Brezilya Tersine Lojistik Sistemini Yeniledi: Şirketlere Yıllık Bildirim Dönemi Başlıyor
Brezilya, üretici, ithalatçı, dağıtıcı ve satıcıların atık ve ambalaj yönetimine ilişkin yükümlülüklerinin dijital olarak izlenmesini sağlayacak Ulusal Tersine Lojistik Sistemi’ni devreye aldı. Brezilya Çevre ve İklim Değişikliği Bakanlığının 16 Eylül 2026 tarihli ve 1.778 sayılı düzenlemesiyle oluşturulan Sisrev-BR, 18 Eylül 2026’da yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Ticaret Bakanlığı da gelişmeyi 1 Ekim 2026 tarihinde Türk şirketlerine yönelik mevzuat değişikliği olarak duyurdu. Yeni yapı, tersine lojistik sistemlerinin kayıt altına alınmasını, yıllık sonuçların bildirilmesini, geri dönüştürülmüş içerik oranlarının izlenmesini ve denetim için gerekli verilerin merkezi bir sistemde toplanmasını amaçlıyor.
Brezilya pazarına ürün satan Türk şirketleri açısından düzenleme doğrudan her ihracatçıyı otomatik olarak yükümlü hale getirmiyor. Ancak Brezilya’daki ithalatçılar, distribütörler ve ticari ortaklar üzerinden ambalaj, geri dönüşüm ve veri talebi artabileceği için özellikle düzenli ihracat yapan şirketlerin yeni sistemi yakından izlemesi gerekiyor.
Sisrev-BR Nedir?
Sisrev-BR, Brezilya’nın Ulusal Katı Atık Yönetimi Bilgi Sistemi olan Sinir’e entegre çalışan yeni bir dijital tersine lojistik sistemi.
Sistemin temel amacı üretici, ithalatçı, dağıtıcı, satıcı ve diğer sorumlular tarafından yürütülen tersine lojistik faaliyetlerinin tek bir platform üzerinden kayıt altına alınması.
Böylece hangi şirketin hangi ürün veya ambalaj grubunda ne kadar atık topladığı, geri kazanım gerçekleştirdiği veya geri dönüştürülmüş malzeme kullandığı daha sistematik biçimde takip edilebilecek.
Toplanan veriler aynı zamanda denetim faaliyetlerinde de kullanılabilecek.
Kayıtlar Her Yıl Yapılacak
Brezilya Çevre ve İklim Değişikliği Bakanlığının açıklamasına göre tersine lojistik sistemlerinin Sisrev-BR’ye her yıl 1 Ocak ile 31 Mayıs tarihleri arasında kaydedilmesi gerekiyor.
Sistemdeki temel kayıt bilgilerinin ise en geç üç yılda bir güncellenmesi öngörülüyor.
Ancak yıllık sonuç raporu gönderilmeden önce bilgilerde değişiklik bulunuyorsa güncellemenin daha erken yapılması gerekebilecek.
Bu yapı, şirketlerin tersine lojistik verilerini yıl sonunda geriye dönük olarak toparlaması yerine yıl boyunca düzenli şekilde takip etmesini gerekli hale getiriyor.
Yıllık Sonuç Raporu 30 Temmuz’a Kadar Verilecek
Yeni düzenlemenin en önemli yükümlülüklerinden biri yıllık sonuç raporları.
Tersine lojistik sistemlerini yöneten kuruluşlar veya bireysel sistem kullanan şirketler, bir önceki yıla ilişkin sonuçlarını her yıl 30 Temmuz’a kadar Sisrev-BR üzerinden bildirecek.
Raporda geri kazanılan malzeme miktarları, sistemin performansı ve gerektiğinde bunları destekleyen belgeler yer alacak.
Beyanların sistem üzerinden incelenmesi ve eksik veya hatalı bilgi görülmesi halinde şirketlerden düzeltme istenmesi mümkün olacak.
Kimler Kapsama Giriyor?
Düzenleme, Brezilya mevzuatı kapsamında tersine lojistik yükümlülüğü bulunan üretici, ithalatçı, dağıtıcı, perakendeci ve diğer sorumlu işletmeleri kapsıyor.
Sistem hem bireysel hem de kolektif tersine lojistik modellerini içeriyor.
Bir şirket yükümlülüğünü tek başına yerine getirebileceği gibi bir sektör kuruluşu veya ortak sistem üzerinden de yerine getirebilir.
Bu nedenle Brezilya’ya ihracat yapan Türk şirketlerin doğrudan sisteme kayıt yükümlülüğünden çok, ürünün Brezilya’daki ithalatçısı veya dağıtıcısının hangi yükümlülüklere tabi olduğu önem kazanıyor.
Türk İhracatçıları Nasıl Etkileyebilir?
Türkiye’den Brezilya’ya ürün gönderen bir şirketin doğrudan Brezilya’da yerleşik olmaması, her durumda bütün sorumluluklardan bağımsız olduğu anlamına gelmeyebilir.
İthalatçı şirket, kendi tersine lojistik yükümlülüğünü yerine getirmek için Türk tedarikçiden ambalaj bileşimi, kullanılan plastik veya metal miktarı, geri dönüştürülmüş içerik oranı ve ürünün teknik yapısı hakkında daha ayrıntılı bilgi talep edebilir.
Bu nedenle düzenleme özellikle ambalajlı tüketim ürünü, elektrik-elektronik, pil, otomotiv ürünü, kimyasal ürün veya benzeri geri dönüşüm sistemi kapsamındaki ürünleri ihraç eden şirketler açısından önem taşıyor.
Geri Dönüştürülmüş İçerik de İzlenecek
Sisrev-BR yalnızca atıkların toplanması ve geri kazanılmasını takip etmeyecek.
Yeni sistem, belirli ürünlerde veya ambalajlarda kullanılması gereken geri dönüştürülmüş içerik oranlarının izlenmesine de imkân sağlayacak.
Ticaret Bakanlığının aktardığı bilgiye göre Brezilya’da geri dönüştürülmüş içerik yükümlülüğü 2026 yılında yüzde 22 seviyesinden başlayacak ve kademeli olarak artırılarak 2040 yılında yüzde 40’a ulaşacak.
Bu oranların uygulanacağı ürün ve malzeme gruplarının ilgili Brezilya mevzuatı kapsamında ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.
Dolayısıyla yüzde 22 oranının bütün ürünler için genel bir zorunluluk şeklinde yorumlanması doğru olmaz.
Kredi veya Sertifika Kullanılamayacak
Yeni düzenlemenin dikkat çekici hükümlerinden biri, geri dönüştürülmüş içerik yükümlülüğünün karşılanmasında kredi veya kredi sertifikalarının kullanılamaması.
Bu durum şirketlerin yalnızca finansal bir sertifika satın alarak fiziksel geri dönüştürülmüş malzeme kullanım yükümlülüğünü yerine getirmesinin önüne geçiyor.
Başka bir ifadeyle belirlenen geri dönüştürülmüş içerik hedefinin fiilen ürün veya ambalaj içerisinde kullanılan malzeme üzerinden karşılanması gerekecek.
Bu yaklaşım, tedarik zincirinde gerçek malzeme hareketlerinin daha ayrıntılı biçimde belgelenmesini zorunlu hale getirebilir.
Tedarikçi Bilgilerinin İzlenmesi Gerekiyor
Yeni sistem geri dönüştürülmüş malzemenin kaynağının da takip edilmesini öngörüyor.
Kullanılan geri dönüştürülmüş girdilerin miktarı, tedarikçisi ve malzemenin geri dönüşüm zincirindeki giriş-çıkış hareketleri kayıt altına alınabilecek.
Bunun sonucunda şirketlerin yalnızca “üründe geri dönüştürülmüş malzeme kullanıldı” şeklinde genel bir beyan vermesi yeterli olmayabilir.
Bu iddianın hangi tedarikçiden alınan hangi malzemeye dayandığının belgelenebilmesi önem kazanıyor.
Elektronik İzlenebilirlik Sistemleri Kullanılacak
Brezilya düzenlemesi, geri dönüştürülmüş içeriğe ilişkin bilgilerin tercihen yetkilendirilmiş elektronik izlenebilirlik platformları üzerinden doğrulanmasını öngörüyor.
Bu platformların Sisrev-BR ile entegre çalışması planlanıyor.
Böylece farklı şirketlerden ve geri dönüşüm zincirlerinden gelen bilgiler merkezi sistemde karşılaştırılabilecek.
Bu yapı şirketlerin çevre raporlamasında manuel Excel tablolarından daha sistematik ve doğrulanabilir veri altyapılarına geçişini hızlandırabilir.
Denetim Kurumları Sisteme Erişebilecek
Sisrev-BR’de tutulan bilgiler yalnızca şirket içi veya sektör raporlaması amacıyla kullanılmayacak.
Federal yönetim, eyaletler, belediyeler ve denetim kurumları sistemdeki belgelere ve raporlara erişebilecek.
Bu veriler mevzuata uyumun kontrol edilmesi ve kamu politikalarının geliştirilmesi amacıyla kullanılabilecek.
Bu nedenle sisteme girilen bilgilerin şirket içindeki çevre, üretim, satın alma ve satış kayıtlarıyla tutarlı olması önem taşıyor.
Yanlış veya Eksik Veri Daha Fazla Risk Yaratabilir
Merkezi sistemlerin önemli sonuçlarından biri farklı veri kaynaklarının kolay karşılaştırılabilmesi.
Örneğin şirketin beyan ettiği geri dönüştürülmüş malzeme miktarı ile tedarikçinin beyan ettiği satış miktarının uyuşmaması halinde bu fark daha kolay tespit edilebilir.
Benzer şekilde üretim kapasitesiyle uyumsuz geri kazanım rakamları da denetim açısından dikkat çekebilir.
Bu nedenle şirketlerin tersine lojistik verilerini yalnızca yıllık rapor hazırlanırken değil, işlem gerçekleştiği anda doğru biçimde kaydetmesi gerekiyor.
Ambalaj Verileri Daha Önemli Hale Geliyor
İhracatçı şirketler çoğu zaman ürünün net ağırlığını ve ticari özelliklerini ayrıntılı biçimde takip ederken ambalaj malzemelerini aynı detayda izlemeyebiliyor.
Ancak genişletilmiş üretici sorumluluğu ve tersine lojistik sistemlerinde ürünün ambalajı da önemli yükümlülük konusu olabiliyor.
Plastik, karton, cam, metal ve kompozit ambalaj miktarlarının ayrı ayrı bilinmesi gerekebilir.
Bu nedenle Brezilya’ya düzenli satış yapan şirketlerin ürün bazında ambalaj malzeme tabloları hazırlaması yararlı olabilir.
Satın Alma Birimlerinin Rolü Artıyor
Geri dönüştürülmüş içerik hedefleri şirketlerin satın alma politikalarını da etkileyebilir.
Şirketin belirli oranda geri dönüştürülmüş plastik veya başka malzeme kullanması gerekiyorsa, bu malzemenin güvenilir tedarikçiden sağlanması ve gerekli teknik belgelerinin bulunması gerekecek.
Satın alma birimleri tedarikçi seçiminde yalnızca fiyat ve kaliteyi değil, geri dönüştürülmüş içerik belgelendirmesini de değerlendirebilir.
Bu durum tedarikçi sözleşmelerine yeni veri ve belge yükümlülükleri eklenmesine yol açabilir.
Üretim ve Muhasebe Verileri Birbiriyle Uyumlu Olmalı
Tersine lojistik yükümlülükleri çevre biriminin tek başına yönetebileceği bir konu olmaktan çıkıyor.
Üretimde kullanılan hammadde miktarları, satın alma kayıtları, stok hareketleri ve satış miktarları finansal sistemlerde zaten kayıt altına alınıyor.
Çevre raporlamasında kullanılan miktarların bu kayıtlarla uyumlu olması önemli.
Örneğin şirketin muhasebe kayıtlarında satın alınan geri dönüştürülmüş plastik miktarı ile sürdürülebilirlik raporunda bildirilen kullanım arasında açıklanamayacak büyük farklar bulunması risk oluşturabilir.
ERP Sistemleri Güncellenebilir
Düzenli ihracat ve yüksek üretim hacmine sahip şirketlerde yeni veri ihtiyaçları ERP sistemlerinde değişiklik gerektirebilir.
Ürün reçetesinde kullanılan geri dönüştürülmüş malzemenin oranı, tedarikçi sertifikası ve ambalaj bileşimi ayrı alanlarda takip edilebilir.
Bu sayede Brezilya’daki müşterinin talep ettiği raporlar manuel olarak hazırlanmak yerine sistemden alınabilir.
Verinin baştan yapılandırılması, denetim dönemindeki iş yükünü de önemli ölçüde azaltabilir.
Ticari Sözleşmeler Yeniden Gözden Geçirilmeli
Brezilya’ya ihracat yapan şirketler, yerel ithalatçı veya distribütörlerle yaptıkları sözleşmelerde çevresel uyum sorumluluğunu açık biçimde düzenlemeli.
Hangi tarafın Sisrev-BR kaydını yapacağı, yıllık raporu kimin sunacağı ve Türk üreticinin hangi teknik bilgileri sağlamak zorunda olduğu belirlenebilir.
Ayrıca yanlış bilgi nedeniyle ceza veya ek maliyet doğması halinde tarafların sorumluluğu da sözleşmede düzenlenebilir.
Bu yaklaşım ileride yaşanabilecek ticari uyuşmazlıkların azaltılmasına yardımcı olabilir.
Ürün Tasarımı da Etkilenebilir
Geri dönüştürülmüş içerik oranlarının kademeli olarak artması, şirketlerin ürün ve ambalaj tasarımlarını değiştirmesini gerektirebilir.
Bazı malzemelerde geri dönüştürülmüş içerik artırıldığında dayanıklılık, renk veya teknik performans değişebilir.
Bu nedenle uyum yalnızca mevzuat veya raporlama çalışması olarak görülmemeli.
Ar-Ge ve ürün geliştirme ekiplerinin de sürece dahil edilmesi gerekebilir.
Maliyetler Üzerinde Etki Oluşabilir
Geri dönüştürülmüş malzemenin maliyeti her dönemde yeni hammaddeden daha düşük olmayabilir.
Kaliteli ve izlenebilir geri dönüştürülmüş girdiye olan talep arttıkça fiyatlar yükselebilir.
Buna veri sistemi, doğrulama, danışmanlık ve raporlama maliyetleri de eklenebilir.
Şirketlerin Brezilya pazarına satış fiyatlarını belirlerken yeni çevresel uyum maliyetlerini de hesaba katması gerekebilir.
Finans Birimleri Uyum Maliyetini Bütçeye Eklemeli
Yeni çevresel düzenlemeler genellikle şirket bütçelerinde ayrı maliyet kalemleri yaratıyor.
Yazılım, veri doğrulama, yeni ambalaj, geri dönüştürülmüş hammadde ve dış danışmanlık giderleri bunlar arasında olabilir.
Brezilya pazarına önemli satış yapan şirketlerin bu maliyetleri müşteri ve ürün bazında takip etmesi yararlı olacaktır.
Böylece düzenlemenin brüt kâr marjı üzerindeki gerçek etkisi görülebilir.
Bu Düzenleme Türkiye’de Yeni Bir Yükümlülük Getirmiyor
Sisrev-BR Brezilya mevzuatı kapsamında oluşturulan bir sistem.
Bu nedenle Türkiye’de faaliyet gösteren bütün şirketlere yeni bir yerel bildirim yükümlülüğü getirmiyor.
Ancak Brezilya pazarında ürünü ithal eden şirketler bu sisteme tabi olduğunda Türk ihracatçıdan yeni veri veya belge talepleri gelebilir.
Bu ayrımın doğru yapılması önemli.
Düzenleme “Türk ihracatçılar Sisrev-BR’ye kayıt olmak zorunda” şeklinde genellenmemeli.
Şirketler Ne Yapmalı?
Brezilya’ya ürün satan şirketlerin öncelikle ürünlerinin veya ambalajlarının ülkedeki tersine lojistik düzenlemeleri kapsamında olup olmadığını yerel ithalatçılarıyla teyit etmesi gerekiyor.
Ambalaj malzemeleri, geri dönüştürülmüş içerik oranları ve kullanılan hammaddelere ilişkin veriler ürün bazında hazırlanmalı.
Tedarikçi belgeleri saklanmalı ve müşteriye verilen çevresel verilerin şirket içi üretim kayıtlarıyla uyumlu olması sağlanmalı.
Uzun vadeli satış sözleşmelerinde raporlama ve çevresel uyum yükümlülükleri açık şekilde düzenlenebilir.
Brezilya’nın Sisrev-BR sistemini devreye alması, dünya genelinde genişletilmiş üretici sorumluluğu ve ürün yaşam döngüsü takibinin daha dijital, merkezi ve denetlenebilir hale geldiğini gösteriyor. Brezilya pazarında kalıcı olmak isteyen şirketler açısından ürün kadar ürünün ambalajı, geri dönüştürülmüş içeriği ve kullanım sonrası atık yönetimi de ticaretin bir parçası haline geliyor.
