Nükleer Tesislerde Yeni Güvenlik Kuralları Neler?

Türkiye'de nükleer tesislerin imalat, montaj, işletmeye alma, işletme ve işletmeden çıkarma süreçlerinde kullanılan kaynak ve muayene yöntemlerine ilişkin yeni teknik düzenlemeler yayımlandı. 20 Kasım 2026 tarihli ve 33436 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Nükleer Düzenleme Kurulu kararlarıyla kaynak uygulamaları ve beş ayrı muayene yöntemi için teknik gerekler belirlendi. Düzenlemeler, nükleer tesislerde kullanılan malzemelerin kalite ve güvenlik açısından değerlendirilmesini, işlemlerin kayıt altına alınmasını ve izlenebilirliğin güçlendirilmesini amaçlıyor. İlgili faaliyetleri yürüten kişilerin yeni kararlara uyum sağlaması için yayım tarihinden itibaren altı aylık süre öngörüldü.

Nükleer Düzenleme Kurulu Altı Yeni Karar Yayımladı

Nükleer Düzenleme Kurulu, 17 Kasım 2026 tarihinde aldığı altı kararı 20 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımladı.

2026-49/1-1 ile 2026-49/1-6 arasındaki kararlar, nükleer tesislerde kullanılan kaynak uygulamalarını ve farklı teknik muayene yöntemlerini kapsıyor.

Düzenlemeler özellikle metalik malzemelerdeki kusurların belirlenmesi, kaynak işlemlerinin uygun şekilde gerçekleştirilmesi ve bu faaliyetlerin izlenebilir olması bakımından önem taşıyor.

Nükleer tesislerin güvenliği yalnızca tesisin tasarımına veya işletme aşamasındaki kontrollerine bağlı değil.

Tesislerin yapımında kullanılan ekipmanların, boruların, bağlantıların ve diğer bileşenlerin teknik özellikleri de güvenlik açısından değerlendiriliyor.

Yeni kararlar, bu işlemler için uygulanacak teknik gereklerin belirlenmesine yönelik.

Ancak kararların yayımlanması, herhangi bir nükleer tesiste güvenlik sorunu tespit edildiği veya mevcut tesislerin faaliyetinin durdurulduğu anlamına gelmiyor.

Yeni Nükleer Güvenlik Kararları Hangi Alanları Kapsıyor?

Nükleer Düzenleme Kurulunun yayımladığı altı karar, birbirinden farklı teknik faaliyetlere ilişkin.

Karar numarası Düzenleme konusu
2026-49/1-1 Kaynak uygulamaları
2026-49/1-2 Penetrant muayenesi
2026-49/1-3 Gözle muayene
2026-49/1-4 Manyetik parçacık muayenesi
2026-49/1-5 Ultrasonik muayene
2026-49/1-6 Radyografik muayene

Bu yöntemlerin tamamı aynı amaçla kullanılmıyor.

Bazıları malzemenin yüzeyindeki kusurların belirlenmesine yardımcı olurken bazıları malzemenin iç yapısındaki süreksizliklerin araştırılmasında kullanılıyor.

Kaynak uygulamalarına ilişkin karar ise muayene yöntemlerinden farklı olarak kaynak işleminin gerçekleştirilmesi ve kontrol edilmesiyle ilgili.

Bu nedenle altı kararın tek bir muayene işlemi olarak değerlendirilmesi doğru değil.

Nükleer Tesislerde Kaynak İşlemleri Nasıl Düzenlendi?

2026-49/1-1 sayılı karar, nükleer tesislerde gerçekleştirilen kaynak uygulamalarına ilişkin teknik gerekleri belirliyor.

Kararın kapsamı yalnızca yeni bir tesisin inşa edilmesiyle sınırlı değil.

İmalat, montaj, işletmeye alma, işletme ve işletmeden çıkarma aşamalarındaki kaynak işlemleri de düzenlemenin konusu.

Kaynak işlemleri, metalik parçaların birleştirilmesi veya belirli yüzey işlemlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla kullanılabiliyor.

Nükleer tesislerde bu işlemlerin kalitesi, ilgili bileşenlerin bütünlüğü bakımından önem taşıyor.

Kararda kaynak prosedür şartnamesi, kaynak koordinatörü, kaynakçı ve kaynak operatörü gibi kavramlar tanımlanıyor.

Ayrıca kaynak yönteminin uygunluğunu gösteren kayıtların ve işlemlerin izlenebilirliğinin önemi ortaya konuluyor.

Bununla birlikte bu karar, Türkiye'deki bütün kaynak işlerinin nükleer tesislere özgü aynı kurallara tabi olacağı anlamına gelmiyor.

Düzenlemenin uygulama alanı, karar metninde tanımlanan nükleer tesis faaliyetleri.

Kaynak Prosedür Şartnamesi Nedir?

Kaynak prosedür şartnamesi, kaynak işleminin belirlenen kalite ve güvenlik koşullarına uygun biçimde yürütülmesini sağlayan yazılı teknik dokümandır.

Bu belge, kaynak işleminin nasıl gerçekleştirileceğine ilişkin yöntem ve parametreleri içeriyor.

Kaynak işlemlerinde malzeme türü, kullanılan yöntem ve işlem koşulları gibi değişkenler ortaya çıkabilecek bağlantının özelliklerini etkileyebilir.

Bu nedenle işlemin belirlenen yöntemle tekrarlanabilir olması önem taşıyor.

Yeni kararda kaynak prosedür şartnamesinin yanı sıra kaynak yöntem vasıflandırma kaydı da tanımlanıyor.

Vasıflandırma kayıtları, ilgili kaynak yönteminin testler ve muayeneler üzerinden değerlendirilmesine ilişkin belgeler niteliğinde.

Ancak her kaynak işlemi için aynı teknik parametrelerin kullanılacağı sonucuna varılmamalı.

Uygun yöntem, kullanılan malzemeye ve uygulanan standartlara göre belirleniyor.

Penetrant Muayenesi Nedir, Ne İşe Yarar?

2026-49/1-2 sayılı karar, nükleer tesislerde penetrant muayenesine ilişkin gerekleri kapsıyor.

Penetrant muayenesi, malzemenin yüzeyine açık kusurların tespitinde kullanılan tahribatsız muayene yöntemlerinden biri.

Bu yöntemde özel bir sıvı, muayene edilen yüzeye uygulanıyor.

Sıvının yüzeye açık süreksizliklere nüfuz etmesi sayesinde belirli kusurların görünür hale getirilmesi amaçlanıyor.

Yüzeydeki çatlaklar, gözenekler ve benzeri süreksizlikler bu yöntemle araştırılabiliyor.

Ancak penetrant muayenesi, malzemenin içindeki bütün kusurları doğrudan tespit eden genel bir yöntem değil.

Yöntemin temel kullanım alanı yüzeye açık süreksizlikler.

Yeni karar, nükleer tesislere ilişkin faaliyetlerde kullanılan metal, alaşım, döküm, dövme ve kaynak yüzeylerine yönelik bu muayene uygulamalarının kalite ve güvenlik koşullarını düzenliyor.

Gözle Muayene İçin Hangi Kurallar Belirlendi?

2026-49/1-3 sayılı karar, nükleer tesislerde gerçekleştirilen gözle muayeneye ilişkin teknik gerekleri belirliyor.

Gözle muayene, malzeme veya kaynak yüzeyinin görünür özelliklerinin değerlendirilmesine dayanan bir inceleme yöntemi.

Bu yöntem, yüzeyde gözlemlenebilen belirli uygunsuzlukların tespitinde kullanılabiliyor.

Ancak gözle muayene yapılması, malzemenin iç yapısında kusur bulunmadığını tek başına kanıtlamaz.

Gözle inceleme, teknik kontrol süreçlerinde kullanılan yöntemlerden biri.

Belediye Başkanı Seçiminde Hangi Kurallar Değişti?
Belediye Başkanı Seçiminde Hangi Kurallar Değişti?
İçeriği Görüntüle

Nükleer tesislerde ihtiyaç duyulan muayene yaklaşımı, ilgili malzemenin özelliklerine ve uygulanacak teknik standarda göre belirleniyor.

Yeni kararın amacı, gözle muayene faaliyetlerinin kalite, güvenlik ve uygunluk bakımından belirlenmiş esaslarla gerçekleştirilmesini sağlamak.

Bu nedenle karar, yalnızca bir kişinin malzemeye bakarak herhangi bir belge veya prosedür olmadan kesin güvenlik onayı vermesi şeklinde yorumlanmamalı.

Manyetik Parçacık Muayenesi Nasıl Yapılır?

2026-49/1-4 sayılı karar, manyetik parçacık muayenesine ilişkin gerekleri düzenliyor.

Bu yöntem, ferromanyetik özellik gösteren malzemelerdeki yüzey ve yüzeye yakın kusurların araştırılması amacıyla kullanılıyor.

Muayene sırasında malzeme mıknatıslanıyor ve manyetik parçacıklar yardımıyla belirli süreksizliklerin görünür hale gelmesi sağlanıyor.

Bu yöntemin uygulanabilirliği malzemenin manyetik özellikleriyle bağlantılı.

Dolayısıyla bütün metal türlerinde aynı şekilde kullanılabileceği düşünülmemeli.

Kararda manyetik parçacık muayenesi, yüzey hazırlığı ve mıknatıslanmanın giderilmesi gibi teknik kavramlar yer alıyor.

Yüzeydeki kir, yağ, boya veya diğer maddeler muayene sonucunu etkileyebileceğinden hazırlık aşaması önem taşıyor.

Ayrıca muayenenin ardından kalıntı mıknatıslanmanın giderilmesi de teknik süreç içerisinde değerlendirilebiliyor.

Yeni düzenleme, bu yöntemin nükleer tesislerde kontrollü ve izlenebilir biçimde uygulanmasına yönelik.

Ultrasonik Muayene Hangi Kusurları Tespit Eder?

2026-49/1-5 sayılı karar, nükleer tesislerde ultrasonik muayene uygulamalarını kapsıyor.

Ultrasonik muayene, yüksek frekanslı ses dalgalarının kullanıldığı tahribatsız kontrol yöntemlerinden biri.

Bu yöntemle belirli malzeme ve bağlantıların iç yapısındaki süreksizlikler araştırılabiliyor.

Kaynakların, metalik bileşenlerin ve bazı ekipmanların teknik kontrolünde ultrasonik muayene kullanılabiliyor.

Ancak yöntemin başarılı sonuç vermesi için uygun ekipman, yüzey hazırlığı ve teknik prosedürlerin bulunması gerekiyor.

Kararda muayene edilecek yüzeyin kir, yağ, pas, boya ve benzeri kirleticilerden arındırılmasına ilişkin teknik gereklere de yer veriliyor.

Yüzey hazırlığının uygun olmaması, ses iletimini ve dolayısıyla muayenenin güvenilirliğini etkileyebilir.

Bununla birlikte ultrasonik muayene, bütün kusurların her malzemede kesin olarak tespit edileceği anlamına gelmiyor.

Muayenenin sınırları ve kabul koşulları ilgili teknik standartlara bağlı.

Radyografik Muayene İçin Yeni Gerekler Neler?

2026-49/1-6 sayılı karar, nükleer tesislerde radyografik muayene yöntemlerini düzenliyor.

Radyografik muayene, malzemelerin iç yapısındaki belirli kusurların tespit edilmesi amacıyla X-ışını veya gama ışını kullanılarak gerçekleştirilen tahribatsız muayene yöntemi.

Bu yöntemde incelenen malzemeden elde edilen görüntüler değerlendirilerek iç yapıdaki süreksizlikler araştırılıyor.

Kararda filmli radyografi, dijital radyografi ve radyografik görüntü gibi kavramlar tanımlanıyor.

Filmli yöntemde görüntü ışığa duyarlı film üzerine kaydedilirken dijital radyografide elektronik görüntüleme sistemleri kullanılabiliyor.

Bu tür muayenelerde görüntü kalitesi, teknik prosedür ve ilgili radyasyon güvenliği koşulları önem taşıyor.

Ancak yeni karar, nükleer tesislerde bütün radyasyon uygulamalarının kontrolsüz biçimde gerçekleştirilebileceği anlamına gelmiyor.

Radyografik muayene, ilgili güvenlik ve teknik gereklilikler çerçevesinde yürütülen uzmanlık faaliyeti.

Tahribatsız Muayene Neden Önemli?

Tahribatsız muayene, bir malzemenin veya bileşenin kullanılabilirliğini bütünüyle ortadan kaldırmadan belirli kusurlarının araştırılmasını sağlayan yöntemleri ifade ediyor.

Özellikle yüksek güvenlik gerektiren tesislerde malzemelerin uygunluğunun değerlendirilmesi önem taşıyor.

Kaynak bağlantıları, borular, döküm parçalar ve diğer metalik bileşenler üretim veya işletme süreçlerinde çeşitli kontrollerden geçirilebiliyor.

Bu kontrollerin amacı, ilgili teknik şartlara uygunluğun değerlendirilmesi ve uygunsuzlukların belirlenmesi.

Ancak tek bir muayene yönteminin bütün olası kusurları tespit ettiği varsayılmamalı.

Gözle muayene, penetrant, manyetik parçacık, ultrasonik ve radyografik yöntemlerin farklı kullanım alanları bulunuyor.

Yeni kararlar, bu yöntemlerin nükleer tesis faaliyetlerinde nasıl ele alınacağına ilişkin teknik çerçeveyi oluşturuyor.

Yeni Kurallara Uyum Süresi Kaç Ay?

Altı kurul kararında da ilgili uygulamaları gerçekleştiren kişiler için kararın yayımından itibaren altı aylık uyum süresi öngörülüyor.

Kararlar 20 Kasım 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlandı.

Bu süre, teknik faaliyetleri yürüten kişi ve kuruluşların uygulamalarını yeni gereklerle uyumlu hale getirmesi bakımından önem taşıyor.

Ancak altı aylık sürenin bulunması, bu süre boyunca bütün diğer nükleer güvenlik ve kalite yükümlülüklerinin askıya alındığı anlamına gelmiyor.

Mevcut yasal yükümlülüklerin ve yetkilendirme koşullarının uygulanması devam ediyor.

Ayrıca süreye ilişkin değerlendirmede kararın resmî metni ve ilgili faaliyet için geçerli hükümler esas alınmalı.

Uyum süresi, nükleer tesislerde çalışan herkesin aynı anda yeniden lisans almak zorunda olduğu şeklinde yorumlanmamalı.

Düzenleme Kimleri İlgilendiriyor?

Kararlar özellikle nükleer tesislerde teknik faaliyet gerçekleştiren kişi ve kuruluşları ilgilendiriyor.

Kaynak işlemlerini yürüten personel, kaynak operatörleri, muayene uzmanları ve ilgili kalite kontrol faaliyetlerini gerçekleştiren kuruluşlar bu düzenlemelerden etkilenebilir.

Ayrıca nükleer tesislerin yapım, montaj ve işletme süreçlerinde görev alan ilgili yükleniciler açısından da teknik uyum yükümlülükleri gündeme gelebilir.

Ancak kararların kapsamı, Türkiye'de bütün sanayi işletmelerinin kaynak ve muayene işlemlerine otomatik olarak uygulanacak genel bir düzenleme değil.

Uygulama alanı, nükleer tesislerle bağlantılı ve kararlarda tanımlanan faaliyetler.

Bu nedenle sıradan bir metal imalat atölyesinin, yalnızca kaynak faaliyeti yürütmesi nedeniyle bu altı kararın tümüne tabi olduğu sonucuna varılmamalı.

İlgili işletmelerin kararların kapsamını ve kendi faaliyetlerini karşılaştırmaları gerekiyor.

Yeni Kararlarda Para Cezası Açıklandı mı?

20 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan altı kararın temel konusu, teknik uygulama ve muayene gereklerinin belirlenmesi.

Kararların duyurulan bölümünde bütün ihlaller için uygulanacak tek ve sabit bir idari para cezası tutarı açıklanmadı.

Bu nedenle her uygunsuzluk için belirli bir rakamda para cezası kesileceği yönünde doğrulanmamış bilgi verilmemeli.

Nükleer faaliyetlerde mevzuata aykırılıkların hukuki sonuçları ilgili kanunlar, düzenlemeler ve somut olay çerçevesinde değerlendiriliyor.

Yeni kararlar, ayrıca açıklanmamış bir tesis kapatma veya faaliyet izni iptal kararının duyurusu olarak da değerlendirilmemeli.

Herhangi bir tesis hakkında alınmış özel bir yaptırım kararı bulunuyorsa bunun ayrıca resmî kaynaktan doğrulanması gerekir.

Nükleer Tesislerde Teknik Denetimlerde Yeni Dönem

Nükleer Düzenleme Kurulunun 17 Kasım 2026 tarihinde aldığı altı karar, 20 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.

Kararlarla kaynak uygulamaları, penetrant muayenesi, gözle muayene, manyetik parçacık muayenesi, ultrasonik muayene ve radyografik muayene için ayrı teknik gerekler belirlendi.

Düzenlemeler; nükleer tesislerde kullanılan malzemelerin güvenlik ve kalite açısından değerlendirilmesini, teknik uygulamaların izlenebilirliğini ve ilgili standartlara uygunluğunu güçlendirmeyi amaçlıyor.

İlgili uygulayıcıların yeni hükümlere uyum sağlaması için yayım tarihinden itibaren altı aylık süre öngörülüyor.

20 Kasım 2026 itibarıyla yayımlanan kararlar, nükleer tesislerde kaynak ve muayene faaliyetleri gerçekleştiren kişi ve kuruluşlar açısından yeni teknik uyum gereklilikleri oluşturuyor.

Faaliyet gösteren kuruluşların ayrıntılı uygulama koşulları için Resmî Gazete'de yayımlanan kararların tam metinlerini ve eklerini esas almaları gerekiyor.