Türkiye'nin 2025 Ar-Ge Harcamaları Ne Kadar Oldu?
Türkiye'nin araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) harcamaları 2025 yılında 980 milyar 428 milyon TL'ye yükseldi. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre Ar-Ge harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı yüzde 1,46'dan yüzde 1,55'e çıktı. Toplam harcamaların yüzde 65'ini şirketler gerçekleştirirken en fazla Ar-Ge harcaması yapılan bölge İstanbul oldu. Tam zaman eşdeğeri cinsinden Ar-Ge personeli sayısı ise 317 bin 982 olarak kaydedildi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 30 Ekim 2026 tarihinde 2025 yılı Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını yayımladı. Açıklanan veriler, Türkiye'deki araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ayrılan mali kaynakların bir önceki yıla göre önemli ölçüde arttığını ortaya koydu.
2024 yılında 651 milyar 821 milyon TL düzeyinde bulunan toplam Ar-Ge harcaması, 2025 yılında 328 milyar 607 milyon TL artarak 980 milyar 428 milyon TL'ye ulaştı.
Nominal artış oranı yaklaşık yüzde 50,4 olarak hesaplandı. Ancak bu oran fiyat değişimlerinden arındırılmadığı için Ar-Ge faaliyetlerinin reel olarak aynı ölçüde büyüdüğü anlamına gelmiyor.
Türkiye'nin 2025 Yılı Ar-Ge Harcamaları Ne Kadar Oldu?
TÜİK'in yayımladığı araştırmaya göre Türkiye'nin toplam gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması 2025 yılında 980 milyar 428 milyon TL oldu.
Önceki yılın toplam harcaması 651 milyar 821 milyon TL olarak kaydedilmişti.
Böylece bir yılda 328 milyar 607 milyon TL tutarında nominal artış gerçekleşti.
2024 ve 2025 Ar-Ge Harcamaları Karşılaştırması
| Gösterge | 2024 | 2025 |
|---|---|---|
| Toplam Ar-Ge harcaması | 651,8 milyar TL | 980,4 milyar TL |
| Ar-Ge harcamasının GSYH'ye oranı | %1,46 | %1,55 |
| GSYH'ye oranındaki değişim | — | +0,09 puan |
Harcama tutarındaki artış, araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ayrılan kaynakların parasal büyüklüğünün yükseldiğini gösteriyor.
Bununla birlikte araştırma performansının değerlendirilmesinde yalnızca harcama tutarı değil, harcamaların millî gelire oranı, personel yapısı ve ortaya çıkan teknolojik çıktılar da önem taşıyor.
Ar-Ge Harcamalarının Millî Gelire Oranı Yüzde Kaç Oldu?
Türkiye'nin Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki payı 2025 yılında yüzde 1,55'e yükseldi.
Bu oran 2024 yılında yüzde 1,46 seviyesindeydi.
Böylece Ar-Ge harcamalarının millî gelire oranında 0,09 yüzde puanlık artış gerçekleşti.
TÜİK verilerine göre 2025 yılında Türkiye'nin gayrisafi yurt içi hasılası 63 trilyon 240 milyar 523 milyon TL oldu.
Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki payı, ekonominin büyüklüğüne kıyasla araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ne ölçüde kaynak ayrıldığını gösteren önemli bir gösterge.
Bu oranın yükselmesi, Ar-Ge harcamalarının GSYH'ye kıyasla daha yüksek bir paya ulaştığını ortaya koyuyor.
Ancak ülkelerin bilim ve teknoloji performanslarını karşılaştırırken ekonomik yapı, satın alma gücü ve araştırma faaliyetlerinin niteliği gibi unsurların da dikkate alınması gerekiyor.
En Fazla Ar-Ge Harcamasını Hangi Sektör Yaptı?
2025 yılında Türkiye'deki Ar-Ge harcamalarının en büyük bölümünü mali ve mali olmayan şirketler gerçekleştirdi.
TÜİK verilerine göre şirketlerin toplam harcamalar içindeki payı yüzde 65 oldu.
Yükseköğretim kurumları yüzde 30,3 ile ikinci sırada yer aldı.
Genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların payı ise yüzde 4,7 olarak kaydedildi.
Ar-Ge Harcamalarının Sektörlere Göre Dağılımı
| Sektör | Toplam harcamadaki payı |
|---|---|
| Mali ve mali olmayan şirketler | %65,0 |
| Yükseköğretim | %30,3 |
| Genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlar | %4,7 |
| Toplam | %100 |
Şirketlerin ilk sırada yer alması, Türkiye'de Ar-Ge faaliyetlerinin önemli bir bölümünün özel sektör bünyesinde gerçekleştirildiğini gösteriyor.
Ancak şirketlerin gerçekleştirdiği Ar-Ge harcamaları ile bu harcamaların hangi kaynaklardan finanse edildiği aynı kavram değil.
Örneğin bir işletmenin yaptığı Ar-Ge harcaması farklı kamu destekleri veya diğer finansman kaynaklarından yararlanılarak karşılanabilir.
Bu nedenle faaliyetlerin hangi sektörde yürütüldüğü ve finansmanın hangi kaynaktan sağlandığı ayrı ayrı değerlendiriliyor.
Türkiye'de Ar-Ge Harcamalarını Kim Finanse Ediyor?
2025 yılı verilerine göre Ar-Ge harcamalarının finansmanında da şirketler ilk sırada yer aldı.
Toplam Ar-Ge harcamalarının yüzde 52,5'i mali ve mali olmayan şirketler tarafından finanse edildi.
Genel devletin finansman payı yüzde 31,1, yükseköğretimin payı ise yüzde 14,1 olarak gerçekleşti.
Yurt dışı kaynakların payı yüzde 2,3 olurken diğer yurt içi finansman kaynaklarının payı yaklaşık yüzde 0,01 düzeyinde kaldı.
Ar-Ge Finansman Kaynakları
| Finansman kaynağı | Pay |
|---|---|
| Şirketler | %52,5 |
| Genel devlet | %31,1 |
| Yükseköğretim | %14,1 |
| Yurt dışı kaynaklar | %2,3 |
| Diğer yurt içi kaynaklar | Yaklaşık %0,01 |
Oranlar yuvarlandığı için toplam yüzde 100'den küçük farklılıklar gösterebilir.
Finansman dağılımı, araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yalnızca özel sektörün kendi kaynaklarıyla yürütülmediğini, kamu ve yükseköğretim kaynaklarının da önemli paya sahip olduğunu gösteriyor.
Ar-Ge Harcamalarında En Büyük Gider Kalemi Ne Oldu?
Araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde en yüksek harcama payı personele ait oldu.
TÜİK'in açıkladığı verilere göre personel harcamaları toplam Ar-Ge giderlerinin yüzde 58,8'ini oluşturdu.
Bu sonuç, Ar-Ge faaliyetlerinin yüksek düzeyde nitelikli insan kaynağı gerektiren yapısını ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, mühendisler, yazılım geliştiricileri, teknisyenler ve diğer destek personeli, farklı Ar-Ge faaliyetlerinde görev alabiliyor.
Personel giderleri dışında makine, ekipman, yazılım, laboratuvar altyapısı ve diğer faaliyet harcamaları da Ar-Ge bütçelerinde yer alabiliyor.
Ancak her işletmenin harcama dağılımı aynı değil. Faaliyet alanına ve araştırmanın niteliğine göre personel ve ekipman giderlerinin ağırlığı değişebiliyor.
Türkiye'de Kaç Ar-Ge Personeli Çalışıyor?
2025 yılında Türkiye'deki toplam Ar-Ge personeli sayısı tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden 317 bin 982 olarak hesaplandı.
Bu ölçüm, kişilerin Ar-Ge faaliyetlerine ayırdığı çalışma süresini dikkate alıyor.
Dolayısıyla 317 bin 982 rakamı, araştırma ve geliştirme alanında görev alan kişilerin doğrudan baş sayısı olarak değerlendirilmemeli.
Tam zaman eşdeğeri yöntemi, Ar-Ge faaliyetlerinde kısmi süreyle çalışan kişilerin katkısının da ortak bir ölçekte değerlendirilmesini sağlıyor.
Personelin sektörlere göre dağılımında şirketler yüzde 67,9 ile ilk sırada yer aldı.
Yükseköğretimde çalışan Ar-Ge personelinin payı yüzde 29 olurken genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların payı yaklaşık yüzde 3 oldu.
Bu veriler, Ar-Ge istihdamının önemli bir bölümünün şirketler bünyesinde gerçekleştiğini gösteriyor.
Kadın Ar-Ge Personelinin Oranı Yüzde Kaç Oldu?
TÜİK verilerine göre 2025 yılında tam zaman eşdeğeri cinsinden kadın Ar-Ge personeli sayısı 108 bin 453 oldu.
Kadınların toplam Ar-Ge personeli içindeki payı yüzde 34,1 olarak açıklandı.
Kadın personel oranının en yüksek olduğu sektör yüzde 48,1 ile yükseköğretim oldu.
Genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda kadın personelin payı yüzde 32,2, şirketlerde ise yüzde 28,2 olarak gerçekleşti.
| Sektör | Kadın Ar-Ge personeli oranı |
|---|---|
| Yükseköğretim | %48,1 |
| Genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlar | %32,2 |
| Şirketler | %28,2 |
| Genel toplam | %34,1 |
Veriler, kadınların Ar-Ge faaliyetlerine katılım oranının sektörler arasında farklılaştığını gösteriyor.
Özellikle yükseköğretimdeki kadın personel payı, şirketler bünyesindeki oranın üzerinde bulunuyor.
Ar-Ge Personelinin Eğitim Düzeyi Nasıl Dağılıyor?
Araştırmada Ar-Ge personelinin eğitim düzeyine ilişkin veriler de yer aldı.
Kişi sayısı esas alındığında personelin yüzde 40,6'sı lisans mezunlarından oluştu.
Doktora veya eşdeğer eğitim derecesine sahip olanların payı yüzde 31, yüksek lisans mezunlarının payı ise yüzde 19,4 oldu.
Meslek yüksekokulu mezunları yüzde 4,9, lise ve altı eğitim düzeyine sahip personel ise yüzde 4,1 pay aldı.
Bu dağılım, Ar-Ge faaliyetlerinde yükseköğrenim görmüş personelin önemli bir ağırlığa sahip olduğunu gösteriyor.
Bununla birlikte araştırmada kişi sayısı ile tam zaman eşdeğeri esasına göre hesaplanan eğitim düzeyi oranlarının farklı olduğu unutulmamalı.
Tam zaman eşdeğeri hesabında lisans mezunlarının payı yüzde 49,6, doktora veya eşdeğer dereceye sahip personelin payı ise yüzde 21,4 olarak ölçüldü.
Türkiye'de En Fazla Ar-Ge Harcaması Hangi İlde Yapıldı?
Türkiye'nin Ar-Ge harcamalarında İstanbul ilk sırada yer aldı.
TÜİK verilerine göre 2025 yılında toplam Ar-Ge harcamalarının yüzde 31,8'i İstanbul'da gerçekleştirildi.
İstanbul'u yüzde 30 ile Ankara takip etti.
Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova illerini kapsayan TR42 bölgesinin payı ise yüzde 9,5 olarak açıklandı.
Ar-Ge Harcamalarının Bölgesel Dağılımı
| Bölge | Harcama payı |
|---|---|
| İstanbul (TR10) | %31,8 |
| Ankara (TR51) | %30,0 |
| Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova (TR42) | %9,5 |
İstanbul ve Ankara'nın toplam payı yüzde 61,8'e ulaştı.
Böylece Türkiye'deki Ar-Ge harcamalarının yaklaşık beşte üçü bu iki ilde gerçekleşti.
Ar-Ge personelinin bölgesel dağılımında da İstanbul yüzde 32,2 ile ilk sırada yer aldı.
Ankara yüzde 19,8, TR42 bölgesi ise yüzde 8,4 pay aldı.
Bu veriler, Ar-Ge harcamaları ile araştırma faaliyetlerinde çalışan personelin belirli sanayi ve teknoloji merkezlerinde yoğunlaştığını ortaya koyuyor.
Yüksek Teknoloji Sektörlerinin Ar-Ge Harcamaları Ne Kadar?
2025 yılında imalat sanayisinde gerçekleştirilen toplam Ar-Ge harcaması 322 milyar 656 milyon TL oldu.
Bu harcamaların yüzde 47,7'si yüksek teknoloji faaliyetlerinde bulunan girişimler tarafından gerçekleştirildi.
Orta yüksek teknoloji grubundaki girişimlerin payı ise yüzde 40,7 olarak kaydedildi.
Orta düşük teknoloji faaliyetleri yüzde 7,2, düşük teknoloji faaliyetleri ise yüzde 4,4 pay aldı.
| Teknoloji düzeyi | İmalat Ar-Ge harcamasındaki pay |
|---|---|
| Yüksek teknoloji | %47,7 |
| Orta yüksek teknoloji | %40,7 |
| Orta düşük teknoloji | %7,2 |
| Düşük teknoloji | %4,4 |
Yüksek ve orta yüksek teknoloji grupları birlikte değerlendirildiğinde imalat sanayisindeki Ar-Ge harcamalarının yüzde 88,4'ünü oluşturdu.
Bu oranlar yalnızca Ar-Ge faaliyeti yürüten imalat sanayisi girişimlerinin harcamalarıyla ilgili.
Türkiye'deki bütün sanayi üretiminin veya ihracatın aynı teknoloji dağılımına sahip olduğu anlamına gelmiyor.
Ar-Ge Merkezlerinin Toplam Harcamalardaki Payı Ne Kadar?
TÜİK'in açıkladığı sonuçlara göre mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcamaları 2025 yılında 637 milyar 252 milyon TL oldu.
Bu harcamaların yüzde 54,9'u Ar-Ge merkezlerinde gerçekleştirildi.
Ar-Ge merkezlerinde yapılan harcamaların yüzde 89,5'i ise 250 ve üzeri çalışanı bulunan girişimlere ait oldu.
Bu sonuç, Ar-Ge merkezi harcamalarının önemli bölümünün büyük ölçekli işletmelerde yoğunlaştığını gösteriyor.
Ancak küçük ve orta ölçekli işletmelerin Ar-Ge faaliyeti yürütmediği veya desteklerden yararlanamadığı şeklinde değerlendirilmemeli.
İşletmelerin faaliyetleri ve desteklerden yararlanma şartları ilgili mevzuat çerçevesinde ayrı ayrı belirleniyor.
Ar-Ge Teşviklerinin Şirket Harcamalarındaki Payı Ne Oldu?
Araştırmada dolaylı Ar-Ge teşviklerine ilişkin veriler de açıklandı.
TÜİK'e göre dolaylı Ar-Ge teşviklerinin özel sektör Ar-Ge harcamaları içerisindeki payı 2015 yılında yüzde 14,8 iken 2025 yılında yüzde 26,5'e yükseldi.
Dolaylı teşvikler, vergi sistemi üzerinden sağlanan belirli Ar-Ge desteklerini kapsayan istatistiksel bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
Ancak yüzde 26,5 oranı, bütün işletmelerin Ar-Ge harcamalarının aynı bölümünü doğrudan nakit destek olarak alabildiği anlamına gelmiyor.
Destek ve teşviklerden yararlanma koşulları ilgili kanunlarda, uygulama düzenlemelerinde ve program şartlarında belirleniyor.
Şirketlerin Ar-Ge ve tasarım faaliyetleri için sağlanan vergi avantajlarını değerlendirirken ilgili harcamanın niteliğini, belge şartlarını ve yürürlükteki mevzuatı dikkate alması gerekiyor.
Ar-Ge Harcamalarındaki Artış Türkiye Ekonomisi İçin Ne Anlama Geliyor?
2025 yılı verileri, Türkiye'de araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ayrılan toplam parasal kaynakların arttığını ve Ar-Ge harcamalarının millî gelir içindeki payının yükseldiğini gösteriyor.
Şirketlerin harcamalarda yüzde 65 payla ilk sırada bulunması, özel sektörün araştırma ve geliştirme faaliyetlerindeki ağırlığını ortaya koyuyor.
Yüksek ve orta yüksek teknoloji faaliyetlerinin imalat Ar-Ge harcamalarındaki yüksek payı da teknolojik araştırmaların hangi alanlarda yoğunlaştığına ilişkin önemli bir gösterge sunuyor.
Bununla birlikte Ar-Ge harcamalarındaki yükselişin teknoloji üretimine, patente, verimliliğe veya ihracata ne ölçüde yansıdığını belirlemek için ilave verilere ihtiyaç bulunuyor.
TÜİK'in açıkladığı 2025 sonuçlarına göre Türkiye'nin Ar-Ge harcamaları 980,4 milyar TL'ye ulaşırken millî gelire oranı yüzde 1,55 oldu. Ar-Ge harcamalarının sektörlere ve bölgelere dağılımı, Türkiye'nin bilim ve teknoloji yatırımlarındaki gelişmelerin değerlendirilmesi açısından önemli veriler sunuyor.




