Engellilerin Taşıt Alımında ÖTV İstisnası ve KDV Uygulamasında Güncel Durum
2026 Yılı ÖTV İstisnasında Limit, Yaş Şartı, Satış Süresi ve KDV Uygulaması
Engelli bireylerin taşıt alımında uygulanan ÖTV istisnası, 2026 yılında hem tutar hem de uygulama şartları bakımından önemli başlıklar içeriyor.
2026 yılı için ÖTV istisnası kapsamında alınabilecek araçlarda üst limit 2.873.900 TL olarak uygulanıyor. Bu tutar, aracın ÖTV ve diğer vergiler dahil toplam satış bedeli için dikkate alınıyor. Limit, 2025 yılı yeniden değerleme oranı esas alınarak 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli olacak şekilde artırıldı.
Bunun yanında 27 Aralık 2024 sonrasında yapılan düzenlemelerle yeniden ÖTV istisnasından yararlanma süresi, yerli katkı oranı ve bazı hak sahibi gruplar bakımından uygulamada dikkat edilmesi gereken yeni kurallar ortaya çıktı.
ÖTV İstisnasının Yasal Dayanağı
Engellilerin taşıt alımında ÖTV istisnası, temel olarak 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7’nci maddesinin ikinci fıkrasına dayanmaktadır.
Bu istisna, taşıtın ilk iktisabında uygulanır. Yani engelli birey veya şartları sağlayan hak sahibi adına aracın ilk defa satın alınması sırasında ÖTV hesaplanmaz.
Uygulamanın ayrıntıları ise Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği, bu Tebliğde yapılan değişiklikler, Cumhurbaşkanı kararları ve Gelir İdaresi Başkanlığı açıklamalarıyla şekillenmektedir.
2026 Yılında ÖTV İstisnalı Araç Alım Limiti Ne Kadar?
2026 yılında engelli bireylerin ÖTV istisnası kapsamında satın alabilecekleri araçlarda üst limit 2.873.900 TL’dir.
Bu tutar, yalnızca çıplak araç bedeli değildir. Araç bedelinin ÖTV, KDV ve diğer vergiler dahil toplam satış tutarı bu sınırı aşmamalıdır.
Dolayısıyla fatura ve satış aşamasında aracın nihai satış bedeli bu limit üzerinden değerlendirilir.
Yerli Katkı Oranı Şartı Devam Ediyor
Engelli araç alımında 2026 yılı itibarıyla en önemli şartlardan biri yerli katkı oranıdır.
ÖTV Kanunu’na eklenen düzenleme sonrasında, istisna kapsamında alınacak araçlarda yerli katkı oranı şartı getirilmiş; Cumhurbaşkanı Kararı ile bu oran yüzde 40 olarak belirlenmiştir. Mevzuat.gov.tr’de yer alan güncel ÖTV Kanunu metninde de yerli katkı oranının 27 Aralık 2024 tarihli 9321 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yüzde 40 olarak belirlendiği görülmektedir.
Bu nedenle 2026 yılında ÖTV istisnası kapsamında araç alınırken yalnızca fiyat limitine değil, aracın yerli katkı oranı şartını sağlayıp sağlamadığına da bakılmalıdır.
Kimler ÖTV İstisnasından Yararlanabilir?
ÖTV istisnasından yararlanabilecek kişiler, engellilik oranı ve engelin niteliğine göre farklı gruplara ayrılır.
Engellilik oranı yüzde 90 ve üzerinde olan kişiler, mevzuatta belirtilen şartları sağlayan araçları ÖTV ödemeden satın alabilir. Bu durumda aracın bizzat engelli kişi tarafından kullanılması şart değildir.
Yüzde 90’ın altında engellilik oranı bulunan kişilerde ise genel olarak engelin aracı kullanmaya etkisi, özel tertibat ihtiyacı, sağlık kurulu raporu ve sürücü belgesi şartları birlikte değerlendirilir.
Engelli Araç Alımında Yaş Şartı Var mı?
ÖTV istisnasından yararlanmak için mevzuatta genel bir alt veya üst yaş sınırı bulunmamaktadır.
Bu nedenle çocuk yaştaki engelliler adına da araç alınabilir. 18 yaşından küçük kişiler bakımından işlemler veli veya vasi aracılığıyla yürütülür.
İleri yaştaki engelli bireyler de sağlık kurulu raporu ve diğer şartları sağlamaları halinde ÖTV istisnasından yararlanabilir.
Ancak aracı kullanacak kişinin sürücü belgesi, sağlık raporu, kısıtlama kodları ve özel tertibat ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir.
Yüzde 90 ve Üzeri Engellilerde Araç Kullanma Şartı
Engellilik oranı yüzde 90 veya üzerinde olan kişiler adına alınan araçlarda, aracın bizzat engelli birey tarafından kullanılması zorunlu değildir.
Bu araçlar, mevzuatta belirtilen kişiler tarafından kullanılabilir.
Bu grupta temel belge, yetkili sağlık kuruluşundan alınmış engelli sağlık kurulu raporudur.
Yüzde 90 Altı Ortopedik Engellilerde Uygulama
Yüzde 90’ın altında engellilik oranı bulunan kişilerde istisna, daha çok ortopedik engel ve aracın özel tertibatlı kullanılması şartı üzerinden uygulanır.
Bu durumda sağlık kurulu raporu, sürücü belgesi, sürücü belgesindeki kısıtlama kodları ve aracın engel durumuna uygun şekilde özel tertibatlı olması önemlidir.
Otomatik vitesli araç her durumda özel tertibat sayılmaz. Otomatik vitesin istisna kapsamında dikkate alınabilmesi için engel türüyle doğrudan bağlantılı olması gerekir.
2026 Yılında Kapsamı Genişleyen Hak Sahipleri
2026 yılında yapılan değişiklikle, ortopedik engellilik oranı yüzde 40 ve üzerinde olan ve ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayacağı belirlenen kişiler için de istisna uygulanmasına imkan sağlandı.
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 17 Seri No.lu Tebliğe ilişkin açıklayıcı bilgi notunda, 7577 sayılı Kanun ile ÖTV Kanunu’nun 7’nci maddesindeki düzenlemenin yeniden yapıldığı; Anayasa Mahkemesi kararı sonrasında hakları kaybolan sürücü belgesini haiz ortopedik engellilere aynı hakkın yeniden tanındığı ve ortopedik engel oranı yüzde 40 ve üzeri olup ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayacağına karar verilen engelli bireyler için de istisna uygulanmasının sağlandığı belirtilmiştir.
Bu düzenleme, özellikle ortopedik engeli nedeniyle araç kullanamayacak durumda olan ancak taşıta ihtiyaç duyan kişiler bakımından önemli bir genişleme niteliğindedir.
Hak Sahibi Gruplar Bakımından Genel Durum
Yüzde 90 ve üzeri engelliler, sağlık kurulu raporu şartıyla istisnadan yararlanabilir.
Özel tertibatlı araç kullanabilecek ortopedik engelliler, sağlık raporu ve uygun sürücü belgesi şartıyla istisnadan yararlanabilir.
Sol alt ekstremite engelliler bakımından otomatik vites ve tertibat uygulaması ayrıca değerlendirilir.
Sağ üst veya sağ alt ekstremite engelliler bakımından tertibat ihtiyacı ve sürücü belgesindeki kısıtlama kodları önemlidir.
18 yaş altındaki engelliler adına veli veya vasi aracılığıyla işlem yapılabilir.
Yüzde 90’ın altında olup özel tertibat gerektirmeyen engelliler ise genel olarak istisnadan yararlanamaz; ancak 2026 düzenlemeleriyle getirilen özel hak sahibi gruplar ayrıca değerlendirilmelidir.
Engelli Araçlarında KDV İstisnası Var mı?
Engellilerin ÖTV istisnası kapsamında satın aldığı binek otomobillerde genel bir KDV istisnası bulunmamaktadır.
3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17/4-s maddesinde, engellilerin eğitimleri, meslekleri ve günlük yaşamları için özel olarak üretilmiş araç-gereçler ve özel bilgisayar programları için KDV istisnası düzenlenmiştir. Ancak bu istisna, genel olarak binek otomobil alımlarını kapsayan bir KDV muafiyeti anlamına gelmemektedir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yayımladığı KDV Genel Uygulama Tebliği içeriğinde de istisnanın engellilerin kullanımına mahsus özel araç-gereçler için düzenlendiği belirtilmektedir.
Bu nedenle engelli araç alımında ÖTV hesaplanmaz; ancak KDV, yürürlükteki oran üzerinden hesaplanmaya devam eder.
ÖTV Muafiyeti ile KDV Muafiyeti Karıştırılmamalı
Uygulamada en sık yapılan hatalardan biri, ÖTV istisnası ile KDV istisnasının aynı şey gibi değerlendirilmesidir.
Engelli birey adına araç alımında ÖTV istisnası uygulanabilir.
Ancak araç faturasında KDV yer almaya devam eder.
Bu nedenle “engelli araçlarında KDV yoktur” ifadesi genel binek otomobil alımları bakımından doğru değildir.
MTV İstisnası Devam Ediyor
ÖTV istisnası kapsamında alınan ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan araçlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnası uygulanabilmektedir.
MTV istisnası, ÖTV’den ayrı bir düzenlemedir.
Bu nedenle araç alımında ÖTV istisnası uygulanmış olması, MTV işlemlerinin ayrıca tamamlanmasına engel değildir. MTV istisnası için Gelir İdaresi Başkanlığı sistemleri ve ilgili vergi dairesi işlemleri takip edilmelidir.
5 Yıl ve 10 Yıl Ayrımı Nedir?
Engelli araçlarında 2026 yılı itibarıyla en çok karıştırılan konu, 5 yıl ve 10 yıl ayrımıdır.
Eski sistemde araç 5 yıl geçtikten sonra satılabiliyor ve yeniden ÖTV istisnasından yararlanılabiliyordu.
Yeni düzenleme sonrasında iki konu birbirinden ayrılmıştır.
Araç, ilk iktisap tarihinden itibaren 5 yıl geçtikten sonra ÖTV aranmadan satılabilir.
Ancak yeniden ÖTV istisnasından yararlanma süresi kural olarak 10 yıl olarak düzenlenmiştir.
Araç 5 Yıl Sonra Satılabilir mi?
Evet. ÖTV istisnasıyla alınan araç, ilk iktisap tarihinden itibaren 5 yıl geçtikten sonra genel olarak ÖTV ödenmeden satılabilir.
Bu kural, ÖTV Kanunu’nun devir ve satışa ilişkin hükümleriyle bağlantılıdır.
Ancak aracın satılması, yeni bir ÖTV istisnalı araç alma hakkını otomatik olarak doğurmaz.
5 Yıl Sonra Satış Yeni ÖTV Hakkı Doğurur mu?
Yeni sistemde hayır.
Araç 5 yıl dolduktan sonra satılabilir; ancak yeniden ÖTV istisnasıyla araç alınabilmesi için 10 yıllık sürenin dolması gerekir.
Örneğin araç 2026 yılında alınmışsa, 2031 yılında ÖTV aranmadan satılabilir. Ancak yeni bir ÖTV istisnalı araç almak için kural olarak 2036 yılının beklenmesi gerekir.
10 Yıl Kuralında Danıştay Kararları Nedeniyle Dikkat Edilmesi Gereken Nokta
Güncel uygulamada 10 yıl kuralı mevzuat metinlerinde yer almakla birlikte, özellikle 27 Aralık 2024 öncesinde araç almış veya aracını satmış kişiler bakımından 10 yıllık sürenin geçmişe etkili uygulanmasına ilişkin yargı kararları ve yürütmeyi durdurma haberleri bulunmaktadır.
Basına yansıyan haberlerde Danıştay 7. Dairesinin, engelli bireylerin ikinci kez ÖTV muafiyetli araç alımında 10 yıl bekleme şartının geçmişe etkili uygulanması konusunda yürütmeyi durdurma kararı verdiği belirtilmektedir.
Bu nedenle özellikle eski araç alımları, 27 Aralık 2024 öncesi satışlar ve kazanılmış hak iddiaları bakımından somut dosya özelinde vergi dairesi uygulaması, tebliğ hükümleri ve varsa yargı kararları birlikte değerlendirilmelidir.
Araç 5 Yıl Dolmadan Satılırsa Ne Olur?
ÖTV istisnasıyla alınan araç, 5 yıllık süre dolmadan istisna hakkı bulunmayan bir kişiye satılırsa, zamanında alınmayan ÖTV’nin tahsili gündeme gelir.
Bu durumda;
ÖTV yükümlülüğü doğabilir,
Vergi dairesi işlemleri yapılmadan noter satışı mümkün olmayabilir,
Araç üzerindeki istisna kaydı satış işlemini etkileyebilir,
Ek vergi ve ceza riski ortaya çıkabilir.
Bu nedenle 5 yıl dolmadan yapılacak her satış işleminde vergi dairesiyle işlem yapılması gerekir.
Engelliden Engelliye Araç Satışı Mümkün mü?
ÖTV istisnasıyla alınmış bir aracın, şartları taşıyan başka bir engelliye devri mümkündür. Ancak bu işlem standart bir ikinci el araç satışı gibi değerlendirilmez.
Alıcının da ÖTV istisnasından yararlanma hakkına sahip olması gerekir.
Vergi dairesinden gerekli izin veya uygunluk işlemleri alınmalıdır.
Aracın tertibat durumu, alıcının engel türü ve raporu ile uyumlu olmalıdır.
Noter ve tescil işlemleri vergi dairesi sürecinden sonra tamamlanmalıdır.
Engelliden Engelliye Satışta ÖTV Ödenir mi?
Alıcı da ÖTV istisnası hakkına sahip ise ve araç, alıcının engel durumuna uygun şekilde devrediliyorsa, satış özel kurallar çerçevesinde ÖTV ödenmeden yapılabilir.
Ancak her işlem kendi içinde değerlendirilir.
Özellikle aracın özel tertibatlı olup olmadığı, alıcının aynı tertibatı kullanıp kullanamayacağı, engel türü, sağlık kurulu raporu ve sürücü belgesi kodları önemlidir.
Bu nedenle satıştan önce vergi dairesinden görüş veya işlem onayı alınmalıdır.
Özel Tertibatlı Araçlarda Satış Kuralları
Özel tertibatlı araçlar, normal araçlardan farklı kurallara tabidir.
Araç engelli olmayan bir kişiye satılacaksa, çoğu durumda özel tertibatın sökülmesi ve aracın normal kullanım şartlarına uygun hale getirilmesi gerekir.
Bu süreçte;
Tertibatın sökülmesi,
Teknik proje hazırlanması,
Araç muayene ve uygunluk işlemlerinin yapılması,
Tescil kayıtlarının güncellenmesi,
Vergi dairesi işlemlerinin tamamlanması
gerekebilir.
Bu işlemler tamamlanmadan aracın normal araç statüsünde satılması mümkün olmayabilir.
Tertibatlı Araç Başka Bir Engelliye Satılırsa Ne Olur?
Tertibatlı aracın başka bir engelliye satılması halinde, alıcının engel durumu ile araçtaki tertibatın uyumlu olup olmadığına bakılır.
Aynı veya uyumlu tertibatı kullanabilecek bir engelliye satış yapılacaksa süreç daha kolay ilerleyebilir.
Ancak alıcının engel durumuna göre tertibatın değiştirilmesi veya yeniden projelendirilmesi gerekebilir.
Bu nedenle tertibatlı araçlarda engelliden engelliye satış, standart araç satışına göre daha teknik ve detaylı bir işlemdir.
Otomatik Vites Her Zaman Özel Tertibat Sayılır mı?
Hayır. Otomatik vitesli araç her durumda özel tertibatlı araç kabul edilmez.
Otomatik vitesin istisna kapsamında özel tertibat olarak dikkate alınabilmesi için, engel türü ile otomatik vites kullanım ihtiyacı arasında doğrudan bağlantı bulunmalıdır.
Özellikle ortopedik engellilerde sağlık kurulu raporu, sürücü belgesi kısıtlama kodları ve aracın teknik özellikleri birlikte değerlendirilir.
Vefat Halinde Araç Ne Olur?
ÖTV istisnasıyla alınan aracın sahibi olan engelli kişinin vefatı halinde araç miras hukukuna göre mirasçılara intikal eder.
Vefat nedeniyle aracın mirasçılara geçmesi tek başına ÖTV doğuran bir satış işlemi olarak değerlendirilmez.
Ancak mirasçıların daha sonra aracı satması, miras paylaşımı, aracın tek mirasçı adına tescili veya mirasçı olmayan kişiye devri gibi işlemler ayrı vergisel sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle vefat sonrası araç işlemlerinde veraset, tescil ve ÖTV hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.
ÖTV İstisnası İçin Gerekli Belgeler
Engelli araç alımında genel olarak şu belgeler aranır:
Engelli sağlık kurulu raporu,
Kimlik belgesi,
Sürücü belgesi,
Sürücü belgesi kısıtlama kodları,
Vasi kararı,
Veli veya yasal temsilci belgeleri,
Araç alımına ilişkin başvuru evrakları,
Özel tertibat projesi veya teknik belgeler,
Vergi dairesi işlemleri için gerekli formlar.
Gerekli belgeler, engellilik oranına, engel türüne, aracın özel tertibatlı olup olmadığına ve aracı kimin kullanacağına göre değişebilir.
2026 Yılında İstisna Kapsamındaki Taşıtlar
ÖTV Kanunu kapsamında binek otomobiller, bazı panelvan araçlar, pick-up türü araçlar, arazi taşıtları ve motosikletler teknik şartları sağlamaları halinde istisna kapsamında değerlendirilebilir.
Ancak 2026 yılında fiyat limiti ve yerli katkı oranı şartı nedeniyle uygulamada alınabilecek araç sayısı daralmıştır.
Bu nedenle araç seçimi yapılmadan önce bayiden alınacak aracın istisna şartlarını sağlayıp sağlamadığı mutlaka kontrol edilmelidir.
Uygulamada En Fazla Hata Yapılan Konular
“Aracı 5 yıl sonra sattım, hemen yeniden ÖTV’siz araç alabilirim” düşüncesi hatalıdır. Yeni istisna hakkı için kural olarak 10 yıllık süre dikkate alınmalıdır.
“Engelli araçlarında KDV yoktur” ifadesi hatalıdır. Binek otomobillerde genel KDV istisnası bulunmamaktadır.
“Otomatik vites her durumda özel tertibattır” düşüncesi yanlıştır. Engel türü ve sürücü belgesi kodları belirleyicidir.
“Miras yoluyla intikal satış sayılır” ifadesi doğru değildir. Vefat nedeniyle mirasçılara intikal ayrı hukuki rejime tabidir.
“5 yıllık kural tamamen kaldırıldı” ifadesi de doğru değildir. Satışa ilişkin 5 yıllık süre ile yeniden istisnadan yararlanmaya ilişkin 10 yıllık süre farklı konulardır.
Kısa Özet
2026 yılı ÖTV istisnalı araç alım limiti 2.873.900 TL’dir.
Araçlarda en az yüzde 40 yerli katkı oranı şartı bulunmaktadır.
ÖTV istisnasından yararlanmak için genel bir yaş sınırı yoktur.
Yüzde 90 ve üzeri engelliler adına araç alınabilir; aracı bizzat kullanmaları şart değildir.
Yüzde 90 altı engellilerde ortopedik engel, özel tertibat, sağlık raporu ve sürücü belgesi kodları önemlidir.
2026 düzenlemesiyle bazı yüzde 40 ve üzeri ortopedik engelliler bakımından kapsam genişlemiştir.
Araç 5 yıl sonra ÖTV aranmadan satılabilir.
Yeniden ÖTV istisnalı araç almak için kural olarak 10 yıl beklenir.
Engelli araç alımında genel KDV istisnası yoktur.
Şartları sağlayan araçlar için MTV istisnası uygulanabilir.
Özel tertibatlı araçların satışında teknik proje, tertibat sökümü veya tertibat uyumu ayrıca değerlendirilir.
Sonuç
Engellilerin taşıt alımında ÖTV istisnası, 2026 yılında fiyat limiti, yerli katkı oranı, yeniden yararlanma süresi ve hak sahibi gruplar bakımından daha dikkatli uygulanması gereken bir hale gelmiştir.
2026 yılı için üst limit 2.873.900 TL’dir. Araçlarda en az yüzde 40 yerli katkı oranı şartı aranır. Kural olarak araç 5 yıl sonra ÖTV aranmadan satılabilir; ancak yeniden ÖTV istisnasıyla araç almak için 10 yıllık sürenin tamamlanması gerekir.
Engelli araç alımında KDV istisnası bulunmadığı için araç faturasında KDV hesaplanmaya devam eder. Özel tertibatlı araçlarda ise satış, devir ve yeniden tescil işlemleri aracın teknik durumu ile alıcının engel durumuna göre ayrıca değerlendirilmelidir.