Yıllık İzin Hesabında Cumartesi Günü İş Günü Sayılır mı?
Yıllık ücretli izin uygulamasında en çok tartışılan konulardan biri, cumartesi gününün yıllık izin süresinden düşülüp düşülmeyeceğidir. Özellikle aynı işyerinde beyaz yaka çalışanlar için haftalık çalışma düzeni 5 gün, mavi yaka çalışanlar için 6 gün olarak uygulanıyorsa, bir haftalık izin kullanımında farklı gün sayılarının düşülmesi eşitlik tartışmalarına yol açmaktadır.
Yargıtay’ın konuya ilişkin ilke kararına göre, cumartesi gününün yıllık izin hesabında nasıl değerlendirileceği, işyerindeki çalışma düzenine ve bireysel ya da toplu iş sözleşmesindeki hükümlere göre belirlenmelidir.
Yıllık İzin Hakkı Anayasal Bir Dinlenme Hakkıdır
Yıllık ücretli izin, yalnızca iş sözleşmesinden doğan bir hak değildir. Aynı zamanda Anayasa’da güvence altına alınan dinlenme hakkının bir parçasıdır.
Bu nedenle yıllık izin sürelerinin hesaplanmasında işçiler arasında keyfi veya ayrımcı uygulamalardan kaçınılmalıdır. İşverenin yönetim hakkı bulunsa da bu hak, eşit davranma borcunun ve işçinin dinlenme hakkının önüne geçemez.
Beyaz Yaka ve Mavi Yaka Arasında Farklı İzin Kesintisi Yapılabilir mi?
Aynı işyerinde bir haftalık yıllık izin kullanan beyaz yaka işçiden 5 gün, mavi yaka işçiden 6 gün izin düşülmesi uygulamada tartışma yaratmaktadır.
Bu farklılık, işyerindeki haftalık çalışma düzeninden veya sözleşmesel hükümlerden kaynaklanabilir. Ancak işverenin, aynı hukuki durumda bulunan işçiler arasında ayrımcılığa yol açacak uygulamalardan kaçınması gerekir.
İşçiler arasında objektif ve hukuken geçerli bir neden olmadan farklı izin kesintisi yapılması eşit davranma borcuna aykırılık iddiasına neden olabilir.
Haftada 5 Gün Çalışan ile 6 Gün Çalışan İşçinin Durumu
Haftada 5 gün çalışan bir işçi ile haftada 6 gün çalışan işçinin izin hesabı her zaman aynı sonucu doğurmayabilir.
Ancak burada önemli olan, cumartesi gününün işyerinde nasıl tanımlandığıdır. Cumartesi günü yalnızca çalışılmayan gün mü, yoksa açıkça hafta tatili günü mü kabul edilmektedir?
Bu ayrım, yıllık izin hesabında belirleyici olur.
İş Kanunu’na Göre Hafta Tatilleri Yıllık İzinden Sayılmaz
4857 sayılı İş Kanunu’nun 56’ncı maddesine göre, yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.
Bu nedenle bir günün yıllık izin süresinden düşülmemesi için o günün hafta tatili veya genel tatil niteliğinde olması gerekir.
Cumartesi günü hafta tatili olarak belirlenmişse yıllık izin süresinden düşülmez. Ancak cumartesi iş günü niteliğindeyse yıllık izin hesabında iş günü olarak dikkate alınabilir.
Cumartesi Hafta Tatili Olarak Belirlenmişse Ne Olur?
İşyerinde bireysel iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulamasıyla cumartesi ve pazar günleri hafta tatili olarak kabul edilmişse, yıllık izin süresine denk gelen cumartesi ve pazar günleri izin süresinden düşülmez.
Bu durumda işçi 7 takvim günü izin kullandığında, yıllık izin bakiyesinden 5 gün düşülmesi gerekir.
Çünkü cumartesi ve pazar günleri hafta tatili niteliğinde kabul edilmiştir.
Cumartesi Çalışılmıyor Ama Hafta Tatili Olarak Belirlenmemişse Ne Olur?
İşyerinde cumartesi günü fiilen çalışılmıyor olabilir. Ancak bu durum tek başına cumartesinin hafta tatili sayılması için yeterli değildir.
Eğer bireysel iş sözleşmesinde, toplu iş sözleşmesinde veya işyeri düzenlemelerinde cumartesi açıkça hafta tatili olarak belirlenmemişse, cumartesi yıllık izin hesabında iş günü olarak kabul edilebilir.
Bu durumda işçi 7 takvim günü yıllık izin kullandığında, yıllık izin bakiyesinden 6 gün düşülmesi gündeme gelebilir.
Yargıtay’ın İlke Kararı Ne Diyor?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 02.03.2021 tarihli kararında, cumartesi gününün yıllık izin hesabında nasıl değerlendirileceğine ilişkin önemli bir ayrım yapılmıştır.
Karara göre, bireysel veya toplu iş sözleşmesiyle cumartesi ve pazar günleri hafta tatili olarak belirlenmişse, her iki gün de yıllık izin süresinden sayılmaz.
Ancak sözleşmede cumartesi gününün yıllık izin hesabında iş günü sayılacağına veya izin süresinden düşüleceğine ilişkin açık bir hüküm varsa, bu hüküm dikkate alınır ve sadece pazar günü izin süresinden düşülmez.
İşverenin Eşit Davranma Borcu Önemli
İşveren, işyerinde çalışanlara karşı eşit davranma borcuna uygun hareket etmelidir.
Aynı işyerinde farklı çalışan grupları için farklı yıllık izin uygulamaları yapılacaksa, bu farklılığın objektif, makul ve hukuka uygun bir temele dayanması gerekir.
Aksi halde yıllık izin hesabındaki farklılık, ayrımcılık veya eşit davranma borcuna aykırılık iddiasına neden olabilir.
Çalışma Şartları Kötüleştirilemez
Haftada 6 gün çalışan işçinin çalışma şartları, haftada 5 gün çalışan işçiye göre daha ağır olabilir. Bu nedenle yıllık izin uygulamasında da işçinin dinlenme hakkını zedeleyecek ölçüsüz sonuçlardan kaçınılmalıdır.
Yıllık izin hakkının amacı işçinin gerçekten dinlenmesini sağlamaktır. Bu amaca aykırı şekilde, aynı süre izin kullanan işçiler arasında hakkaniyete aykırı sonuçlar doğuran uygulamalar uyuşmazlık konusu olabilir.
İşyerinde Açık Düzenleme Yapılması Gerekir
Cumartesi gününün yıllık izin hesabında nasıl değerlendirileceği konusunda belirsizlik yaşanmaması için işverenlerin iş sözleşmeleri, toplu iş sözleşmeleri, personel yönetmelikleri ve izin prosedürlerinde açık düzenleme yapması önemlidir.
Cumartesi gününün hafta tatili olup olmadığı, yıllık izin süresinden düşülüp düşülmeyeceği ve farklı çalışan grupları için hangi uygulamanın geçerli olduğu açıkça belirtilmelidir.
İşçiler İçin Pratik Sonuç
İşçi bir hafta yıllık izin kullandığında kaç gün izin bakiyesinden düşüleceği, cumartesi gününün hukuki niteliğine bağlıdır.
Cumartesi ve pazar hafta tatili olarak belirlenmişse, 7 günlük izin kullanımında 5 gün izin düşülür.
Cumartesi hafta tatili olarak belirlenmemişse ve iş günü kabul ediliyorsa, 7 günlük izin kullanımında 6 gün izin düşülmesi söz konusu olabilir.
İşverenler İçin Pratik Sonuç
İşverenler, yıllık izin uygulamalarında çalışanlar arasında eşitlik ilkesine dikkat etmelidir.
Beyaz yaka ve mavi yaka çalışanlar arasında farklı izin kesintisi yapılacaksa, bunun dayanağı açık olmalı ve uygulama iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya iç düzenlemelerle tutarlı olmalıdır.
Aksi halde işveren, eşit davranma borcuna aykırılık ve yıllık izin hakkının eksik kullandırılması iddialarıyla karşılaşabilir.
Sonuç
Cumartesi gününün yıllık izin süresinden düşülüp düşülmeyeceği, işyerindeki çalışma düzenine ve sözleşmesel hükümlere göre belirlenir.
Cumartesi günü hafta tatili olarak kabul edilmişse yıllık izinden sayılmaz. Ancak cumartesi günü çalışılmıyor olsa bile hafta tatili olarak belirlenmemişse, yıllık izin hesabında iş günü olarak dikkate alınabilir.
Bununla birlikte işverenin eşit davranma borcu, yönetim hakkının üzerinde değerlendirilmelidir. Yıllık izin hakkı anayasal bir dinlenme hakkı olduğundan, işçiler arasında hakkaniyete aykırı ve ayrımcılığa yol açabilecek uygulamalardan kaçınılmalıdır.