Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması Yürürlüğe Girdi: Gümrük Vergisi İndirimleri 2027'de Başlıyor

Türkiye ile Ukrayna arasında imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması (STA), iki ülkenin iç onay süreçlerini tamamlamasının ardından 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre anlaşma kapsamında mal ticaretine yönelik ürün listelerinde öngörülen gümrük vergisi indirimleri 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren uygulanmaya başlayacak. Düzenleme, Türkiye ile Ukrayna arasında ithalat ve ihracat yapan işletmeler açısından yeni ticari imkânlar oluştururken gümrük tarifeleri, menşe kuralları ve dış ticaret maliyetlerinin takip edilmesini önemli hale getiriyor.

Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşmasında Yeni Dönem

Ticaret Bakanlığı, 1 Ekim 2026 tarihinde yaptığı açıklamayla Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması'nın yürürlüğe girdiğini duyurdu.

İki ülke arasında 3 Şubat 2022 tarihinde Kiev'de imzalanan anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için gerekli iç onay süreçleri tamamlandı.

Türkiye'de anlaşmanın onay süreci 4 Ekim 2024 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile tamamlanmıştı.

Ukrayna tarafındaki onay süreci ise Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin 31 Temmuz 2026 tarihindeki onayıyla sonuçlandı.

Böylece anlaşmanın yürürlüğe girmesi için gerekli süreçler tamamlanarak 1 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yeni ticari çerçeve uygulanmaya başlandı.

Ancak anlaşmanın yürürlüğe giriş tarihi ile ürünlere ilişkin gümrük vergisi indirimlerinin uygulanacağı tarih birbirinden farklı olarak belirlendi.

Gümrük Vergisi İndirimleri 1 Ocak 2027'de Uygulanacak

Anlaşmanın en önemli başlıklarından biri, iki ülke arasındaki mal ticaretinde uygulanacak gümrük vergisi indirimleri oldu.

Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre Serbest Ticaret Anlaşması 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmiş olsa da ürün listelerinde yer alan gümrük vergisi indirimlerinin uygulanmasına 1 Ocak 2027 tarihinde başlanacak.

Önemli tarihler şöyle:

Bu nedenle ithalatçı ve ihracatçı işletmelerin 1 Ekim 2026 tarihini bütün ürünlerde indirimli gümrük vergilerinin uygulanmaya başladığı tarih olarak değerlendirmemesi gerekiyor.

Tarife indirimlerinin kapsamı, ilgili ürünün sınıflandırması ve anlaşmanın ürün listelerinde yer alan hükümler esas alınarak belirlenmeli.

Serbest Ticaret Anlaşması Nedir?

Serbest Ticaret Anlaşmaları, ülkeler arasında mal ve bazı durumlarda hizmet ticaretini kolaylaştırmak amacıyla oluşturulan uluslararası ticaret düzenlemeleridir.

Bu anlaşmalarda taraflar, belirli ürünlerde gümrük vergilerini azaltmayı veya kaldırmayı, ticari işlemleri kolaylaştırmayı ve ekonomik ilişkileri geliştirmeyi hedefleyebilir.

Ancak serbest ticaret anlaşmalarının kapsamı birbirinden farklı olabilir.

Bazı ürünlerde gümrük vergilerinin tamamen kaldırılması öngörülürken bazı ürünlerde kademeli indirimler, tarife kontenjanları veya özel şartlar uygulanabilir.

Bu nedenle bir ülkeyle serbest ticaret anlaşması bulunması, o ülkeden ithal edilen bütün ürünlerin otomatik olarak sıfır gümrük vergisine tabi olduğu anlamına gelmez.

Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında da işletmelerin kendi ürünlerine ilişkin tarife hükümlerini ayrı ayrı incelemesi gerekiyor.

Türkiye'den Ukrayna'ya İhracat Yapan Şirketler Nasıl Etkilenecek?

Serbest Ticaret Anlaşması, Ukrayna pazarına mal satan Türk işletmeleri açısından yeni fırsatlar oluşturabilecek bir düzenleme niteliği taşıyor.

Özellikle anlaşma kapsamındaki ürünlerde gümrük vergilerinin azaltılması, ilgili şartların sağlanması halinde ihracatçıların Ukrayna pazarındaki rekabet koşullarını etkileyebilir.

Gümrük vergisi indirimi, ithalat aşamasında ürünün toplam maliyetini azaltabildiğinden alıcıların tedarik kararlarında önem taşıyabilir.

Bununla birlikte gümrük vergisi indiriminin tamamının doğrudan ihracatçı işletmenin kârına dönüşeceği söylenemez.

Satış fiyatları, taşıma giderleri, sigorta maliyetleri, teslim şekilleri ve rekabet koşulları gibi unsurlar da ticari işlemin sonucunu etkiliyor.

İhracatçıların 2027 yılına ilişkin fiyat tekliflerini ve sözleşmelerini hazırlarken anlaşma kapsamındaki ürünler için uygulanabilecek tercihli tarife şartlarını değerlendirmesi önem taşıyor.

Ukrayna'dan İthalat Yapan İşletmeler İçin Neler Değişecek?

Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması, Ukrayna'dan mal ithal eden işletmeler açısından da önemli sonuçlar doğurabilecek hükümler içeriyor.

Anlaşma kapsamındaki ürünlerde tercihli gümrük vergisi uygulamalarından yararlanılması, ithalat maliyetleri üzerinde etkili olabilir.

Özellikle üretim süreçlerinde Ukrayna menşeli ham madde, ara malı veya belirli ürünleri kullanan işletmeler açısından gümrük vergisi değişiklikleri maliyet planlamasında dikkate alınabilecek unsurlar arasında bulunuyor.

Ancak ithalatçıların yalnızca ürünün Ukrayna'dan gönderilmiş olmasına dayanarak tercihli gümrük vergisi uygulanacağını varsaymaması gerekiyor.

Tercihli tarife uygulamalarında ilgili ürünün anlaşmada belirlenen menşe koşullarını karşılaması önem taşıyor.

2026 Yılında Bağımsız Denetime Kimler Tabi, Bağımsız Denetim Süreci Nasıl İşliyor?

İçeriği Görüntüle

Ayrıca gümrük vergisi indirimi, ithalatta uygulanabilecek bütün vergi, resim ve diğer mali yükümlülüklerin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

İthalat işlemlerinde yürürlükteki mevzuat ve ürün bazındaki yükümlülükler ayrıca değerlendirilmelidir.

Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu Neden Önemli?

İthalat ve ihracat işlemlerinde malların doğru sınıflandırılması, uygulanacak gümrük vergilerinin belirlenmesinde temel unsurlardan biridir.

Türkiye'de eşyanın gümrük tarifesi kapsamında sınıflandırılmasında Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) kullanılıyor.

Bir ürünün hangi tarife pozisyonunda yer aldığı, uygulanacak vergi oranlarının ve ticaret politikası önlemlerinin belirlenmesinde önem taşıyor.

Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında tercihli tarife uygulanıp uygulanmayacağı da ürünün ilgili listelerdeki konumuyla bağlantılı bulunuyor.

Bu nedenle işletmelerin ticaretini yaptıkları ürünlerin GTİP bilgilerini kontrol etmesi gerekiyor.

Yanlış tarife sınıflandırması, uygulanması gereken vergilerin hatalı hesaplanmasına ve gümrük işlemlerinde sorun yaşanmasına neden olabilir.

Özellikle farklı teknik özelliklere sahip ürünlerin aynı ticari isimle satıldığı durumlarda sınıflandırma işleminin dikkatle yapılması önem taşıyor.

Menşe Kuralları Vergi İndirimi İçin Belirleyici Olacak

Serbest Ticaret Anlaşmalarında tercihli gümrük vergilerinden yararlanılabilmesi için ürünlerin ilgili menşe kurallarını karşılaması gerekiyor.

Menşe kavramı, bir eşyanın ekonomik milliyetinin belirlenmesini ifade ediyor.

Bir ürünün belirli bir ülkeden sevk edilmesi, her zaman o ülke menşeli olduğu anlamına gelmiyor.

Örneğin üçüncü bir ülkede üretilmiş ürünün Ukrayna üzerinden Türkiye'ye gönderilmesi, tek başına ürünün Ukrayna menşeli kabul edilmesini sağlamaz.

Benzer şekilde Türkiye'de gerçekleştirilen her üretim veya montaj işlemi de ilgili ürünün otomatik olarak Türk menşei kazanması sonucunu doğurmaz.

Menşe değerlendirmesi, anlaşmanın ilgili ürün için belirlediği üretim ve işleme şartlarına göre yapılır.

Dolayısıyla işletmelerin ürünlerinin tercihli menşe koşullarını karşılayıp karşılamadığını incelemesi ve gerekli ispat belgelerini ilgili düzenlemelere uygun şekilde hazırlaması gerekiyor.

İthalat Maliyetlerine Etkisi Nasıl Hesaplanabilir?

Gümrük vergisi indiriminin işletmelere sağlayabileceği maliyet avantajı, varsayımsal bir örnek üzerinden açıklanabilir.

Bir işletmenin gümrük kıymeti 100.000 dolar olan bir ürünü ithal ettiğini düşünelim.

Ürünün normal gümrük vergisi oranının yüzde 10, anlaşma kapsamında uygulanabilecek tercihli oranın ise yüzde 5 olduğu varsayılsın.

Bu durumda yalnızca gümrük vergisi bakımından şu sonuç ortaya çıkar:

Bu örnekte tercihli tarife şartlarının sağlanması halinde gümrük vergisi tutarı 5.000 dolar daha düşük hesaplanıyor.

Ancak örnekte kullanılan oranlar Türkiye-Ukrayna Anlaşması kapsamında belirli bir ürüne uygulanacak gerçek tarife oranlarını ifade etmiyor.

Gerçek uygulamada ürünün GTİP'i, menşei, ilgili tarife listesi, uygulama tarihi ve diğer gümrük yükümlülükleri dikkate alınmalıdır.

Ayrıca gümrük vergisindeki değişikliklerin ithalde alınan KDV matrahına etkisi de işlem bazında ayrıca değerlendirilmelidir.

Muhasebeciler ve Mali Müşavirler Açısından Önemi

Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması, dış ticaret faaliyetlerinde bulunan işletmelerin maliyet muhasebesi ve finansal planlama süreçleri açısından önem taşıyor.

İthal edilen ticari mallar, ham maddeler ve üretimde kullanılan diğer girdilerin maliyetleri belirlenirken ilgili gümrük vergileri ve doğrudan ilişkilendirilebilir harcamalar dikkate alınabiliyor.

İşletmenin tabi olduğu finansal raporlama çerçevesine göre stokların ilk maliyetinin belirlenmesinde satın alma bedeli, ithalat vergileri ve ilgili diğer maliyet unsurları önem taşıyor.

Türkiye Muhasebe Standartları kapsamında TMS 2 Stoklar Standardı, stokların satın alma maliyetlerine dahil edilecek unsurlara ilişkin hükümler içeriyor.

İthalat sırasında geri kazanılamayan vergiler, ilgili şartlarda stok maliyetinin parçasını oluşturabiliyor.

Buna karşılık vergi idaresinden geri alınabilir nitelikteki vergilerin maliyetle ilişkisi farklı değerlendiriliyor.

Bu nedenle 2027 yılında uygulanmaya başlayacak tarife indirimleri, belirli ürünleri ithal eden işletmelerin maliyet hesaplarını etkileyebilir.

Ancak anlaşmanın yürürlüğe girmesi, işletmelerin daha önce gerçekleştirdiği bütün ithalat işlemlerinin maliyetlerinin yeniden hesaplanmasını gerektirmiyor.

Muhasebe değerlendirmelerinde işlemin gerçekleştiği tarih ve o tarihte geçerli mevzuat esas alınmalıdır.

İhracatçıların Sözleşmelerinde Hangi Konular Öne Çıkıyor?

Türkiye ile Ukrayna arasında ticaret yapan işletmelerin 2027 yılına ilişkin sözleşmelerinde gümrük vergilerindeki olası değişiklikleri dikkate alması önem taşıyor.

Özellikle teslim şekilleri, taşıma giderleri, ithalat vergilerinin hangi tarafça üstlenileceği ve fiyatların belirlenmesi gibi konular ticari sözleşmelerin mali sonuçlarını etkiliyor.

Uluslararası ticarette kullanılan Incoterms teslim kuralları, tarafların taşıma, teslim ve belirli masraflara ilişkin sorumluluklarının belirlenmesinde önemli rol oynuyor.

Bu nedenle gümrük vergilerinde indirim uygulanması halinde sağlanacak maliyet avantajının alıcı veya satıcı üzerinde nasıl sonuç doğuracağı, sözleşmenin hükümlerine bağlı olabiliyor.

İşletmelerin mevcut sözleşmelerini ve yeni fiyat tekliflerini bu çerçevede değerlendirmesi, olası ticari uyuşmazlıkların önlenmesine yardımcı olabilir.

Anlaşma Bütün Ürünlerde Gümrük Vergisini Kaldırıyor Mu?

Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması'nın yürürlüğe girmesi, iki ülke arasındaki bütün ürünlerde gümrük vergilerinin tamamen kaldırıldığı anlamına gelmiyor.

Tercihli ticaret düzenlemelerinde ürün bazlı tarife listeleri ve uygulama koşulları önem taşıyor.

Bazı ürünler farklı indirim oranlarına tabi olabilirken belirli ürünler için farklı takvimler veya koşullar öngörülebiliyor.

Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre mal ticaretine ilişkin ürün listelerindeki gümrük vergisi indirimlerinin uygulanmasına 1 Ocak 2027 tarihinde başlanacak.

Bu nedenle işletmelerin ilgili ürünler için geçerli tarife hükümlerini, uygulama başlamadan önce kontrol etmesi gerekiyor.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesi ile belirli bir malın tercihli gümrük vergisine hak kazanması ayrı hukuki değerlendirmeler gerektiriyor.

Türkiye-Ukrayna Ticaretinde Yeni Fırsatlar

Serbest Ticaret Anlaşması, Türkiye ile Ukrayna arasındaki ticari ilişkilerin geliştirilmesine yönelik önemli bir hukuki çerçeve oluşturuyor.

Özellikle mal ticaretindeki tarife indirimlerinin uygulanmaya başlamasıyla birlikte iki ülke arasındaki ticaretin maliyet koşullarında değişiklikler meydana gelebilir.

Bunun yanında ulaştırma altyapısı, ödeme koşulları, sigorta maliyetleri ve bölgedeki güvenlik koşulları da ticari faaliyetlerin gelişiminde etkili olmaya devam ediyor.

Dolayısıyla gümrük vergisi indirimleri, ticaretin genişlemesini destekleyebilecek bir unsur olmakla birlikte tek başına ihracat veya ithalat hacminde belirli bir artışı garanti etmiyor.

İşletmelerin yeni ticari imkânları değerlendirirken ürün bazlı maliyet hesaplamaları ve risk analizleri yapması önem taşıyor.

1 Ocak 2027 Tarihi İthalatçı ve İhracatçılar İçin Önemli

Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması'nın 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmesiyle iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerde yeni bir hukuki dönem başladı.

Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre ürün listelerinde öngörülen gümrük vergisi indirimlerinin 1 Ocak 2027 tarihinde uygulanmaya başlayacak olması, özellikle dış ticaret yapan işletmeler açısından yıl sonu hazırlıklarını önemli hale getiriyor.

İhracatçılar ve ithalatçılar, ürünlerinin anlaşma kapsamındaki durumunu, GTİP sınıflandırmalarını, menşe kurallarını ve ilgili gümrük tarifelerini kontrol ederek yeni döneme hazırlanabilir.

Muhasebeciler, mali müşavirler ve finans yöneticileri açısından ise düzenlemenin stok maliyetleri, ithalat vergileri, fiyatlandırma ve ticari sözleşmeler üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi önem taşıyor.

Anlaşmanın uygulanmasında ürün bazlı hükümler ve yürürlük tarihleri esas alınacağından işletmelerin güncel resmî düzenlemeleri takip etmesi gerekiyor.