Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Uygulama Tebliği Yayımlandı
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalara İlişkin Uygulama Tebliği, 20 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Tebliğ, bir gıdanın “yeni gıda” kapsamında olup olmadığının belirlenmesi, yeni gıda başvuruları ve diğer ülkelerden gelen geleneksel gıdalara ilişkin bildirim süreçlerinde uygulanacak usul ve esasları düzenliyor.
Düzenleme, gıda işletmecileri, yeni ürün geliştiren firmalar, ithalatçılar ve geleneksel gıdaları Türkiye pazarına sunmak isteyen işletmeler açısından önemli idari ve bilimsel gereklilikler getiriyor.
Yeni Gıda Nedir?
Yeni gıda, mevzuatta belirlenen kriterlere göre Türkiye’de geleneksel tüketim geçmişi bulunmayan veya yeni üretim yöntemleriyle elde edilen gıdaları ifade ediyor.
Bir ürünün yeni gıda sayılıp sayılmadığı konusunda tereddüt oluşması halinde gıda işletmecileri, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne danışma talebi sunabilecek. Bu süreçte teknik dosya, destekleyici belgeler ve açıklama notu hazırlanması gerekecek.
Tebliğ Kimleri Kapsıyor?
Tebliğ, yeni gıda statüsünün belirlenmesine yönelik danışma taleplerini, yeni gıda kullanımına izin başvurularını ve diğer ülkelerden gelen geleneksel gıdalara ilişkin bildirim ve başvuru süreçlerini kapsıyor.
Bu nedenle düzenleme; gıda üreticileri, ithalatçılar, Ar-Ge faaliyetleri yürüten işletmeler, takviye edici gıda firmaları ve geleneksel gıda ürünlerini Türkiye’de piyasaya sunmak isteyen başvuru sahipleri için doğrudan önem taşıyor.
Yeni Gıda Statüsü Nasıl Belirlenecek?
Gıda işletmecisi, bir gıdanın yeni gıda olup olmadığını öğrenmek için Genel Müdürlüğe danışma talebinde bulunacak.
Danışma talebinde; dilekçe, teknik dosya, destekleyici belgeler ve sunulan belgelerin amacını açıklayan bir not yer alacak. Teknik dosyanın, Genel Müdürlüğün yeni gıda statüsü hakkında karar verebilmesine imkan sağlayacak bilgileri içermesi gerekecek.
Eksik unsur bulunması halinde başvuru sahibi her bir eksiklik için gerekçe sunabilecek.
Danışma Talebi Ne Kadar Sürede Sonuçlanacak?
Genel Müdürlük, danışma talebinin geçerli olduğuna karar verdiği tarihten itibaren 4 ay içinde ilgili gıdanın yeni gıda statüsü hakkında karar verecek.
Yeterli kanıt bulunmaması halinde başvuru sahibinden ilave bilgi istenebilecek. Gerekçelendirilmiş olması şartıyla değerlendirme süresi en fazla 4 ay daha uzatılabilecek.
Karar verildikten sonra gıda işletmecisi resmi yazıyla bilgilendirilecek. Ayrıca yeni gıda statüsüne ilişkin kararlar Genel Müdürlüğün internet sayfasında yayımlanacak.
Yeni Gıda Başvurusu İçin Hangi Belgeler Gerekiyor?
Yeni gıdanın kullanımına izin verilmesi için yapılacak başvurularda dilekçe, idari ve bilimsel verileri içeren teknik dosya ile teknik dosyanın özeti sunulacak.
Başvuru dosyasında; üretici bilgileri, yetkili kişi bilgileri, dosya tarihi, içindekiler listesi, ek belgeler listesi ve varsa gizlilik talepleri yer alacak.
Bilimsel dosya ise yeni gıda için kapsamlı risk değerlendirmesi yapılmasına imkan verecek verileri içermeli. Toksikolojik bilgiler, alerjenite, beslenme etkileri, maruz kalma miktarı ve genel güvenilirlik değerlendirmesi bu kapsamda öne çıkıyor.
Başvurular Nasıl Kontrol Edilecek?
Genel Müdürlük, başvurunun teslim alınmasından itibaren en geç 15 iş günü içinde ön kontrol yapacak.
Başvurunun Yönetmelik kapsamına girip girmediği ve gerekli belgeleri taşıyıp taşımadığı incelenecek. Ardından risk değerlendirmesiyle ilgili gereklilikler bakımından 30 iş günü içinde detaylı kontrol yapılacak.
Gerekirse başvuru sahibinden ek bilgi talep edilebilecek.
Geleneksel Gıdalar İçin Bildirim Süreci Nasıl İşleyecek?
Diğer bir ülkeden gelen geleneksel gıdaların Türkiye’de kullanımına izin verilmesi için bildirim veya başvuru yapılabilecek.
Bu süreçte başvuru sahibinin, geleneksel gıdanın güvenilir tüketim geçmişini ortaya koyacak bilgi ve belgeleri sunması gerekiyor. Dosyada idari bilgiler, bilimsel veriler ve teknik dosya özeti bulunacak.
Bildirimlerde de ön kontrol 15 iş günü içinde, detaylı kontrol ise 30 iş günü içinde tamamlanacak.
Bilimsel Komisyon Hangi Bilgileri Değerlendirecek?
Yeni gıda başvurularında bilimsel komisyon; gıdanın tanımı, üretim süreci, bileşimi, spesifikasyonları, tüketim geçmişi, önerilen kullanım alanları, alım miktarı, toksikolojik bilgiler, alerjenite ve genel risk değerlendirmesini inceleyecek.
Geleneksel gıdalarda ise ürünün tanımlanması, karakterizasyonu ve güvenilir gıda tüketim geçmişi öne çıkacak.
Gizli Bilgiler Korunacak mı?
Gıda işletmecileri, danışma talebi veya başvuru kapsamında sundukları bazı bilgilerin gizli olarak işleme alınmasını talep edebilecek.
Ancak başvuru sahibinin adı ve adresi, gıdanın adı ve açıklaması, sunulan çalışmaların özeti ve varsa analiz yöntemleri hiçbir durumda gizli kabul edilmeyecek.
İnsan sağlığının korunması için kamu ile paylaşılması gereken bilgiler de gizlilik kapsamı dışında tutulacak.
Avrupa Birliği Mevzuatına Uyum Var mı?
Tebliğ, Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlandı.
Yeni gıda statüsünün belirlenmesine, yeni gıda başvurularının idari ve bilimsel gerekliliklerine ve diğer ülkelerden gelen geleneksel gıdalara ilişkin AB düzenlemeleri dikkate alındı.
Aykırılık Halinde Ceza Var mı?
Tebliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun ilgili hükümlerine göre idari yaptırım uygulanacak.
Bu nedenle işletmelerin yeni gıda veya geleneksel gıda başvurularında teknik dosya, bilimsel veri, gizlilik talebi ve bildirim süreçlerini mevzuata uygun hazırlaması gerekiyor.
Gıda İşletmeleri İçin Pratik Etkisi Ne Olacak?
Yeni Tebliğ, piyasaya sunulacak yenilikçi gıda ürünleri ve diğer ülkelerden gelen geleneksel gıdalar için daha sistemli bir başvuru süreci getiriyor.
Firmaların ürün geliştirme ve ithalat süreçlerinde, ürünün yeni gıda statüsünü önceden değerlendirmesi; gerekiyorsa danışma talebi, bildirim veya izin başvurusu hazırlaması önem taşıyor.