Gemi ve Uçak Malzemelerinde Gümrük Muafiyeti Nasıl Değişti?

Ticaret Bakanlığı, deniz ve hava ulaştırmacılığında kullanılan eşyanın gümrük vergisi muafiyetine ilişkin yeni uygulama esaslarını duyurdu. 19 Kasım 2026 tarihli Bakanlık açıklamasına göre, 2026/12 sayılı Genelge kapsamında muafiyet kodları yeniden düzenlendi, denizcilikte kullanılan donatım ve işletme malzemeleri GTİP bazında tanımlandı ve BİLGE sistemindeki teknik değişiklikler uygulamaya alındı. Daha önce kullanılan GK9 kodu kaldırılırken GK9A, GK9B ve 97DNZ kodları oluşturuldu. Havacılık sektöründeki BK97A, BK97B, BK972 ve 97AKS kodlarının kullanımına ise devam edilecek. Bakanlık, firmaların doğru kodla beyan vermesi, yetkilendirme koşullarına uyması ve muafiyetli eşyaların devir işlemlerinde mevzuata uygun hareket etmesi gerektiğini hatırlattı.

Gümrük Muafiyetinde Hangi Düzenleme Yapıldı?

Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2026/12 sayılı Genelgesi, deniz ve hava ulaştırmacılığında kullanılan belirli malzemelerin gümrük vergisi muafiyetine ilişkin usul ve esasları düzenliyor.

Genelge, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile yürütülen çalışmalar sonucunda hazırlandı.

Sektörün ihtiyaçları doğrultusunda muafiyet kapsamındaki eşya listeleri yeniden değerlendirildi.

Denizcilik sektöründe kullanılan donatım ve işletme malzemeleri de havacılık sektöründe olduğu gibi Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) esas alınarak belirlendi.

Ticaret Bakanlığı, 19 Kasım 2026 tarihli açıklamasında yeni düzenlemeye uygun sistemsel işlemlerin tamamlandığını bildirdi.

Buna göre gümrük beyannamelerinde kullanılacak muafiyet kodları yeniden yapılandırıldı.

Ancak bu değişiklik, bütün gemi ve uçak malzemelerinin koşulsuz olarak vergiden muaf tutulacağı anlamına gelmiyor.

Muafiyetten yararlanabilmek için eşyanın niteliği, ithalatı yapan kuruluşun yetkisi ve ilgili izin koşullarının birlikte sağlanması gerekiyor.

2026/12 Sayılı Genelge Neleri Kapsıyor?

Genelge, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. maddesi ile ilgili uygulama mevzuatı çerçevesinde hazırlandı.

Düzenlemenin temel kapsamı, deniz ve hava ulaşım araçlarına ait donatım ve işletme malzemeleri.

Ayrıca belirli yolcu ve yük taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılan hava taşıtları, motorları ve bunların aksam ve parçalarına ilişkin muafiyet işlemleri de düzenleniyor.

Yeni uygulamada üç önemli konu öne çıkıyor.

İzmir Anafartalar Caddesi'nde Neler Değişecek?
İzmir Anafartalar Caddesi'nde Neler Değişecek?
İçeriği Görüntüle

Birincisi, muafiyet kapsamındaki eşyanın GTİP bazında sınıflandırılması.

İkincisi, gümrük beyannamelerinde doğru muafiyet kodunun kullanılmasının sağlanması.

Üçüncüsü ise ithalatı gerçekleştirecek işletmelerin yetkilendirme ve izin bilgilerinin elektronik sistemde doğru şekilde tanımlanması.

Bu nedenle genelge, yalnızca bir vergi muafiyeti açıklaması değil; aynı zamanda uygulama ve beyan süreçlerini ilgilendiren teknik bir düzenleme.

Hangi Gümrük Muafiyet Kodları Değişti?

Bakanlığın açıklamasında daha önce kullanılan GK9 muafiyet kodunun kaldırıldığı belirtildi.

Bu kodun yerine farklı işlem türleri için ayrı kodlar tanımlandı.

Muafiyet kodu Kullanım amacı Durum
GK9 Önceki genel muafiyet kodu Kaldırıldı
GK9A Eşyanın taşınma sırasında istifi ve korunması için yardımcı maddeler Yeni
GK9B Canlı hayvan naklinde kullanılan belirli ot, yem, yiyecek ve ilaçlar Yeni
97DNZ Deniz ulaşım araçlarının belirli donatım ve işletme malzemeleri Yeni
BK97A Hava ulaşım araçlarının belirli donatım ve işletme malzemeleri Devam ediyor
BK97B Yetkili havacılık kuruluşlarının belirli malzemeleri Devam ediyor
BK972 Belirli hava taşıtları ve motorları Devam ediyor
97AKS Belirli hava taşıtı aksam ve parçaları Devam ediyor

Kodların seçimi, ithalatın niteliğine ve genelgedeki koşullara göre yapılacak.

Örneğin deniz ulaşım aracına ait bir malzeme için 97DNZ kodunun tanımlanmış olması, her ithalatçı tarafından bütün denizcilik ürünlerinde kullanılabileceği anlamına gelmiyor.

Beyan sırasında eşyanın ilgili listede bulunması ve işletmenin gerekli yetkilendirmeye sahip olması gerekiyor.

97DNZ Muafiyet Kodu Nedir?

97DNZ, deniz ulaşım araçlarına ait belirli donatım ve işletme malzemelerinin muafiyet kapsamında ithalinde kullanılan yeni kod.

Genelgeye göre bu kod, ilgili eşyanın 2009/15481 sayılı Kararın 97. maddesi kapsamında serbest dolaşıma sokulması işlemlerinde kullanılacak.

Deniz ulaştırmacılığına yönelik muaf malzemeler, genelgenin Ek-1 bölümünde GTİP bazında belirleniyor.

Bu nedenle bir ürünün gemide kullanılacak olması tek başına yeterli değil.

İthalatçı işletmenin ilgili izinlere sahip olması ve eşyanın muafiyet kapsamındaki listede yer alması gerekiyor.

Ayrıca Bakanlık açıklamasında, denizcilik sektöründe eşya tanımlarının GTİP üzerinden belirlenmesiyle uygulamanın standartlaştırılmasının hedeflendiği bildirildi.

Bu yaklaşım, aynı nitelikteki malzemelerin gümrük işlemlerinde daha tutarlı değerlendirilmesini amaçlıyor.

Denizcilik Firmaları Gümrük Muafiyetinden Nasıl Yararlanacak?

Genelgeye göre deniz ulaşım araçlarının yabancı limanlardan kendi ihtiyaçları için getirdikleri veya bu araçlar adına gönderilen belirli donatım ve işletme malzemeleri muafiyet kapsamında değerlendirilebiliyor.

İlgili eşya listesindeki malzemelere ilişkin taleplerin Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğüne iletilmesi gerekiyor.

Bu kurum tarafından uygun bulunan talepler için yıllık izin yazısı düzenleniyor.

İzin bilgisinin Ticaret Bakanlığına iletilmesinin ardından ilgili eşyanın gümrük işlemleri yürütülüyor.

Ancak izin süresinin sınırlı olması halinde işlemlere ilgili süre içinde başlanması gerekiyor.

Dolayısıyla eski bir izin yazısının süresiz biçimde kullanılabileceği düşünülmemeli.

Bakanlığın 19 Kasım açıklamasında da firmalara izin sürelerine dikkat etmeleri yönünde özel hatırlatma yapıldı.

Havacılık Sektöründe Hangi Muafiyetler Geçerli?

Yeni düzenleme yalnızca denizcilik şirketlerini ilgilendirmiyor.

Havayolu işletmeleri, hava taksi işletmeleri, genel havacılık işletmeleri, balon işletmeleri ve belirli yetkili havacılık kuruluşları da kapsamda yer alıyor.

Havacılıkta kullanılan bazı donatım ve işletme malzemelerinin muafiyet işlemleri, genelgenin Ek-2 listesindeki ürünler üzerinden yürütülüyor.

Bu ürünlerin ithalatında mevcut BK97A ve BK97B kodlarının kullanımına devam ediliyor.

Ayrıca yolcu ve yük taşımacılığı yapan havayolu şirketlerinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere ithal edilen belirli hava taşıtları ve motorları için BK972 kodu uygulanıyor.

İlgili taşıt ve motorların belirli aksam ve parçaları için ise 97AKS kodu kullanılıyor.

Bununla birlikte bu muafiyetlerin tüm havacılık şirketlerine ve bütün ürünlere koşulsuz şekilde tanındığı söylenemez.

Şirketin faaliyet türü, yetkilendirilmesi ve ithal edilen eşyanın niteliği önem taşıyor.

Uçak Parçalarında Gümrük Vergisi Kalktı mı?

2026/12 sayılı Genelge, havacılık faaliyetlerine yönelik belirli muafiyetlerin kullanımına ilişkin kuralları düzenliyor.

Ancak bütün uçak parçalarına yeni ve sınırsız bir vergi istisnası getirildiği anlamına gelmiyor.

İlgili muafiyetler, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. maddesi ve diğer uygulama hükümlerinden kaynaklanıyor.

Genelge, bu hükümlerin uygulanmasında kullanılan eşya listelerini ve beyan kodlarını düzenliyor.

Havacılık sektöründeki bazı mevcut kodların korunması da bunun göstergesi.

Bu nedenle bir parçanın hava taşıtında kullanılabilecek nitelikte olması tek başına muafiyet sağlamayabilir.

Eşyanın GTİP sınıflandırmasının, kullanım amacının ve ithalatı gerçekleştiren kuruluşun yetkisinin değerlendirilmesi gerekiyor.

Muafiyet Başvuruları Hangi Kurumlara Yapılacak?

Yeni genelgede denizcilik ve havacılık sektörleri için farklı yetkili kurumlar bulunuyor.

Deniz ulaştırmacılığındaki belirli donatım ve işletme malzemelerine ilişkin talepler Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğü üzerinden değerlendiriliyor.

Havacılık sektöründeki ilgili talepler ise Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne iletiliyor.

Bu kurumlar tarafından uygun bulunan başvurularla ilgili izin bilgileri Ticaret Bakanlığına gönderiliyor.

Ardından gümrük sisteminde ilgili firmanın tanımlanması ve beyan işlemlerinin gerçekleştirilmesi mümkün hale geliyor.

Ancak bir kurumdan izin alınması, diğer bütün gümrük işlemlerinin kendiliğinden tamamlandığı anlamına gelmiyor.

İthalatçı firmanın beyannamesini doğru şekilde düzenlemesi ve ilgili sistem koşullarını yerine getirmesi gerekiyor.

BİLGE Sisteminde Hangi Değişiklikler Yapıldı?

Ticaret Bakanlığı, yeni genelgeye ilişkin teknik düzenlemelerin BİLGE sisteminde tamamlandığını ve uygulamaya alındığını açıkladı.

BİLGE, gümrük işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesinde kullanılan temel sistemlerden biri.

Yeni uygulamada firmaların vergi numaraları, ilgili muafiyet kodlarıyla ilişkilendiriliyor.

Bu sayede yetkilendirilmiş işletmelerin uygun GTİP kodlarındaki eşyalar için muafiyet beyanında bulunabilmesi amaçlanıyor.

Genelgede, muafiyet kodlarının BİLGE sistemindeki detaylı beyanın ilgili muafiyet alanından seçileceği belirtiliyor.

Ancak yalnızca bir kodun sistemde görünmesi, o kodun her firma ve her eşya için kullanılabileceği anlamına gelmiyor.

Yetkilendirme ve eşya listesi koşullarının birlikte karşılanması gerekiyor.

Bu nedenle Bakanlık, vergi numaralarının sistemle doğru ilişkilendirilmesine ve uygun muafiyet kodunun seçilmesine dikkat çekti.

GTİP Bazında Düzenleme Ne Anlama Geliyor?

GTİP, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu ifadesinin kısaltmasıdır.

Dış ticarette ürünlerin tarife sınıflandırmasını belirlemek amacıyla kullanılan kodlama sistemidir.

Bir ürünün GTİP kodu, gümrük vergilerinin ve diğer dış ticaret önlemlerinin değerlendirilmesinde önemli rol oynar.

Yeni genelgede denizcilik sektöründeki donatım ve işletme malzemeleri de GTİP bazında listelendi.

Havacılık sektöründe kullanılan benzer yaklaşım böylece denizcilik malzemeleri için de uygulanmaya başladı.

Ancak GTİP listesinde bulunmak, diğer bütün muafiyet koşullarının kendiliğinden sağlandığı anlamına gelmiyor.

İthalatı yapan kişinin veya firmanın yetkisi ile malzemenin kullanım amacı ayrıca önem taşıyor.

Bu nedenle eşya sınıflandırması ve muafiyet hakkı birlikte değerlendirilmelidir.

Muafiyetle İthal Edilen Malzeme Satılabilir mi?

Yeni düzenlemede dikkat edilmesi gereken konulardan biri de muafiyet kapsamında ithal edilen eşyanın sonraki işlemleri.

Genelgeye göre ilgili malzemeler, gerekli izinler alınmadan muafiyetten yararlanma hakkı bulunmayan kişi veya kuruluşlara satılamıyor, kiralanamıyor veya devredilemiyor.

Aynı şekilde bu eşyaların muafiyet amacı dışında kullanılması da ilgili mevzuata tabi.

Bir işletmenin vergiden muaf şekilde ithal ettiği ürünü, sonradan hiçbir koşula uymadan başka bir işletmeye satması mümkün değil.

Bununla birlikte muafiyet hakkına sahip başka bir kişi veya kuruluşa yapılan devirlerde farklı hükümler uygulanabiliyor.

Bu işlemlerin de gümrük idaresinden gerekli izin alınarak yapılması gerekiyor.

Dolayısıyla mutlak ve istisnasız bir devir yasağından ziyade, farklı durumlara göre değişen izin ve vergi koşulları bulunuyor.

Muafiyetli Malzeme Başka Firmaya Devredilirse Vergi Ödenir mi?

Bu sorunun yanıtı, malzemenin kimden kime ve hangi koşullarda devredildiğine bağlı.

Genelgeye göre muafiyet hakkı bulunmayan bir kişi veya kuruluşa yapılacak satış, kiralama ya da devir işlemlerinde gümrük idaresine başvurulması gerekiyor.

İlgili işlemlerde vergilerin tahsili gündeme gelebiliyor.

Buna karşılık muafiyet hakkına sahip başka bir kişi veya kuruluşa, muafiyet amacına uygun şekilde ve izin alınarak yapılan devirlerde farklı bir uygulama bulunuyor.

Bu koşulların sağlanması halinde ilgili gümrük vergilerinin aranmayabileceği düzenleniyor.

Ancak bu imkân, bütün satış ve devirlerin vergisiz yapılabileceği anlamına gelmiyor.

İşlem öncesinde eşyanın hukuki durumunun ve devralacak kuruluşun muafiyet hakkının kontrol edilmesi gerekiyor.

Eski 2014/17 Sayılı Genelge Geçerli mi?

2026/12 sayılı Genelgeyle, daha önce aynı alanda uygulanan 2014/17 sayılı Genelge yürürlükten kaldırıldı.

Eski genelge, geçen yıllarda çeşitli değişikliklere uğramıştı.

Yeni düzenleme, ilgili uygulama esaslarını güncel eşya listeleri ve muafiyet kodları çerçevesinde yeniden ele alıyor.

Bu nedenle ithalat işlemlerinde yalnızca eski genelgeye dayanılarak işlem yapılması uygun olmayabilir.

Özellikle daha önce GK9 kodu üzerinden gerçekleştirilen işlemlerin, yeni kod sistemine göre değerlendirilmesi gerekiyor.

Ancak eski genelgenin kaldırılması, geçmişte usulüne uygun tamamlanan bütün gümrük işlemlerinin otomatik olarak geçersiz sayıldığı anlamına gelmiyor.

Devam eden veya yeni başlatılacak işlemlerde uygulanacak hükümler, ilgili tarihler ve mevzuat çerçevesinde belirlenmeli.

Gümrük Müşavirleri Nelere Dikkat Etmeli?

Genelge, deniz ve hava ulaştırmacılığı sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin yanı sıra bu firmalar adına işlem yürüten gümrük müşavirlerini de ilgilendiriyor.

Bakanlığın açıklamasında özellikle doğru muafiyet kodu seçimi ve firmaların yetkilendirme bilgilerinin sisteme aktarılması üzerinde duruldu.

Gümrük müşavirlerinin, işlem yapılan eşyanın güncel GTİP listesindeki durumunu incelemesi gerekiyor.

Ayrıca ithalatçı firmanın ilgili muafiyet kodunu kullanmaya yetkili olup olmadığı kontrol edilmeli.

Yıllık izin yazılarının geçerlilik süresi ve eşyanın kullanım amacı da değerlendirilmesi gereken konular arasında.

Bakanlık, bu işlemlerin daha kolay takip edilebilmesi için ayrıca bir uygulama broşürü yayımladı.

Ancak broşür, genelgenin veya ilgili kanun hükümlerinin yerine geçen bağımsız bir hukuki düzenleme değil.

Uygulamada tereddüt oluşması halinde resmî mevzuatın ve yetkili gümrük idaresinin değerlendirmesi esas alınmalı.

Yeni Muafiyet Düzenlemesi Kimleri İlgilendiriyor?

2026/12 sayılı Genelge özellikle denizcilik ve havacılık sektörlerinde faaliyet gösteren yetkilendirilmiş kuruluşları ilgilendiriyor.

Deniz taşımacılığı şirketleri, havayolu işletmeleri, belirli hava taksi ve genel havacılık işletmeleri ile yetkili bakım ve tedarik kuruluşları uygulamadan etkilenebiliyor.

Ayrıca bu sektörlere yönelik donatım ve işletme malzemesi ithalatı yapan firmalar açısından yeni kodlar önem taşıyor.

Ancak genelge, bütün ithalatçıların yararlanabileceği sınırsız bir gümrük vergisi indirimi programı değil.

Sektörel faaliyet, yetkilendirme ve eşya listesi koşullarının birlikte karşılanması gerekiyor.

Dolayısıyla herhangi bir ithalatçının bir ürünü gemi veya uçak malzemesi olarak tanımlaması tek başına muafiyet hakkı oluşturmuyor.

Deniz ve Hava Ulaştırmacılığında Yeni Uygulamanın Son Durumu

Ticaret Bakanlığı, 19 Kasım 2026 tarihli açıklamasıyla deniz ve hava ulaştırmacılığında kullanılan eşyaya ilişkin yeni gümrük muafiyeti uygulamasının ayrıntılarını duyurdu.

2026/12 sayılı Genelge kapsamında eski GK9 kodu kaldırıldı.

GK9A, GK9B ve denizcilikte kullanılan 97DNZ kodları oluşturuldu.

Havacılık sektöründeki BK97A, BK97B, BK972 ve 97AKS kodlarının kullanımına devam edilmesi kararlaştırıldı.

Muafiyet kapsamındaki eşya listeleri güncellendi, denizcilik malzemeleri GTİP bazında tanımlandı ve BİLGE sistemindeki teknik işlemler tamamlandı.

Firmalar açısından en önemli hususlar; doğru muafiyet kodunun kullanılması, izin sürelerine uyulması, vergi numarasının sistemde doğru tanımlanması ve muafiyetli eşyaların devir işlemlerinde gerekli izinlerin alınması.

İlgili işletmelerin ve gümrük müşavirlerinin yeni uygulamada Ticaret Bakanlığının resmî açıklamasını, 2026/12 sayılı Genelgeyi ve ekli eşya listelerini esas almaları gerekiyor.