Vergi incelemesi sırasında uzlaşma imkânı
Vergi incelemesi sonucunda ceza uygulanması gündeme gelen mükellefler, şartların sağlanması halinde tarhiyat henüz yapılmadan önce vergi idaresiyle uzlaşma yoluna gidebiliyor.
Tarhiyat öncesi uzlaşma, vergi incelemeleri sonucunda bulunan matrah veya matrah farkları üzerinden tarh edilecek vergilere ilişkin vergi ziyaı cezaları ile belirli tutarı aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarını kapsıyor.
2026 yılında 40 bin TL sınırı uygulanıyor
Usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının tarhiyat öncesi uzlaşmaya konu edilebilmesi için belirlenen parasal sınır 2026 yılında 40.000 TL.
Buna göre 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren 40.000 TL'yi aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları tarhiyat öncesi uzlaşma kapsamına girebiliyor.
Bu tutar 2025 yılında 33.000 TL olarak uygulanıyordu. Dolayısıyla uzlaşma değerlendirmesinde cezanın kesildiği yıl için geçerli sınırın dikkate alınması gerekiyor.
Verginin aslı artık uzlaşmanın konusu değil
Uzlaşma uygulamasında 2024 yılında önemli bir değişiklik yapıldı. 7524 sayılı Kanun'la Vergi Usul Kanunu'nun uzlaşmaya ilişkin hükümleri değiştirilerek vergi aslı uzlaşma kapsamından çıkarıldı.
Bu nedenle güncel uygulamada vergi incelemesi sonucunda hesaplanan verginin kendisi üzerinde tarhiyat öncesi uzlaşma yapılmıyor. Uzlaşma, bu vergiye ilişkin kesilecek vergi ziyaı cezası ile şartları sağlayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları açısından uygulanıyor.
Bu ayrım, özellikle eski dönemlere ait uzlaşma uygulamalarıyla güncel sistemin karıştırılmaması açısından önem taşıyor.
Kaçakçılık fiilleri uzlaşma dışında
Vergi Usul Kanunu'nun 359'uncu maddesinde yer alan kaçakçılık fiilleri nedeniyle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde kesilecek cezalar tarhiyat öncesi uzlaşma kapsamına girmiyor.
Kaçakçılık fiillerine iştirak edenlere kesilen cezalar açısından da uzlaşma hükümlerinden yararlanılamıyor.
Dolayısıyla her vergi incelemesi ve her ceza için otomatik olarak uzlaşma talep edilmesi mümkün değil.
Başvuru inceleme tamamlanmadan yapılmalı
Tarhiyat öncesi uzlaşmada zamanlama önemli. İncelemeye tabi tutulan mükellef, incelemenin başlangıcından incelemeyle ilgili son tutanağın düzenlenmesine kadar uzlaşma talebinde bulunabiliyor.
İnceleme elemanı tarafından mükellefin uzlaşmaya davet edildiği durumlarda ise davet yazısının tebliğinden itibaren 15 gün içinde başvuru yapılması gerekiyor. Başvuru, vergi incelemesini yapan birime yazılı olarak gerçekleştiriliyor.
Tarhiyat öncesi ve sonrası uzlaşma birlikte kullanılamıyor
Mükelleflerin aynı vergi ve ceza için hem tarhiyat öncesi hem de tarhiyat sonrası uzlaşma yolunu art arda kullanması mümkün değil.
Tarhiyat öncesi uzlaşma görüşmesinde uzlaşmanın sağlanamaması veya uzlaşmanın temin edilememesi halinde aynı ceza için daha sonra tarhiyat sonrası uzlaşma talep edilemiyor. Ancak mükellefin kanunda öngörülen diğer yasal hakları devam ediyor.
Bu nedenle uzlaşma yoluna başvurulmadan önce cezanın niteliğinin, tutarının ve mükellefin kullanabileceği diğer hukuki yolların birlikte değerlendirilmesi önem taşıyor.
