Gemi Acenteleri İçin Yeni Yönetmelik Yayımlandı
Gemi acenteleri ve acente personeline yönelik yeni düzenleme Resmî Gazete’de yayımlandı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanan Gemi Acenteleri Yönetmeliği, 14 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yer aldı.
Yeni yönetmelikle gemi acentelerinin faaliyet şartları, yetki belgesi süreçleri, acente sınıfları, eğitim ve sınav uygulamaları, denetim esasları, mali yeterlilik kriterleri ve geçiş hükümleri yeniden düzenlendi. Yönetmelik, gemi acentelerinin ulusal mevzuata ve uluslararası denizcilik kurallarına uygun şekilde faaliyet göstermesini amaçlıyor.
Gemi Acenteleri Yönetmeliği Nedir?
Gemi Acenteleri Yönetmeliği, gemi acenteleri ile acente personelinin faaliyetlerine ilişkin usul ve esasları belirleyen yeni düzenleme olarak yürürlüğe girdi.
Yönetmelik; gemi acentelerinin yetkilendirilmesi, sicil kayıtlarının tutulması, izin belgelerinin düzenlenmesi, denetlenmesi, acente personelinin eğitimi ve mesleki yeterlilik süreçlerini kapsıyor.
Kimleri Kapsıyor?
Yeni yönetmelik, Türk Ticaret Kanunu’na göre kurulmuş ve gemi acentesi olarak faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişileri kapsıyor.
Ayrıca acente sorumluları ve gemi acente personeli de yönetmelik hükümlerine tabi olacak. Bu kapsamda acente faaliyetinde bulunmak isteyenlerin belirlenen şartları taşıması ve gerekli belgeleri alması zorunlu hale getirildi.
Gemi Acenteleri Kaç Sınıfa Ayrıldı?
Yönetmelikle gemi acenteleri A, B ve C sınıfı olmak üzere üç ayrı gruba ayrıldı.
A sınıfı acenteler, Türk Boğazları dahil olmak üzere yetkilendirildikleri bölgede tüm gemilere ve yatlara hizmet verebilecek.
B sınıfı acenteler, Türk Boğazları dışında yetkilendirildikleri bölgede tüm gemilere, Türk Boğazları dahil tüm yatlara acentelik hizmeti sunabilecek.
C sınıfı acenteler ise Türk Boğazları dahil yetkilendirildikleri bölgede tüm yatlara hizmet verebilecek.
Yetki Belgesi Olmadan Acentelik Yapılabilecek mi?
Yeni düzenlemeye göre yetki belgesi bulunmayan gerçek veya tüzel kişiler, donatan, kaptan, işletmeci ya da kiracı adına gemi acenteliği hizmeti veremeyecek.
Yetki belgesi başvuruları Gemi Acenteliği Bilgi Sistemi üzerinden yapılacak. Başvurular İdare tarafından incelenecek ve şartları sağlayan acentelere yetki belgesi düzenlenecek.
Yetki Belgeleri Kaç Yıl Geçerli Olacak?
Gemi acenteliği yetki belgeleri beş yıl süreyle geçerli olacak. Süre sonunda acenteler yeniden başvuru yapabilecek ve yönetmelik şartlarını taşımaya devam etmeleri halinde belgeleri yenilenecek.
Yetki belgeleri yalnızca belirlenen bölge sınırları içinde geçerli olacak. Belgeler devredilemeyecek ve sadece adına düzenlenen gerçek veya tüzel kişi tarafından kullanılabilecek.
Yetki Belgesi Bölgeleri Nasıl Belirlendi?
Yönetmelikte acente yetki belgesi bölgeleri dört ayrı bölge olarak düzenlendi.
Bu bölgeler Karadeniz hattı, Marmara ve bağlantılı limanlar, Ege kıyıları ile Akdeniz-İskenderun hattı esas alınarak belirlendi. Acenteler, yetki aldıkları sınıf ve bölge kapsamında faaliyet gösterebilecek.
Başvuru Şartları Neler?
Yetki belgesi almak isteyen gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, belirli suçlardan mahkûmiyetinin bulunmaması, ticari işletme faaliyet konuları arasında gemi acenteliğinin yer alması ve Deniz Ticaret Odasına üye olması gerekiyor.
Tüzel kişilerde ise şirket sözleşmesinde gemi acenteliği faaliyetinin bulunması ve Deniz Ticaret Odası üyeliği aranacak.
Merkez acente başvurularında ticaret sicili kaydı, güncel Deniz Ticaret Odası kayıt belgesi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, etik ilkeler taahhütnamesi ile acente sorumlusu ve personele ilişkin belgeler sunulacak.
Şube başvurularında ise şubeye ait ticaret sicili kaydı, DTO kayıt belgesi, işyeri ruhsatı ve personel belgeleri istenecek.
Acente Sorumlusu ve Personel Şartları Neler?
A ve B sınıfı acentelerde acente sorumlusunun denizcilikle ilgili yükseköğretim programlarından mezun olması ve en az bir yıl mesleki deneyime sahip bulunması gerekiyor. Alternatif olarak sicile kayıtlı acente personeli olarak en az beş yıl çalışmış olmak veya yönetmelikte belirtilen ortaklık ve sahiplik şartlarını taşımak da yeterli sayılabilecek.
C sınıfı acenteler için ise denizcilikle ilgili en az ortaöğretim düzeyinde mezuniyet ve mesleki deneyim şartları öngörüldü.
Acente personeli olmak isteyenlerin en az ortaöğretim mezunu olması, gerekli eğitimi alması ve sınavda başarılı olması gerekecek. Denizcilikle ilgili lisans veya ön lisans mezunları eğitimden muaf olacak ancak sınava girme şartı devam edecek.
İşyeri İçin Hangi Şartlar Aranacak?
Acentelik faaliyetinin yürütüleceği işyerlerinin fiziki olarak yeterli, ayrı bir ofis niteliğinde ve acentelik hizmetlerine uygun donanıma sahip olması gerekecek.
İşyerlerinde arşiv sistemi, internet bağlantısı, elektronik posta ve kayıtlı elektronik posta adresi gibi teknik imkanların bulunması zorunlu olacak.
Konut veya sanal işyeri niteliğindeki adreslerde gemi acenteliği faaliyeti yürütülemeyecek.
Acentelerin Sorumlulukları Neler?
Gemi acenteleri, ulusal ve uluslararası denizcilik mevzuatına uymak, İdare ve liman başkanlıklarının istediği bilgi ve belgeleri vermek, hizmet tarifelerine riayet etmek ve GABS kayıtlarını doğru şekilde yapmakla yükümlü olacak.
Ayrıca unvan, adres veya belgeye esas bilgilerdeki değişikliklerin 30 gün içinde bildirilmesi gerekecek. Yetki belgesi yenileme başvurularının da sürenin bitiminden en az 30 gün önce yapılması zorunlu olacak.
Hangi Faaliyetler Yasaklandı?
Yönetmelik, gemi acenteleri için bazı yasakları da açık şekilde belirledi.
Acenteler gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam yapamayacak, rekabet kurallarını bozacak faaliyetlerde bulunamayacak, kullanıcı kodu ve şifrelerini başka acentelere kullandıramayacak.
Ayrıca yetki belgesinde belirtilen unvan dışında işlem yapılamayacak ve mevzuata aykırı işlere aracılık edilemeyecek.
Eğitim ve Sınav Süreci Nasıl İşleyecek?
Gemi acenteliği eğitimleri, ilk başvuruda alınacak belgelendirme eğitimi ve mevcut tanıtım belgesi sahipleri için yenileme eğitiminden oluşacak.
Acente personeli olmak isteyen adayların eğitime katılması ve eğitim sonunda yapılacak sınavda başarılı olması gerekecek. Tanıtım belgesinin süresinin uzatılması için beşinci yılda yenileme eğitimine katılım şart olacak.
Eğitim ve sınav süreçleri, Gemi Acenteliği Bilgi Sistemi üzerinden çevrim içi olarak da düzenlenebilecek.
Denetim ve İdari Yaptırımlar Nasıl Uygulanacak?
İdare ve liman başkanlıkları, acenteleri yönetmelik hükümlerine uygunluk bakımından her zaman denetleyebilecek.
Denetim sırasında acenteler bilgi ve belge vermekten kaçınamayacak. Aykırılık tespit edilmesi halinde uyarı, belgenin askıya alınması veya iptal gibi idari yaptırımlar uygulanabilecek.
Gemi Acenteleri Disiplin Komisyonu da mesleki yetersizlik, disiplinsizlik, denizcilik örf ve adetlerine aykırı davranışlar ve yasakların ihlali halinde değerlendirme yapabilecek.
Yetki Belgesi Hangi Durumlarda İptal Edilecek?
Yanlış veya yanıltıcı belgelerle yetki belgesi alınması, belge şartlarının sonradan kaybedilmesi, faaliyet durdurma süresinde acentelik yapılması, belgede tahrifat yapılması veya denetimlerin engellenmesi gibi durumlarda yetki belgesi iptal edilebilecek.
Acente personeli bakımından da şartların kaybedilmesi, yanıltıcı belgeyle tanıtım belgesi alınması, başka acente adına işlem yapılması veya belge üzerinde tahrifat yapılması halinde tanıtım belgesi iptal edilebilecek.
Belge Ücretleri Ne Kadar Oldu?
Yeni yönetmelikte acente yetki belgesi ücretleri sınıflara göre belirlendi.
A sınıfı merkez veya şube yetki belgesi ücreti 300 bin TL, B sınıfı için 200 bin TL, C sınıfı için ise 150 bin TL olacak.
Acente personeli tanıtım belgesi ücreti 5 bin TL olarak belirlendi. Belge yenileme ücretleri ise ana belge ücretinin yüzde 50’si üzerinden uygulanacak.
Mali Yeterlilik Şartları Neler?
Yönetmelik, gemi acenteleri için sermaye şartı da getirdi.
A sınıfı acenteler için en az 5 milyon TL, B sınıfı acenteler için en az 1 milyon TL, C sınıfı acenteler için ise en az 500 bin TL sermaye şartı aranacak.
Şube açılması halinde her şube için sınıfa göre ilave sermaye şartı uygulanacak.
Eski Yönetmelik Yürürlükten Kalktı mı?
Yeni yönetmelikle birlikte 5 Mart 2012 tarihli Gemi Acenteleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.
Yeni yönetmeliğin bazı hükümleri yayımı tarihinde, bazı hükümleri ise yayım tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girecek.
Geçiş hükümlerine göre, yürürlük tarihi itibarıyla altı ay içinde yetki belgesi süresi sona erecek acentelerin belgeleri bu süre sonuna kadar uzatılacak. Belge süresi altı aydan fazla kalan acentelerin belgeleri ise bitiş tarihine kadar geçerli olacak; ancak bu süre yürürlük tarihinden itibaren bir yılı aşamayacak.
Gemi Acenteleri İçin Pratik Etkisi Ne Olacak?
Yeni yönetmelik, gemi acenteliği faaliyetlerinde yetki, sınıf, bölge, personel, eğitim, denetim ve mali yeterlilik şartlarını daha ayrıntılı hale getiriyor.
Acentelerin mevcut belgelerini, personel durumlarını, işyeri koşullarını, sermaye yapılarını ve GABS kayıtlarını yeni düzenlemeye göre kontrol etmeleri gerekiyor.
Özellikle belge yenileme süreleri, mali yeterlilik şartları, personel eğitimi ve sınıfa göre hizmet sınırları, uygulamada acentelerin en yakından takip etmesi gereken başlıklar arasında yer alıyor.
