatif yöntemin kullanılması halinde de güvenlik kontrollerinden vazgeçilmiyor. Kimlik belgesinin güvenlik unsurlarının incelenmesi, orijinallik ve bütünlük kontrollerinin yapılması ve sürecin kesintisiz şekilde kayıt altına alınması gerekiyor.
Dolayısıyla düzenleme NFC doğrulamasına alternatif getirirken güvenlik seviyesinin düşürülmesini öngörmüyor.
Yabancı Müşteriler İçin NFC Özellikli Pasaport İmkânı
Düzenlemenin dikkat çeken bölümlerinden biri de Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin.
Yeni hükme göre yabancı gerçek kişilerin kimlik tespiti, ilgili MASAK düzenlemelerinde belirtilen esaslar dahilinde, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının ICAO 9303 standardına uygun ve NFC özelliğine sahip pasaport kullanılarak uzaktan gerçekleştirilebilecek.
Bu değişiklik özellikle Türkiye’de fiziksel olarak şubeye veya işlem noktasına gitmeden ödeme ve elektronik para hizmetlerinden yararlanmak isteyen yabancı müşteriler açısından önem taşıyor.
Ödeme ve elektronik para kuruluşları bakımından ise pasaport doğrulaması yapabilecek teknik altyapının ve gerekli uyum kontrollerinin oluşturulması gerekiyor.
Bazı İşlemler İçin Farklı Uygulama Bulunuyor
Tebliğde uzaktan iletişim araçları kullanıldığında genel kimlik tespiti kurallarının uygulanmasının zorunlu olmadığı bazı işlemler de ayrıca düzenleniyor.
Anonim ön ödemeli araçlar ile 5549 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında kimlik tespiti yapılması zorunlu olmayan ve sürekli iş ilişkisi oluşturmayan tek seferlik bazı ödeme işlemleri bu kapsamda değerlendirilebiliyor.
Bu nedenle yeni düzenlemeyi bütün ödeme işlemlerinde aynı kimlik tespit yönteminin zorunlu hale geldiği şeklinde yorumlamak doğru değil. İşlemin niteliği ve ilgili MASAK mevzuatındaki yükümlülükler birlikte değerlendirilmeli.
Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Açısından Ne Değişiyor?
Düzenlemenin uygulamadaki asıl etkisi, uzaktan müşteri edinim süreçlerinin teknik ve hukuki olarak yeniden kontrol edilmesi gerekliliği.
Özellikle dijital cüzdan, elektronik para, ödeme hesabı ve benzeri hizmetleri uzaktan sunan kuruluşların kullandıkları sistemlerde biyometrik doğrulama, NFC kontrolü, belge güvenlik unsurlarının incelenmesi, görüntü ve kayıtların saklanması ile yabancı müşterilerin pasaport doğrulaması gibi süreçlerin yeni hükümlerle uyumlu olması gerekiyor.
Uyum, bilgi teknolojileri ve operasyon birimlerinin değişiklikleri yalnızca teknik bir güncelleme olarak değerlendirmemesi önem taşıyor. Uzaktan müşteri ediniminde gerçekleştirilen kimlik tespiti aynı zamanda suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesine ilişkin yükümlülüklerle de bağlantılı.
4 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemelerle birlikte ödeme ve elektronik para sektöründe uzaktan müşteri ediniminin güvenlik ve doğrulama standartları daha ayrıntılı hale getirilmiş oldu.
