Vergi Denetim Kurulu, mali verilerin yapay zekâ ve büyük veri analitiğiyle incelenmesini sağlayan VDK-MİHENK Sistemini Risk Analiz Merkezinde kullanıma aldı. Yeni sistemle özellikle transfer fiyatlandırması, emsallere uygunluk ve ilişkili kişiler arasında fiyatlama yoluyla kazanç aktarımı riski taşıyan işlemlerin daha kapsamlı ve güncel veriler üzerinden analiz edilmesi hedefleniyor.
MİHENK, başta e-belgeler olmak üzere Vergi Denetim Kurulunun kullanımındaki mali verileri birlikte değerlendirebiliyor. Sistem; fiyat, maliyet, satış hacmi ve diğer ekonomik göstergeler arasındaki ilişkileri analiz ederek olağan işlem kalıplarından belirgin biçimde ayrışan işlemlerin risk değerlendirmesine alınmasına imkân sağlıyor.
Sistemin önemli kullanım alanlarından biri ilişkili kişiler arasındaki işlemlerde uygulanan fiyatların benzer koşullardaki bağımsız işlemlerle karşılaştırılması olacak. Böylece transfer fiyatlandırması incelemelerinde emsal analizlerinin sınırlı sayıdaki örnekler yerine çok sayıda gerçekleşmiş ekonomik işlem üzerinden yapılabilmesi amaçlanıyor. Analiz yalnızca emsallerine göre yüksek fiyatlanan işlemlerle sınırlı kalmayacak; düşük fiyatlı işlemler de kazancın ilişkili kişilere aktarılması ihtimali bakımından değerlendirilebilecek.
E-belge verilerinin sisteme kısa sürede aktarılması sayesinde güncel işlemler de risk analizlerinde kullanılabilecek. Mevcut altyapıda belirli mal veya hizmetlere ilişkin mali verilerin yaklaşık dört günlük gecikmeyle analiz edilebildiği belirtiliyor. Sistem ayrıca Türkiye geneli yanında il, ilçe ve bölge bazında karşılaştırmalar yapılmasına da teknik olarak imkân tanıyor.
MİHENK’in ikinci geliştirme aşamasında sektörel kâr marjı analizlerinin devreye alınması planlanıyor. Böylece yalnızca işlem fiyatları değil, benzer sektörlerde faaliyet gösteren mükelleflerin kârlılık seviyeleri ve marjları da karşılaştırılabilecek. Bu kapasitenin özellikle transfer fiyatlandırmasında kâra dayalı yöntemlerin uygulanmasında risk analizini güçlendirmesi bekleniyor.
Vergi Denetim Kurulu, sistem tarafından belirlenen fiyat farklılıklarının tek başına vergisel uyumsuzluk veya doğrudan inceleme sonucu anlamına gelmediğini de vurguluyor. İşlemin miktarı, zamanı, ticari şartları, coğrafi koşulları ve karşılaştırılabilirliği etkileyen diğer unsurlar değerlendirmede dikkate alınacak. İşletmeler açısından yeni dönem, özellikle ilişkili kişi işlemlerinde fiyatlandırmanın ekonomik gerekçelerinin ve emsal çalışmalarının daha güçlü şekilde belgelendirilmesini önemli hale getiriyor.