Deniz ve Hava Taşımacılığında Gümrük Muafiyeti Nasıl Değişti?

Ticaret Bakanlığı, deniz ve hava taşımacılığında kullanılan eşyanın gümrük vergisi muafiyetlerine ilişkin uygulamaları yeniden düzenledi. Bakanlığın 19 Kasım 2026 tarihinde duyurduğu 2026/12 sayılı Genelge kapsamında, gemi ve uçaklarda kullanılan donatım ve işletme malzemelerinin gümrük işlemlerinde yeni kurallar uygulanacak. Daha önce kullanılan GK9 muafiyet kodu kaldırılırken denizcilik sektörü için 97DNZ kodu oluşturuldu. Havacılık sektöründeki bazı mevcut muafiyet kodları korunurken eşya listeleri ve yetkilendirme işlemleri güncellendi. Düzenleme, özellikle denizcilik ve havacılık işletmeleri, ithalatçılar ve gümrük müşavirlerini ilgilendiriyor.

Gümrük Muafiyetinde Yeni Düzenleme Ne Getiriyor?

Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 2026/12 sayılı Genelge, deniz ve hava ulaştırmacılığında kullanılan eşyanın gümrük vergisi muafiyeti kapsamında nasıl işlem göreceğine ilişkin esasları yeniden düzenliyor.

Bakanlığın açıklamasına göre çalışmalar, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile birlikte gerçekleştirildi.

Düzenleme hazırlanırken sektör temsilcilerinin uygulamada karşılaştıkları ihtiyaç ve talepler dikkate alındı.

Yeni sistemde hangi eşyanın hangi muafiyet kapsamında değerlendirileceği, ilgili sektör, eşya türü ve yetkilendirilmiş yararlanıcı kriterleri üzerinden belirlenecek.

Denizcilik sektörüne ait işletme ve donatım malzemeleri de havacılık sektöründeki uygulamaya benzer biçimde Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) bazında sınıflandırıldı.

Bu değişiklikle gümrük beyannamelerinde eşyanın tanımlanması ve uygun muafiyetin seçilmesi süreçlerinin standartlaştırılması hedefleniyor.

GK9 Gümrük Muafiyet Kodu Kaldırıldı mı?

Yeni Genelge'nin en önemli değişikliklerinden biri, daha önce kullanılan GK9 muafiyet kodunun kaldırılması oldu.

Gümrükler Genel Müdürlüğünün 18 Kasım 2026 tarihli dağıtım yazısına göre GK9 yerine eşyanın niteliğine göre farklı kodlar kullanılacak.

Böylece 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167'nci maddesinin birinci fıkrasının dokuzuncu bendi kapsamında gerçekleştirilen işlemler daha ayrıntılı biçimde sınıflandırılacak.

Yeni kodlar, farklı muafiyet nedenlerinin gümrük beyannamelerinde birbirinden ayrılmasını sağlayacak.

İthalat yapan şirketlerin ve gümrük müşavirlerinin, daha önce GK9 koduyla yürüttükleri işlemlerde yeni sınıflandırmayı dikkate alması gerekiyor.

Ancak GK9 kodunun kaldırılması, bu kodla ilişkili bütün gümrük vergisi muafiyetlerinin sona erdirildiği anlamına gelmiyor.

Değişiklik, ilgili muafiyetlerin yeni kodlarla ve belirlenen koşullarla uygulanmasına yönelik.

Yeni Gümrük Muafiyet Kodları Hangileri?

2026/12 sayılı Genelge kapsamında kullanılan muafiyet kodları eşyanın türüne göre düzenlendi.

Muafiyet kodu Kullanım alanı
GK9A Taşıma sırasında eşyanın istifi ve korunması için kullanılan yardımcı maddeler
GK9B Canlı hayvanların taşınmasında kullanılan ot, yem, yiyecek maddeleri ve ilaçlar
97DNZ Deniz ulaşım araçlarına ait donatım ve işletme malzemeleri
BK97A ve BK97B Hava ulaşım araçlarına ait donatım ve işletme malzemeleri
BK972 ve 97AKS Mevzuat kapsamındaki hava taşıtları, motorları, aksam ve parçaları

GK9A, GK9B ve 97DNZ yeni oluşturulan kodlar arasında bulunuyor.

Havacılık sektöründeki BK97A, BK97B, BK972 ve 97AKS kodlarının ise ilgili muafiyet alanlarında kullanılmasına devam edilecek.

Bu sınıflandırma, bütün ürünlerin otomatik olarak gümrük vergisinden muaf tutulacağı anlamına gelmiyor.

Her ürünün ilgili mevzuat, GTİP, kullanım amacı ve yetkilendirme koşullarına uygun olması gerekiyor.

Denizcilik Sektöründe Hangi Gümrük Muafiyetleri Uygulanacak?

Yeni düzenleme, denizcilik sektöründe kullanılan işletme ve donatım malzemelerine ilişkin önemli değişiklikler içeriyor.

Daha önceki uygulamalardan farklı olarak deniz ulaşım araçlarında kullanılan ilgili malzemeler GTİP bazında belirleniyor.

Bu sistemle ithal edilen ürünlerin tarife pozisyonlarına göre daha açık biçimde sınıflandırılması amaçlanıyor.

Denizcilik sektöründeki muafiyet işlemlerinde 97DNZ kodu kullanılacak.

Ancak ürünün gemilerde kullanılabilecek nitelikte olması tek başına muafiyet hakkı doğurmuyor.

İlgili eşyanın Genelge ekindeki listeyle ve Gümrük Kanunu'nda belirlenen şartlarla uyumlu olması gerekiyor.

Bu nedenle gemi işletmecilerinin, teknik servis sağlayıcılarının ve denizcilik alanında ithalat gerçekleştiren şirketlerin, satın alacakları malzemelerin GTİP bilgilerini önceden kontrol etmesi önem taşıyor.

Özellikle yanlış tarife pozisyonuyla yapılan ithalat işlemleri, muafiyet uygulamasında sorunlara neden olabilir.

Havacılık Sektöründe Gümrük Muafiyeti Değişti mi?

2026/12 sayılı Genelge, havacılık sektöründeki muafiyet uygulamalarını da kapsıyor.

Eylül 2026 Kısa Vadeli Dış Borç Ne Kadar Oldu?
Eylül 2026 Kısa Vadeli Dış Borç Ne Kadar Oldu?
İçeriği Görüntüle

Bununla birlikte havacılık sektöründe kullanılan bütün muafiyet kodları kaldırılmadı.

Hava ulaşım araçlarına ait donatım ve işletme malzemeleri için BK97A ve BK97B kodları kullanılmaya devam edecek.

Yolcu ve yük taşımacılığı faaliyetlerinde bulunan hava yolu şirketlerinin bu faaliyetlerinde kullanmak üzere ithal ettikleri hava taşıtları, motorları ve bunların aksam ve parçaları için ise BK972 ve 97AKS kodları geçerliliğini koruyor.

Bu muafiyetlerin dayanağını 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167'nci maddesindeki ilgili hükümler oluşturuyor.

Ancak bir ürünün uçak parçası veya havacılık ekipmanı olarak tanımlanması, muafiyetin kendiliğinden uygulanacağı anlamına gelmiyor.

İşlemin ilgili muafiyet hükmü, eşya listesi ve yararlanıcı koşulları kapsamında değerlendirilmesi gerekiyor.

GTİP Nedir, Gümrük Muafiyetinde Neden Önemli?

GTİP, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu ifadesinin kısaltmasıdır.

İthalat ve ihracat işlemlerinde eşyaların tarife cetvelindeki sınıflandırılmasını sağlayan numaralandırma sistemidir.

GTİP bilgisi, eşyanın tabi olabileceği gümrük vergilerinin, ticaret politikası önlemlerinin ve diğer uygulamaların değerlendirilmesinde kullanılır.

Yeni Genelge kapsamında özellikle denizcilik sektörüne ilişkin eşya listelerinin GTİP bazında belirlenmesi, ürün sınıflandırmasının önemini artırıyor.

Örneğin aynı amaçla kullanılabilecek iki teknik malzeme, özelliklerine göre farklı tarife pozisyonlarında sınıflandırılabilir.

Bu nedenle ürünlerin yalnızca ticari isimleri veya kullanım açıklamaları üzerinden değerlendirilmesi yeterli olmayabilir.

İşletmelerin ürün açıklamalarını, teknik belgelerini ve GTİP bilgilerini birlikte incelemesi gerekiyor.

Bununla birlikte doğru GTİP kullanılması, diğer mevzuat koşulları karşılanmadığı sürece tek başına gümrük muafiyeti sağlamaz.

Gümrük Muafiyeti İçin Başvuru Nasıl Yapılacak?

Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre yeni uygulamada yetkili kurumlar tarafından gerçekleştirilen başvuruların ardından firmaların vergi kimlik numaralarının sistemle doğru şekilde ilişkilendirilmesi önem taşıyor.

Bakanlık ayrıca uygun muafiyet kodunun seçilmesi ve izin sürelerine uyulması gerektiğini vurguladı.

Bu nedenle muafiyet kapsamında ithalat yapacak işletmelerin öncelikle ilgili eşyanın kapsam dahilinde olup olmadığını belirlemesi gerekiyor.

Ardından gerekli yetkilendirme ve başvuru süreçleri ilgili kurumlar üzerinden yürütülmeli.

Yetkilendirme sonrasında gümrük beyannamesinde eşyanın niteliğine uygun muafiyet kodu seçilmeli.

Beyan işlemlerinin tamamlanması sırasında gerekli belgelerin ve sistem kayıtlarının birbiriyle uyumlu olması önem taşıyor.

Ancak bütün muafiyet türleri için tek bir ortak başvuru yöntemi bulunduğu varsayılmamalı.

Uygulanacak işlem, eşyanın türüne ve ilgili muafiyet hükmüne göre değişebilir.

BİLGE Sisteminde Hangi Değişiklikler Yapıldı?

Ticaret Bakanlığı, 2026/12 sayılı Genelge kapsamında gerekli teknik güncellemelerin BİLGE sisteminde tamamlandığını açıkladı.

BİLGE, gümrük beyannameleri ve ilgili işlemlerin elektronik ortamda yürütülmesini sağlayan sistemdir.

Yapılan güncellemelerle yeni muafiyet kodlarının gümrük beyannamelerinde kullanılmasına yönelik teknik altyapı devreye alındı.

Bu durum, yeni düzenlemenin yalnızca ileride uygulanması planlanan bir hazırlık olmadığını gösteriyor.

Bakanlığın 19 Kasım 2026 tarihli açıklamasına göre sistemsel değişiklikler uygulamaya alınmış durumda.

Dolayısıyla yeni ithalat işlemlerinde güncellenen kodların ve ilgili yetkilendirme bilgilerinin kontrol edilmesi gerekiyor.

Özellikle gümrük müşavirleri açısından elektronik beyannamenin ilgili alanlarının doğru doldurulması önem taşıyor.

Gümrük Muafiyetiyle İthal Edilen Eşyalar Satılabilir mi?

Düzenlemede dikkat edilmesi gereken konulardan biri de muafiyet kapsamında ithal edilen eşyanın daha sonraki kullanımı.

Ticaret Bakanlığı, muafiyet kapsamındaki eşyaların devri, satışı, kiralanması ve kullanım amacına ilişkin mevzuat hükümlerine uyulması gerektiğini özellikle hatırlattı.

Bu uyarı, gümrük vergisi muafiyetinin yalnızca ithalat anındaki işlemlerden ibaret olmadığını gösteriyor.

Belirli bir amaçla muafiyetli olarak ithal edilen eşyanın başka bir kişiye devredilmesi veya farklı amaçlarla kullanılması, ilgili hükümlere göre ayrıca değerlendirme gerektirebilir.

Ancak bütün muafiyetli eşyalar için koşulsuz ve süresiz bir satış yasağı bulunduğu sonucuna varılmamalı.

Hangi işlemlerde izin gerektiği ve hangi yükümlülüklerin uygulanacağı, eşyanın tabi olduğu mevzuata göre belirleniyor.

Bu nedenle işletmelerin muafiyet kapsamında ithal ettikleri ürünleri satmadan, devretmeden veya kiralamadan önce ilgili izin ve yükümlülükleri kontrol etmesi gerekiyor.

Yeni Düzenleme İthalatçıları Nasıl Etkileyecek?

Denizcilik ve havacılık sektörlerinde faaliyet gösteren ithalatçı şirketler açısından yeni Genelge, gümrük işlemlerinde kullanılan kodların ve eşya sınıflandırmalarının gözden geçirilmesini gerektiriyor.

Özellikle daha önce GK9 kodunu kullanan işletmelerin yeni kod yapısını dikkate alması önem taşıyor.

Denizcilik sektöründe GTİP bazlı eşya listelerinin oluşturulması, ürünlerin daha belirgin sınıflandırılmasına katkı sağlayabilir.

Bunun olumlu yönlerinden biri, gümrük işlemlerinin daha standart ve öngörülebilir biçimde yürütülmesine yardımcı olması.

Bununla birlikte uygulama geçişinde yanlış muafiyet kodu seçilmesi veya firma yetkilendirme bilgilerinin eksik olması işlem gecikmelerine yol açabilir.

Bu nedenle şirketlerin ithalat, muhasebe, dış ticaret ve gümrük müşavirliği birimleri arasında bilgi paylaşımı sağlaması önem taşıyor.

Gümrük Muafiyeti Bütün Vergileri Kapsıyor mu?

Yeni Genelge'nin dayanağı, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167'nci maddesinde yer alan belirli muafiyet hükümleridir.

Bu nedenle düzenleme, bütün vergi ve mali yükümlülüklerin otomatik olarak kaldırıldığı şeklinde yorumlanmamalı.

İthalatta uygulanabilecek KDV, özel tüketim vergisi, diğer mali yükümlülükler ve varsa ticaret politikası önlemleri kendi mevzuatları çerçevesinde değerlendirilir.

Gümrük vergisi muafiyetinden yararlanmak ile ithalatta karşılaşılabilecek bütün vergilerden istisna tutulmak aynı şey değildir.

Bu nedenle ithalat maliyeti hesaplanırken ilgili vergi türleri ve özel muafiyet hükümleri ayrı ayrı incelenmeli.

2026/12 sayılı Genelge'de bütün ithalatçılara uygulanacak yeni bir sabit vergi oranı veya bütün ürünlere yönelik genel bir vergi kaldırma kararı açıklanmadı.

Yeni Gümrük Muafiyeti Genelgesi Ne Zaman Yayımlandı?

Ticaret Bakanlığının Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 2026/12 sayılı Genelge, 27 Ekim 2026 tarihli düzenleme olarak mevzuat kayıtlarında yer alıyor.

Genelgeye ilişkin 18 Kasım 2026 tarihli dağıtım yazısıyla yeni muafiyet kodları ve sistem uygulamaları ilgili birimlere bildirildi.

Ticaret Bakanlığı ise gelişmeyi 19 Kasım 2026 tarihinde kamuoyuna duyurdu.

Bu nedenle 19 Kasım tarihi, Genelge'nin ilk hazırlandığı tarih değil, Bakanlığın yeni uygulamayı kamuoyuna açıkladığı tarihtir.

Bakanlığın açıklamasında BİLGE sistemindeki teknik çalışmaların tamamlanarak uygulamaya alındığı belirtildi.

Ancak farklı eşya ve muafiyet türleri için özel izin koşulları ayrıca dikkate alınmaya devam edecek.

Denizcilik ve Havacılık Şirketleri Nelere Dikkat Etmeli?

2026/12 sayılı Genelge, deniz ve hava ulaştırmacılığı sektörlerinin gümrük işlemlerinde önemli bir idari değişiklik getiriyor.

Özellikle GK9 kodunun kaldırılması, 97DNZ kodunun oluşturulması ve eşya listelerinin GTİP bazında düzenlenmesi işletmelerin dikkat etmesi gereken başlıca konular arasında bulunuyor.

Şirketlerin ithal edecekleri ürünler için doğru GTİP ve muafiyet kodunu belirlemesi, vergi kimlik numarası ile yetkilendirme bilgilerinin sistemde doğru ilişkilendirildiğini kontrol etmesi gerekiyor.

Muafiyet kapsamında ithal edilen eşyaların daha sonra devri, satışı, kiralanması veya kullanım amacının değiştirilmesi halinde de ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınmalı.

Ticaret Bakanlığı, firmaların ve gümrük müşavirlerinin uygulamayı daha kolay takip edebilmesi amacıyla ayrıca bir uygulama broşürü hazırladı.

Yeni düzenleme, bütün ithalat işlemlerini vergisiz hale getirmiyor; yalnızca ilgili kanun hükümleri kapsamında belirli denizcilik ve havacılık eşyalarına tanınan muafiyetlerin uygulanma yöntemini güncelliyor.