Gıda İşletmelerine 31 Aralık Uyarısı: Yeni Etiket Kurallarına Uymayan Ürünler Raflarda Bulunamayacak

Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda üreticileri ve satıcılarını ilgilendiren etiketleme düzenlemeleri için kritik tarihi açıkladı. Türk Gıda Kodeksi kapsamında getirilen yeni kurallara uygun etiketi bulunmayan gıda ürünleri, 31 Aralık 2026 tarihinden sonra raf ömrüne bakılmaksızın piyasada bulunamayacak. Düzenleme; ürün adlarından ambalaj görsellerine, aroma ifadelerinden restoran menülerindeki içerik bilgilerine kadar birçok alanı kapsıyor. Özellikle gıda üreticileri, perakende zincirleri, restoranlar ve e-ticaret üzerinden gıda satan işletmelerin yıl sonuna kadar gerekli kontrolleri tamamlaması gerekiyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, gıda etiketleme ve tüketicilerin bilgilendirilmesine yönelik mevzuat değişiklikleri hakkında kapsamlı açıklama yayımladı.

15 Nisan 2026 tarihli resmî duyuruda, gıda işletmelerinin uyması gereken düzenlemeler ve geçiş süreleri ayrıntılı olarak belirtildi.

Duyuruya göre 6 Nisan 2024 tarihinde Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'nde gerçekleştirilen değişikliklerle 26 Kasım 2024 ve 13 Mart 2026 tarihlerinde güncellenen uygulama kılavuzlarının belirli hükümleri için tanınan uyum süresi 31 Aralık 2026 tarihinde sona erecek.

Bakanlık, bu tarihten sonra mevzuata uygun olmayan etiketlere sahip gıdaların raf ömürleri devam etse bile piyasada bulundurulamayacağını açıkladı.

Bu gelişme, özellikle çok sayıda farklı ürün üreten veya satan işletmeler açısından önemli.

Son Tarih 31 Aralık 2026

Yeni etiketleme hükümlerine uyum açısından 31 Aralık 2026 tarihi belirleyici olacak.

Bakanlığın açıklamasına göre gerekli düzenlemelere uygun etiketi bulunmayan ürünler, bu tarihten sonra raf ömürleri dikkate alınmaksızın piyasada bulunamayacak.

Dolayısıyla bir ürünün son tüketim veya tavsiye edilen tüketim tarihinin 2027 yılında olması, mevzuata aykırı etiketle satışının devam edebileceği anlamına gelmiyor.

Bu nedenle işletmelerin yalnızca yeni üretilecek ürünleri değil, mevcut stoklarını da değerlendirmesi gerekiyor.

Ancak bütün gıda ürünleri için aynı etiket değişikliğinin yapılması gerekmiyor. Ürünün niteliği ve tabi olduğu özel düzenlemeler önem taşıyor.

Ambalajın Ön Yüzünde Ürün Adı ve Net Miktar Bulunacak

Düzenlemelerin önemli başlıklarından biri ambalajların temel görüş alanına ilişkin.

Bakanlık açıklamasına göre temel görüş alanının tanımı daha anlaşılır hale getirildi ve markanın en büyük yazıldığı alan dikkate alındı.

Ayrıca gıdanın adı ile net miktarının temel görüş alanında yer alması zorunlu hale getirildi.

Bu değişiklik, tüketicilerin satın aldıkları ürünün niteliğini ve miktarını daha kolay anlayabilmesini amaçlıyor.

Özellikle ön yüzünde marka ve tanıtım ifadeleri belirgin olmasına rağmen ürün adı veya miktarı yeterince açık bulunmayan ambalajların kontrol edilmesi gerekiyor.

Gıda üreticilerinin mevcut ambalaj tasarımlarını bu şartlar açısından değerlendirmesi önem taşıyor.

Gerçek Meyve İçermeyen Ürünlerde Görsel Kullanımı Sınırlandırıldı

Yeni kuralların dikkat çeken bölümlerinden biri meyve ve diğer gıda bileşenlerinin görsellerine ilişkin.

Bakanlık, gıda bileşeni yerine aroma verici kullanılan ürünlerde gerçek gıda görseliyle tüketicinin yanıltılmasını önlemeyi hedefliyor.

Örneğin tat profili muz aromasıyla sağlanan ancak ilgili meyvenin gerçek bileşen olarak kullanılmadığı bir gofretin üzerinde gerçek muz görselinin kullanılması mevzuata aykırı olabilecek.

Bu tür ürünlerin adlandırılmasında ve görsellerinde aroma özelliğinin doğru belirtilmesi gerekiyor.

Bakanlığın açıkladığı örneğe göre yalnızca muz aromasıyla tatlandırılan bir ürünün, şartları karşılamadığı halde “muzlu gofret” olarak sunulması yerine aroma niteliğini açıkça belirten adlandırma kullanılması gerekiyor.

Bu nedenle işletmelerin ambalajlardaki meyve görsellerini gerçek ürün bileşenleriyle karşılaştırması önem taşıyor.

“Tadında”, “Lezzetinde” ve “Keyfi” İfadelerine Sınırlama

Etiketleme düzenlemelerinde tüketicilerin farklı ürünleri birbirine karıştırmasına neden olabilecek ifadeler de ele alındı.

Bakanlığın açıklamasına göre bir gıdanın sahip olmadığı özellikleri başka bir gıdaya atıf yaparak taşıdığı izlenimini oluşturan belirli ifadelerin kullanımı yasaklandı.

Bu kapsamda ilgili koşullarda “tadında”, “lezzetinde” ve “keyfi” gibi ifadeler sorun oluşturabiliyor.

Özellikle çikolata, tereyağı ve zeytinyağı gibi tüketicilerin ürün niteliğine önem verdiği alanlarda bu tür ifadelerin kullanımına özel sınırlamalar getirildi.

Ancak söz konusu kelimelerin bütün gıda reklamlarında bağlamından bağımsız olarak tamamen yasaklandığı şeklinde genel bir değerlendirme yapılmamalı.

Ürünün gerçek niteliği ve ilgili kılavuz hükümleri birlikte dikkate alınmalı.

Margarinlerde Tereyağı Algısı Oluşturulamayacak

Bakanlığın açıklamasında margarin ürünlerinin etiketleri için de önemli kurallara yer verildi.

Margarin ve süt yağlı margarin ürünlerinde, tüketicinin ürünü tereyağı olarak algılamasına neden olabilecek ifadelerin ve görsellerin kullanılması yasaklandı.

Tereyağı lezzeti veya tereyağı keyfi gibi ifadelerin yanı sıra belirli süt ürünlerini çağrıştıran görseller de ilgili kurallar kapsamında değerlendiriliyor.

Bu durum, margarin üreticilerinin ürün ambalajlarını ve tanıtım ifadelerini dikkatle incelemesini gerektiriyor.

Özellikle mevcut ambalaj tasarımlarının yalnızca renk veya logo bakımından değil, tüketicide oluşturduğu ürün algısı bakımından da değerlendirilmesi gerekiyor.

Zeytinyağı Çağrıştıran Görsellere Dikkat

Etiketleme kılavuzunda bitkisel yağlarla ilgili sınırlamalar da bulunuyor.

Bakanlığın açıklamasına göre zeytinyağı dışındaki bitkisel yağlarda, zeytinyağı algısı oluşturabilecek zeytin veya zeytin ağacı görsellerinin kullanılması yasaklandı.

Benzer şekilde ilgili ürünlerde zeytinyağı tadını veya lezzetini çağrıştıran ifadeler de sınırlandırıldı.

Bu düzenleme, tüketicilerin satın aldıkları yağın gerçek bileşimini doğru anlamasını amaçlıyor.

Ancak birden fazla yağın kullanıldığı karışım ürünlerin etiketlenmesinde ayrıca özel hükümler bulunuyor.

Bu nedenle ürünün bileşimine uygun adlandırma yapılması gerekiyor.

“Çikolata Tadında” İfadelerine Yeni Kural

Kokolin gibi ürünlerde kullanılan tanıtım ifadeleri de yeni kurallar kapsamında değerlendirildi.

Bakanlığın açıklamasına göre bu ürünlerde çikolata tadında, çikolata lezzetinde veya çikolata keyfi gibi ifadelerin kullanımı yasaklandı.

Bu düzenleme, çikolata ile farklı bileşimlere sahip ürünlerin tüketici tarafından karıştırılmasını önlemeyi hedefliyor.

Özellikle şekerleme ve atıştırmalık üreten işletmelerin ambalajlarında kullandıkları ürün adlarını kontrol etmesi gerekiyor.

Ancak ilgili ürünün mevzuatta tanımlanmış gerçek niteliği esas alınmalı.

Bir ürünün pazarlama adı, içerik ve ürün tanımıyla çelişmemeli.

“Şeker İlavesiz” İfadeleri de Kontrol Edilmeli

Bakanlığın açıklamasında beslenme beyanlarına ilişkin önemli bir konuya da yer verildi.

İçeriğinde şekere ikame olarak meyve şurubu, meyve konsantresi, bal veya pekmez gibi bileşenler kullanılan ürünlerde “şeker ilavesiz” beyanının yapılmasına yönelik sınırlamalar getirildi.

Bu kuralların amacı, tüketicilerde ürünün gerçekte sahip olmadığı bir beslenme özelliği bulunduğu izlenimini önlemek.

Ancak bu alandaki beslenme beyanlarına ilişkin özel uyum süresi daha önce, 1 Şubat 2026 tarihinde sona erdi.

Dolayısıyla bütün etiketleme kurallarının ilk kez 31 Aralık 2026 tarihinde uygulanmaya başlanacağı düşünülmemeli.

İşletmelerin bazı yükümlülükler için geçiş sürelerinin geçmiş olduğunu dikkate alması gerekiyor.

Restoran ve Kafelerde İçerik Bilgileri Açıklanacak

Yeni düzenlemeler yalnızca ambalajlı gıdaları ilgilendirmiyor.

Toplu tüketim yerlerinde sunulan gıdaların içerik bilgileri ile enerji değerlerinin tüketicilere sunulmasına ilişkin hükümler de bulunuyor.

Bu düzenleme, özellikle restoranlar, kafeler ve benzeri yiyecek-içecek işletmeleri açısından önem taşıyor.

Bakanlığın açıklamasına göre söz konusu bilgilerin menü, pano, broşür, dijital ekran veya karekod aracılığıyla sunulması mümkün.

Ancak karekod kullanılması halinde, bu yöntemi kullanamayan tüketicilerin bilgiye nasıl ulaşabileceklerine ilişkin bilgilendirme yapılması gerekiyor.

Restoranlar İçin Uyum Tarihleri Aynı Değil

Toplu tüketim yerlerinde içerik ve enerji bilgisi sunulmasına ilişkin yükümlülüklerde işletmenin niteliğine göre farklı geçiş tarihleri belirlendi.

Bu tablo, bütün restoranların aynı tarihte aynı bilgi sunma yükümlülüğüne tabi olmadığını gösteriyor.

Özellikle ulusal zincir işletmeler için belirlenen 1 Temmuz 2026 tarihi geçmiş durumda.

Diğer işletmelerin ise kendi kategorilerine göre ilgili süreleri değerlendirmesi gerekiyor.

Menülerde Kullanılan Ürünlerin Gerçek İçeriği Belirtilecek

Bakanlığın açıklamasında, toplu tüketim yerlerinde sunulan belirli gıdaların içeriğinin tüketiciye açıkça belirtilmesine yönelik kurallara da yer verildi.

Örneğin bir ürünün hazırlanmasında kullanılan ve tüketicinin tercihini etkileyebilecek bileşenlerin doğru şekilde ifade edilmesi gerekiyor.

Bu kapsamda “yer fıstıklı baklava” veya “eritme peynirli tost” gibi içerik özelliklerini gösteren açıklamalar önem taşıyor.

Ancak bütün ürünlerin aynı içerik ifadeleriyle adlandırılması gerekmiyor.

Önemli olan tüketicinin satın aldığı ürünün gerçek niteliğini anlayabilmesi.

Bu nedenle restoranların menü adlarını fiilen kullandıkları ürünlerle karşılaştırması yararlı olabilir.

E-Ticaret Üzerinden Gıda Satan İşletmeler de Dikkat Etmeli

İnternet üzerinden ambalajlı gıda ürünleri satan işletmeler açısından ürün bilgilerinin doğru sunulması önemli.

Özellikle ürünün internet sitesindeki adı, görselleri ve açıklamalarıyla ambalaj üzerindeki bilgiler arasında tutarlılık bulunmalı.

Ancak fiziki ambalaj üzerindeki bütün etiketleme kurallarıyla uzaktan satışlarda uygulanacak tüketici bilgilendirme hükümlerinin aynı olduğu düşünülmemeli.

İlgili mevzuatın farklı yükümlülükleri bulunabilir.

Bu nedenle e-ticaret yapan gıda işletmelerinin hem ürün ambalajlarını hem de dijital satış sayfalarını kontrol etmesi önem taşıyor.

Mevcut Stoklar İçin Önemli Risk

31 Aralık 2026 tarihine ilişkin en önemli konulardan biri, mevcut ürün stoklarının durumu.

Bakanlık, belirtilen etiketleme hükümlerine uygun olmayan gıdaların bu tarihten sonra raf ömürlerine bakılmaksızın piyasada bulunamayacağını açıkladı.

Bu nedenle işletmelerin depolarında veya satış noktalarında bulunan ürünleri değerlendirmesi gerekiyor.

Örneğin uzun raf ömrüne sahip bir ürünün etiketinin ilgili hükümlere aykırı olması halinde, yalnızca raf ömrünün devam ettiği gerekçesiyle satışının sürdürülebileceği düşünülmemeli.

Ancak bütün stokların topluca imha edilmesi gerektiği şeklinde bir sonuç çıkarılması da doğru değil.

Ürünlerin durumu ve mevzuata uygun hale getirilme imkânları, yetkili idarenin kuralları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Ambalaj Tasarım Maliyetleri Artabilir

Etiketleme değişiklikleri, bazı işletmelerin ambalaj tasarımlarını yeniden hazırlamasını gerektirebilir.

Özellikle ürün adı, net miktar, aroma ifadesi veya ambalaj görselinde değişiklik yapması gereken işletmeler bakımından yeni tasarım ve baskı giderleri oluşabilir.

Ancak bütün gıda üreticilerinin ambalajlarını baştan değiştirmesi gerektiği düşünülmemeli.

Mevzuata uygun ambalaj kullanan işletmelerde ilave değişiklik ihtiyacı bulunmayabilir.

Bu nedenle üreticilerin önce mevcut ambalajları kontrol etmesi, ardından gerekli düzenlemeleri belirlemesi önem taşıyor.

Muhasebede Ambalaj ve Etiket Giderleri

Gıda işletmelerinin etiketleme düzenlemelerine uyum sağlamak amacıyla gerçekleştireceği harcamalar, muhasebe bakımından da önem taşıyabilir.

Yeni ambalaj baskıları, tasarım hizmetleri ve diğer ilgili giderlerin muhasebeleştirilmesinde işlemin niteliği dikkate alınmalı.

Ancak bütün uyum harcamalarının otomatik olarak aynı muhasebe hesabında veya aynı dönemde giderleştirilmesi doğru olmayabilir.

Mevcut ambalaj stoklarının değerlendirilmesi de ayrı önem taşıyor.

Özellikle kullanılabilirliği etkilenebilecek ambalaj malzemelerinin stok kayıtları ve değerleme koşulları ilgili muhasebe ve vergi hükümlerine göre incelenmeli.

Son Kullanma Tarihi ile Mevzuata Uygunluk Farklı Kavramlar

Gıda işletmeleri açısından ürünün son tüketim tarihi, tavsiye edilen tüketim tarihi ve etiket mevzuatına uygunluğu farklı kavramlar.

Bir ürünün tüketim tarihi henüz gelmemiş olabilir.

Ancak bu durum, ürünün ambalajındaki bilgilerin mevzuata uygun olduğu anlamına gelmiyor.

Bakanlığın 31 Aralık 2026 uyarısı da bu ayrımı özellikle gündeme getiriyor.

Bu nedenle işletmelerin yalnızca stokların tüketim tarihlerini takip etmesi yeterli değil.

Etiketlerin yürürlükteki düzenlemelere uygunluğu da kontrol edilmeli.

Yanıltıcı Görseller Reklam Süreçlerini de Etkileyebilir

Gıda ambalajlarında kullanılan görseller, tüketicilerin satın alma kararlarında önemli rol oynuyor.

Özellikle meyve, tereyağı, zeytinyağı veya başka bir gıda bileşenini çağrıştıran görseller, ürünün içeriği hakkında belirli bir algı oluşturabilir.

Bu nedenle ambalaj tasarımlarının ürünün gerçek bileşimini doğru yansıtması gerekiyor.

Ancak gıda etiketleme hükümleriyle genel ticari reklam mevzuatı farklı düzenleme alanları.

İşletmelerin her iki düzenlemeden doğabilecek yükümlülükleri ayrı ayrı değerlendirmesi gerekiyor.

İşletmelere Uygulanabilecek Yaptırımlar

Gıda etiketleme ve tüketici bilgilendirme hükümlerine aykırılıkların hukuki sonuçları, ilgili mevzuata göre belirleniyor.

Ancak bütün etiketleme hatalarının aynı tutarda idari para cezasıyla sonuçlanacağı yönünde genel bir değerlendirme yapılmamalı.

İhlalin niteliği, ürünün durumu ve uygulanabilir mevzuat hükümleri önem taşıyor.

Bu nedenle işletmelerin özellikle yıl sonundan önce ambalajlarını ve menülerini kontrol etmesi, uyumsuzlukları gidererek hukuki risklerini azaltmasına yardımcı olabilir.

Gıda İşletmeleri İçin Kontrol Listesi

31 Aralık 2026 öncesinde işletmelerin aşağıdaki konuları değerlendirmesi yararlı olabilir:

1. Ürün adı ve net miktarın temel görüş alanında bulunması.

2. Ambalaj görsellerinin gerçek ürün bileşimiyle uyumlu olması.

3. Aroma vericilerle ilgili ifadelerin doğru kullanılması.

4. Zeytinyağı, tereyağı ve çikolata algısı oluşturabilecek ifadelerin kontrol edilmesi.

5. Şeker ilavesiz ve diğer beslenme beyanlarının güncel mevzuata uygunluğu.

   

   Tavuk Yumurtası Üretimi Yüzde 17,2 Arttı

   İçeriği Görüntüle

6. Mevcut ambalaj ve etiket stoklarının değerlendirilmesi.

7. Raflarda ve depolarda bulunan ürünlerin kontrol edilmesi.

8. Restoran menülerinde gerekli içerik bilgilerinin yer alması.

9. Enerji bilgisi yükümlülüğü için işletme kategorisine uygun tarihin belirlenmesi.

10. İnternet üzerinden yapılan gıda satışlarında ürün bilgilerinin gözden geçirilmesi.

Bu kontroller, şirketlerin etiketleme düzenlemelerine uyum sürecini daha planlı yürütmesine yardımcı olabilir.

Bakanlıktan Yıl Sonu İçin Net Uyarı

Tarım ve Orman Bakanlığı İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 15 Nisan 2026 tarihli açıklamasına göre, Türk Gıda Kodeksi kapsamında güncellenen etiketleme ve tüketici bilgilendirme hükümleri için önemli uyum tarihleri bulunuyor.

Bunlardan en önemlisi 31 Aralık 2026.

Bu tarihten sonra ilgili hükümlere uygun etiketi bulunmayan gıdaların, raf ömürleri devam etse bile piyasada bulunamayacağı açıklandı.

Ayrıca restoran ve diğer toplu tüketim yerlerinde içerik ve enerji bilgilerinin sunulmasına ilişkin farklı tarihler belirlendi.

Ulusal zincir işletmeler için belirlenen 1 Temmuz 2026 tarihi geçmiş durumda. Aynı ilde üç veya daha fazla şubesi bulunan işletmeler ile diğer bazı toplu tüketim yerleri için 31 Aralık 2026 tarihi önem taşıyor.

Gıda üreticileri, perakende işletmeleri, restoranlar ve dijital satış kanallarında faaliyet gösteren şirketlerin yıl sonuna kadar etiket, ambalaj ve tüketici bilgilendirme süreçlerini gözden geçirmesi gerekiyor.

Düzenleme, tüketicilerin ürünlerin gerçek içeriği ve niteliği hakkında doğru bilgiye ulaşmasını amaçlarken işletmeler açısından da stok, ambalaj ve mevzuata uyum süreçlerinin önemini artırıyor.