Yoğurt ve Ayran Etiketlerinde Yeni Dönem: “Ekşi Maya” ve “Kara Maya” İfadeleri Kullanılamayacak
Tarım ve Orman Bakanlığı, yoğurt ve ayran başta olmak üzere fermente süt ürünlerinde kullanılan bazı etiket ifadelerine ilişkin önemli bir açıklama yaptı. İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 1 Ekim 2026 tarihli duyurusuna göre, ürün etiketlerinde yer alan “ekşi maya” ve “kara maya” ifadeleri 31 Aralık 2026 tarihinden sonra kullanılmayacak. Bakanlık, söz konusu ifadelerin Türk Gıda Kodeksi Fermente Süt Ürünleri Tebliği kapsamında tanımlanmadığını belirterek gıda işletmelerini etiketlerini yürürlükteki mevzuata uygun hale getirmeleri konusunda uyardı.
Tarım ve Orman Bakanlığından Gıda İşletmelerine Etiket Uyarısı
İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, 1 Ekim 2026 tarihinde yoğurt ve ayran ürünlerinin etiketlenmesine ilişkin bir duyuru yayımladı.
Açıklamada, Türk Gıda Kodeksi Fermente Süt Ürünleri Tebliği kapsamında üretilen ürünlerin etiketlerinde “ekşi maya” ve “kara maya” ifadelerinin kullanılmaması gerektiği bildirildi.
Bakanlık, söz konusu kavramların mevcut mevzuatta tanımlanmadığına dikkat çekti.
Gıda etiketleme mevzuatına uyum için belirlenen sürenin 31 Aralık 2026 tarihinde dolacağı hatırlatıldı.
Bu nedenle süt ürünleri üreten ve pazarlayan işletmelerin ürün ambalajlarını, etiket bilgilerini ve tanıtım ifadelerini gözden geçirmesi gerekiyor.
Ancak açıklama, yoğurt veya ayran üretiminin yasaklandığı anlamına gelmiyor.
Düzenlemenin konusu, ürünlerin tüketicilere hangi ifadelerle tanıtılabileceği ve etiket bilgilerinin mevzuata uygunluğu.
Hangi İfadeler Kullanılamayacak?
Tarım ve Orman Bakanlığının açıklamasında, uygun bulunmayan etiket ifadelerine örnekler verildi.
Buna göre ürün ambalajlarında “ekşi maya ayran”, “kara maya ayran”, “ekşi maya yoğurt” ve “kara maya yoğurt” gibi tanımlamalara yer verilmemesi gerekiyor.
Ayrıca “ekşi mayadan üretilmiştir” ve “kara maya kullanılmıştır” şeklindeki açıklamaların da kullanılmaması gerektiği belirtildi.
Bakanlığın değerlendirmesinde temel gerekçe, bu ifadelerin ilgili ürün mevzuatında tanımlanmamış olması.
Dolayısıyla işletmelerin ürünlerini tanıtırken yalnızca pazarlama amaçlı isimlendirmeleri değil, mevzuatta belirlenen ürün tanımlarını da dikkate alması gerekiyor.
Etiket üzerindeki ifadelerin tüketicide ürünün bileşimi, üretim yöntemi veya niteliği hakkında yanlış bir izlenim oluşturmaması önem taşıyor.
Yeni Uygulama İçin Son Tarih 31 Aralık 2026
Bakanlığın duyurusuna göre Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği ve ilgili kılavuz kapsamında belirlenen uyum süresi 31 Aralık 2026 tarihinde doluyor.
Bu tarihten sonra yoğurt ve ayran ürünlerinin etiketlerinde “ekşi maya” veya “kara maya” ifadelerinin kullanılmaması gerekiyor.
Özellikle piyasaya ürün sunan üreticilerin, yeni etiket hazırlıklarını ve ambalaj tasarımlarını bu takvime göre değerlendirmesi önem taşıyor.
Ancak 31 Aralık 2026 tarihi, bütün süt ürünlerinin üretim veya satışının sona ereceği bir tarih değil.
Bu tarih, ilgili etiketleme hükümlerine uyum bakımından önem taşıyor.
İşletmelerin mevcut ürün stokları ve ambalajları açısından uygulanacak işlemleri ise yürürlükteki etiketleme mevzuatı ve idarenin açıklamaları çerçevesinde değerlendirmesi gerekiyor.
Yoğurt ve Ayran Üretiminde Hangi Kültürler Kullanılıyor?
Tarım ve Orman Bakanlığının açıklamasında, ilgili tebliğ kapsamında yoğurt ve ayran için kullanılan spesifik starter kültürlere de yer verildi.
Bunlar Streptococcus thermophilus ve Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus olarak belirtildi.
Bu mikroorganizmalar, yoğurt üretimindeki fermantasyon sürecinde rol oynayan temel kültürler arasında bulunuyor.
Fermantasyon sırasında süt bileşenlerinde meydana gelen değişimler, ürünün karakteristik yapısının ve duyusal özelliklerinin oluşmasına katkı sağlıyor.
Ancak üretimde kullanılan kültürlerin teknik olarak tanımlanması ile ürün ambalajında kullanılan ticari ifadeler farklı konular.
Bu nedenle işletmelerin ürün içeriğini ve üretim yöntemini mevzuattaki tanımlarla uyumlu biçimde açıklaması gerekiyor.
“Ekşi Maya” İfadesi Neden Sorun Oluşturuyor?
Gıda ürünlerinin etiketlerinde kullanılan ifadeler, tüketicilerin ürünün niteliği ve üretim yöntemi hakkında bilgi edinmesini sağlıyor.
Ancak mevzuatta karşılığı bulunmayan ifadeler, ürünlerin özellikleri hakkında belirsizlik oluşturabiliyor.
Örneğin bir ürünün “ekşi maya” ifadesiyle tanıtılması, tüketicide belirli bir üretim yöntemi veya farklı bir ürün özelliği bulunduğu izlenimi yaratabilir.
Bakanlığın duyurusunda da söz konusu ifadenin yoğurt ve ayran için ilgili mevzuatta tanımlanmadığı vurgulanıyor.
Bu nedenle ürün etiketlerinde kullanılan ifadelerin hem mevzuata uygun hem de tüketici açısından anlaşılır olması önem taşıyor.
Ancak açıklamanın, “ekşi maya” kavramının bütün gıda ürünlerinde ve bütün kullanım biçimlerinde tamamen yasaklandığı şeklinde değerlendirilmemesi gerekiyor.
Duyuru, yoğurt ve ayran gibi ilgili fermente süt ürünlerinin etiketlenmesine ilişkin.
Gıda Etiketlerinde Yanıltıcı Bilgilere İzin Verilmiyor
Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, tüketicilere sunulan gıda bilgilerinin belirli kurallara uygun olmasını öngörüyor.
Gıdaların etiketlerinde yer alan ürün adı, bileşenler ve diğer açıklamalar tüketicilerin satın alma kararlarını etkileyebiliyor.
Bu nedenle ürünün sahip olmadığı özelliklerin varmış gibi gösterilmemesi ve tüketicinin yanıltılmaması gerekiyor.
Özellikle belirli üretim tekniklerine veya geleneksel özelliklere ilişkin ifadelerin doğru şekilde kullanılması önem taşıyor.
Yoğurt ve ayran etiketlerindeki “ekşi maya” ve “kara maya” ifadelerine ilişkin açıklama da bu çerçevede değerlendirilmeli.
Ancak gıda etiketleme mevzuatında yer alan bütün kurallar yalnızca süt ürünleriyle sınırlı değil.
Farklı gıda gruplarında ürün tanımlarına ve özelliklerine göre ayrı hükümler uygulanabiliyor.
Süt Ürünleri Üreticileri Nelere Dikkat Etmeli?
Yoğurt ve ayran üreten işletmelerin mevcut ürün ambalajlarını ve etiket tasarımlarını incelemesi önem taşıyor.
Özellikle ürünün ön yüzünde bulunan ticari açıklamalar ile bileşen ve üretim bilgileri birlikte değerlendirilmeli.
Bakanlığın uygun olmadığını açıkladığı ifadelerin ürün etiketlerinde bulunup bulunmadığı kontrol edilmeli.
Ayrıca yeni ambalaj ve etiket siparişlerinde güncel mevzuatın dikkate alınması, ilerleyen dönemde ek maliyetlerin önlenmesine yardımcı olabilir.
İşletmelerin ürünlerinin ticari adıyla mevzuatta yer alan gıda adını birbirinden ayırması da önem taşıyor.
Ancak yeni duyuru, işletmelerin bütün süt ürünlerini aynı ambalajla satmasını veya aynı ticari markayı kullanmasını zorunlu hale getirmiyor.
Esas olan, tüketiciye sunulan bilgilerin mevzuata uygun olması.
Perakende Mağazalar ve Marketler Açısından Önemi
Yoğurt ve ayran ürünleri, gıda perakendeciliğinde yaygın olarak satılan ürün grupları arasında bulunuyor.
Bu nedenle etiketleme düzenlemeleri yalnızca üreticileri değil, ürünleri satışa sunan işletmeleri de ilgilendirebiliyor.
Marketlerin, toptancıların ve diğer satış noktalarının tedarik ettikleri ürünlerin etiket bilgilerinin güncel mevzuatla uyumunu takip etmesi önem taşıyor.
Özellikle yeni dönemde piyasaya sunulacak ürünlerin ambalajlarında uygun olmayan ifadeler bulunmaması gerekiyor.
Ancak mevcut stokların hukuki durumu, ürünün ne zaman ve hangi koşullarla piyasaya arz edildiği gibi hususlara bağlı olarak ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu nedenle bütün mevcut ürünlerin tek bir duyuru nedeniyle otomatik olarak imha edilmesi gerektiği yönünde bir sonuç çıkarılmamalı.
E-Ticaret Sitelerinde Ürün Açıklamaları da Önemli
Gıda ürünleri artık yalnızca fiziksel mağazalarda değil, internet siteleri ve çeşitli dijital satış kanalları üzerinden de tüketicilere sunuluyor.
Bu nedenle ürün ambalajında kullanılan ifadeler ile internet üzerindeki ürün açıklamalarının birbiriyle tutarlı olması önem taşıyor.
Örneğin ürün etiketinde kaldırılan bir ifadenin internet satış sayfasında kullanılmaya devam edilmesi, tüketicilerin ürün özelliklerine ilişkin yanlış bilgi edinmesine neden olabilir.
Bu nedenle süt ürünleri satan işletmelerin dijital kataloglarını ve ürün açıklamalarını da gözden geçirmesi yararlı olacaktır.
Ancak Bakanlığın duyurusunda e-ticaret sitelerine yönelik yeni ve ayrı bir kayıt sistemi veya özel bir başvuru yükümlülüğü getirilmiyor.
Genel gıda bilgilendirme ve ticari tanıtım kuralları kendi mevzuatları çerçevesinde uygulanmaya devam ediyor.
Yeni Etiketleme Kuralları Ürün Fiyatlarını Etkileyecek Mi?
Etiketleme kurallarına uyum sağlanması bazı işletmeler açısından ambalaj ve tasarım değişikliği maliyetleri oluşturabilir.
Özellikle daha önce hazırlanmış etiketlerin değiştirilmesi veya yeni baskı yapılması gereken durumlarda ek maliyetler ortaya çıkabilir.
Ancak düzenleme bütün yoğurt ve ayran ürünlerinin satış fiyatlarının zorunlu olarak artırılmasını öngörmüyor.
Aynı şekilde etiket değişikliği, ürünlerin KDV oranında veya diğer vergi yükümlülüklerinde doğrudan bir değişiklik yapıldığı anlamına gelmiyor.
Fiyatlandırma, işletmenin maliyetleri ve piyasa koşulları çerçevesinde belirlenmeye devam ediyor.
Gıda İşletmelerinde Mevzuata Uyum Süreci
Gıda işletmelerinin ürün etiketlerini düzenli olarak incelemesi, mevzuata aykırılık risklerinin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Bu süreçte işletmelerin kalite kontrol, üretim, pazarlama ve satın alma birimleri arasında koordinasyon sağlanması önem taşıyor.
Özellikle farklı ürün çeşitleri için kullanılan ambalajların ve etiketlerin güncel mevzuata uygunluğu ayrı ayrı değerlendirilmeli.
Bakanlığın 1 Ekim 2026 tarihli duyurusu, ilgili fermente süt ürünlerinde “ekşi maya” ve “kara maya” ifadelerinin kullanılmaması gerektiğini açık biçimde ortaya koyuyor.
İşletmelerin 31 Aralık 2026 tarihini dikkate alarak gerekli kontrolleri tamamlaması gerekiyor.
Yoğurt ve Ayran Etiketlerinde 2027'de Yeni Dönem
Tarım ve Orman Bakanlığı İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 1 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı duyuru, fermente süt ürünlerinde belirli etiket ifadelerinin kullanımına ilişkin önemli bir uyarı içeriyor.
Bakanlık, Türk Gıda Kodeksi Fermente Süt Ürünleri Tebliği kapsamında “ekşi maya” ve “kara maya” ifadelerinin yoğurt ve ayran için tanımlanmadığını belirtiyor.
Bu nedenle ilgili ürünlerin etiketlerinde söz konusu ifadelerin 31 Aralık 2026 tarihinden sonra kullanılmaması gerekiyor.
Düzenleme, özellikle süt ürünleri üreticileri, ambalaj tedarikçileri, perakendeciler ve ürünleri internet üzerinden satışa sunan işletmeler açısından önem taşıyor.
Gıda işletmelerinin ürün etiketlerini ve tanıtım bilgilerini güncel mevzuat hükümleriyle uyumlu hale getirmesi, tüketicilerin doğru bilgilendirilmesine ve mevzuata uyumun sağlanmasına katkıda bulunacak.
