Türkiye’de kamu personel alımında uzun süredir tartışma konusu olan mülakat sistemi, yeniden gündemde. Her yıl milyonlarca aday Kamu Personeli Seçme Sınavı’na (KPSS) girerek yüksek puan almasına rağmen, mülakat aşamasında eleniyor. Bu durum, liyakat ilkesinin ihlali olarak değerlendirilmekte ve kamuoyunda ciddi bir güven sorunu yaratmakta.
🎯 KPSS Puanı Neden Yetersiz Görülüyor?
KPSS, adayların objektif bir şekilde yazılı sınav performansına göre değerlendirilmesini amaçlayan merkezi bir sınav. Ancak son yıllarda yapılan atamalarda yazılı sınavdan 90 ve üzeri puan alan birçok adayın, mülakatlarda düşük puan verilerek elendiği görülüyor. Bu tablo, sınav sistemine duyulan güveni sarsıyor.
Örneğin, 92 puan alan bir adayın mülakatta 55 verilerek elenmesi, kamu kurumlarının personel alımında şeffaflık ve tarafsızlıktan uzaklaştığı algısını güçlendiriyor. Adaylar, “Neden KPSS yapılıyor?” sorusunu yüksek sesle sormaya başladı.
⚖️ Liyakat Yerine Referans Sistemi mi?
Birçok sendika ve sivil toplum kuruluşu, mülakatların torpil, siyasi görüş, mezhep veya bölgecilik gibi subjektif kriterlere dayandığını iddia ediyor. Bu durum, devlet kadrolarına alınan personelin yeterliliğinden çok “kime yakın olduğu” konusunun ön plana çıktığı bir tabloyu ortaya koyuyor.
Bu sistemin devam etmesi, hem gençlerde umutsuzluk yaratıyor hem de kamu hizmetlerinde verimliliği düşürüyor. Liyakat yerine sadakat esasına dayalı bir personel sistemi, uzun vadede kamu kurumlarının işleyişine zarar verebilir.
👥 Sendikaların ve Uzmanların Görüşleri
Başta TÜRK-İŞ, Kamu-Sen ve Eğitim-İş gibi büyük sendikalar olmak üzere birçok meslek kuruluşu, mülakat sisteminin kaldırılması gerektiğini savunuyor. Uzmanlar, personel alım sürecinin sadece yazılı sınav ve güvenlik soruşturmasıyla yapılmasının daha sağlıklı bir model olacağını belirtiyor.
Ayrıca Türkiye’de son yıllarda artan genç işsizliği, mülakat sistemi nedeniyle daha da derinleşiyor. On binlerce genç, “sadece hak ettiği işe alınmak” isterken, sistem buna olanak tanımıyor.
🔍 Yargı Kararları ve Tepkiler
Danıştay, bazı atamalarda mülakat puanlarının gerekçesiz şekilde düşük verildiği gerekçesiyle atamaları iptal etti. Ancak bu kararlar genellikle bireysel düzeyde kaldığı için sistemsel bir değişiklik yaratmadı. Toplumun farklı kesimlerinden gelen baskılara rağmen, mülakat sistemi birçok kurumda hâlâ aktif olarak sürdürülüyor.
📌 Sonuç: Adil Bir Sistem Mümkün mü?
Kamuda liyakat temelli bir sistemin yeniden inşa edilmesi, hem gençlerin umudunu taze tutacak hem de kamu hizmetlerinin niteliğini artıracaktır. Siyaset üstü bir bakış açısıyla, tüm vatandaşlara eşit fırsatların tanındığı, şeffaf ve adaletli bir personel alım modeli artık zorunluluktur.
