Vergi Mevzuatında Son Düzenlemeler

(16 Mayıs – 15 Haziran 2025 dönemi)

Giriş

30 Mayıs 2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yatırım teşvik sisteminde köklü değişiklikler yapıldı. Bu karar, uzun süredir uygulanan 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Kararı ile 2018/11201 sayılı Cazibe Merkezleri Programını yürürlükten kaldırarak, yatırım teşviklerinin çerçevesini yeniden çizdi.

Yeni sistem, 31 Aralık 2030 tarihine kadar yapılacak başvurular için geçerli olacak. Daha önce yapılmış başvurular eski mevzuata göre sonuçlandırılacak; ancak yatırımcı talep ederse yeni düzenlemelere tabi olabilecek. Mevcut teşvik belgeleri de kendi dayanağı olan düzenlemeler çerçevesinde işlemeye devam edecek.

Bu makalede, yeni sistemin kapsamı, sağlanan destekler, yatırımlar için aranan şartlar ve önceki düzenlemelerle arasındaki farklar detaylı şekilde ele alınacaktır.

1. Yeni Teşvik Sisteminin Yapısı

9903 sayılı Karar, teşvik mekanizmasını iki ana çerçevede düzenledi:

1. Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi

   • Teknoloji Hamlesi Programı

   • Yerel Kalkınma Hamlesi Programı

   • Stratejik Hamle Programı

2. Sektörel Teşvik Sistemi

   • Öncelikli Yatırımlar

   • Hedef Yatırımlar

Ayrıca, bu programlara ek olarak bölgesel teşvikler korunmuş, ancak kapsamı daraltılarak özellikle istihdam odaklı desteklere indirgenmiştir.

1.1 Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi

Teknoloji Hamlesi Programı

• Öncelikli ürün listesinde yer alan yüksek teknoloji yatırımları desteklenmektedir.

• Başvurular proje bazında değerlendirilir, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı çağrı esasına göre konuları belirler.

• Destekler: Vergi indirimi (%50 katkı), KDV istisnası, gümrük muafiyeti, makine desteği, faiz desteği, yatırım yeri tahsisi, sigorta prim destekleri.

Yerel Kalkınma Hamlesi Programı

• Amaç: Bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmak, yerel potansiyeli harekete geçirmek.

• Desteklenecek yatırımlar illerin ekonomik yapısı, kaynak kullanımı ve istihdam potansiyeline göre her yıl belirlenir.

• Destek unsurları Teknoloji Hamlesi ile benzer nitelikte düzenlenmiştir.

Stratejik Hamle Programı

• Katma değeri yüksek, dışa bağımlılığı azaltacak ve Ar-Ge yoğun yatırımlar önceliklidir.

• Asgari yatırım şartı: Yüksek teknoloji için 100 milyon TL, diğer yatırımlar için 200 milyon TL.

• Değerlendirme süreci: Ön inceleme → Kalkınma/Yatırım Bankası fizibilite raporu → Değerlendirme Komitesi kararı.

• Yeşil dönüşüm ve dijital dönüşüm projeleri en az 50 milyon TL yatırımla desteklenir.

1.2 Sektörel Teşvik Sistemi

Öncelikli Yatırımlar

• Kararın 9. maddesinde belirtilen savunma, enerji, maden, Ar-Ge, veri merkezi, eğitim, sağlık ve turizm gibi alanlar bu kapsamda.

• Vergi indirimi oranı %30, sigorta prim desteği bölgelere göre farklılık göstermekte.

• Yüksek teknoloji yatırımları için ek avantajlar sağlanıyor.

Hedef Yatırımlar

• Karara ekli listede yer alan imalat, hizmet, seracılık, hayvancılık, enerji ve madencilik projeleri destekleniyor.

• Vergi indirimi katkısı %20 seviyesinde.

• Faiz desteği yalnızca 4., 5. ve 6. bölgelerde uygulanıyor.

1.3 Bölgesel Teşvikler

Bölgesel teşvikler önceki sistemde olduğu gibi 6 bölge sınıflamasına göre devam ediyor. Ancak kapsam daraltılmış durumda:

• Sigorta primi işveren hissesi desteği tüm bölgelerde farklı sürelerde uygulanıyor.

• Sigorta primi işçi hissesi desteği sadece 6. bölgede geçerli.

2. Yatırımlar İçin Aranan Şartlar

• Yatırımların teşvik kapsamında değerlendirilebilmesi için sektörel, mali ve teknik uygunluk şart.

• Asgari yatırım tutarı:

  • 1. ve 2. bölgelerde 12 milyon TL

  • Diğer bölgelerde 6 milyon TL

• Maddi olmayan duran varlıklar toplam yatırımın en fazla %25’i olabilir.

• Teşvik belgeleri tamamen elektronik sistem (E-TUYS) üzerinden düzenlenecek.

• KOBİ sınıfında olmayan veya belirli programlardan yararlanan işletmelerin ekosistem geliştirme planı hazırlamaları zorunlu.

3. Sağlanan Destekler

Yeni sistemde sağlanan teşvik unsurları:

• Gümrük vergisi muafiyeti

• KDV istisnası

• Vergi indirimi (%20 – %50 katkı oranlarıyla)

• Faiz/kar payı desteği

• Makine desteği (ilk kez getirilen destek)

• Yatırım yeri tahsisi

• Sigorta primi işveren hissesi desteği

• Sigorta primi işçi hissesi desteği (6. bölge)

Not: Önceki sistemde yer alan KDV iadesi ve gelir vergisi stopaj desteği kaldırılmıştır.

4. Diğer Düzenlemeler

• Yatırımın devri: Tamamlama vizesi alınmamış yatırımlar devredilebilir; tamamlanmış olanlarda devre izin verilmez.

• Sabit kıymetlerin satışı/kiralanması: Belirli süre kısıtlamalarıyla Bakanlık iznine tabidir.

• Yatırım süresi: Normalde 3 yıl; ihtiyaç halinde ek süre tanınabilir.

• Müeyyideler: Teşvik koşullarına aykırı davrananların belgeleri iptal edilir, sağlanan destekler geri alınır.

Sonuç

9903 sayılı Karar ile yatırım teşvik sistemi;

• Daha seçici hale getirildi,

• Yüksek teknoloji ve stratejik sektörler ön plana çıkarıldı,

• Yeşil ve dijital dönüşüm hedefleri destek kapsamına alındı,

• Makine desteği gibi yeni araçlar sisteme eklendi.

Bu yönüyle yeni sistem, yatırımcılar için fırsatlar barındırırken aynı zamanda daha disiplinli ve ölçülebilir bir yapıya kavuşmuş görünüyor.