Girişim Sermayesi Fonu ve Teknokent İstisnasında “Zarar” Tartışması

Teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren şirketlerin vergi avantajlarından yararlanırken girişim sermayesi fonu ayırma yükümlülükleri de gündeme geliyor. Ancak kurumlar vergisi beyannamesinde zarar beyan edilmesi halinde bu fonların nasıl uygulanacağı sıkça tartışılıyor. Ankara Defterdarlığı tarafından verilen özelge, hem Vergi Usul Kanunu (VUK) 325/A kapsamındaki isteğe bağlı fon uygulamasını hem de 4691 sayılı Teknokent Kanunu’ndaki zorunlu fon aktarımını netleştirdi.

Zarar Beyan Eden Şirket 325/A Fonundan Yararlanamaz

VUK’un 325/A maddesi, şirketlere girişim sermayesi yatırım fonu veya ortaklıklarına kaynak aktarabilmek için dönem kazancından fon ayırma ve bunu kurum kazancından indirme imkanı tanıyor. Ancak bu uygulama için temel şart açık: Beyannamede pozitif bir kurum kazancı bulunması.

Özelgeye göre:

• Beyannamede “cari dönem zararı” varsa,

• İndirime esas alınacak bir kazanç oluşmadığından,

• 325/A kapsamında girişim sermayesi fonu ayrılması ve indirim yapılması mümkün değil.

Bu nedenle, zarar açıklayan şirketler 325/A’nın sağladığı vergi avantajını kullanamıyor.

Teknokent Kazanç İstisnası Varsa Zorunlu Fon Devam Ediyor

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ise tamamen farklı bir mekanizma işletiyor. Teknokentlerde elde edilen kazançların istisna tutarı belirli bir eşiği aştığında şirketler:

• İstisna edilen kazancın yüzde 3’ünü,

• Pasifte geçici bir hesaba aktarmak,

• Bu tutarı yıl içinde girişim sermayesi fonu, ortaklığı veya kuluçka şirketlerine yatırım olarak kullanmak zorunda.

Bu düzenleme:

• Şirketin kâr ya da zarar beyanıyla değil,

• Teknokent istisna kazancının tutarıyla bağlantılı.

Dolayısıyla, özelgede de vurgulandığı üzere:

• Şirket beyannamede zarar beyan etse bile,

• Teknokent istisna kazancı 2 milyon TL’yi aşıyorsa,

• Zorunlu %3 fon aktarımı yapılmak zorunda.

Fon aktarımı yapılmazsa, istisna edilen kazancın %20’lik kısmı için sonradan vergi tarhiyatı gündeme geliyor.

İki Fayda Mekanizması Birbirine Karıştırılıyor

Özelge, uygulamada sık yapılan bir hatayı da ortaya koydu: “Girişim sermayesi fonu” terimi hem VUK 325/A’da hem de 4691 sayılı Kanun Ek Madde 3’te yer alsa da iki düzenleme birbirinden tamamen bağımsız işliyor.

• 325/A: Vergi indirimi sağlayan isteğe bağlı bir fon. Yalnızca kâr varsa uygulanabilir.

• 4691 Ek 3: Teknokent istisna kazancına bağlı zorunlu bir fon. Şirket zarar beyan etse bile uygulanır.

Bu nedenle teknokentte faaliyet gösteren şirketlerin fon planlaması yaparken her iki düzenlemeyi ayrı ayrı değerlendirmesi gerekiyor.

Sonuç: Zarar Varsa 325/A Uygulanmaz, Teknokent Fon Yükümlülüğü Devam Eder

Özelgeden çıkan net tablo şöyle:

• Zarar beyan eden şirket, VUK 325/A kapsamında girişim sermayesi fonu ayıramaz.

• Teknokent istisna kazancı 2 milyon TL’yi aşıyorsa, %3 zorunlu fon aktarımı yapılmak zorundadır.

• İki düzenleme farklı amaçlara hizmet eder; biri isteğe bağlı vergi indirimi, diğeri zorunlu yatırım yükümlülüğüdür.

Teknokent firmalarının vergi planlaması yaparken hem zarar durumunu hem de istisna kazancı büyüklüğünü dikkate alarak fon uygulamalarını doğru konumlandırması büyük önem taşıyor.