Peynir Üretimi ve Etiketlerinde Yeni Kurallar Neler?

Tarım ve Orman Bakanlığı, peynir üretimi ve satışına ilişkin yeni kuralları belirledi. 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (No: 2026/24) ile peynirlerin üretiminde kullanılabilecek bileşenler, olgunlaştırma koşulları, etiket bilgileri, ambalajlama ve muhafaza şartları yeniden düzenlendi.

Yeni tebliğle peynir etiketlerinde tüketiciyi yanıltabilecek bazı ifadelerin kullanılmasına izin verilmeyecek. Üretimde bitkisel yağlar, süt proteini dışındaki proteinler ve belirli katkı niteliğindeki bileşenler için sınırlamalar uygulanacak.

Çeşnili peynirlerde toplam çeşni oranı en fazla yüzde 6, çeşnili taze peynirlerde ise yüzde 15 olacak. Peynirlerin depolanması, taşınması ve piyasaya sunulması sırasında 10 derecenin altındaki sıcaklıklarda tutulması zorunlu olacak.

Düzenleme 10 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Ancak mevcut gıda işletmecilerine yeni kurallara uyum sağlamaları için 30 Nisan 2027 tarihine kadar süre tanındı.

Yeni hükümler, özellikle peynir üreticilerini, süt işleme tesislerini, gıda işletmecilerini, ambalajlama kuruluşlarını ve perakende satış noktalarını ilgilendiriyor.

Yeni Peynir Tebliği Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?

Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği, 10 Kasım 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Tebliğ ile 8 Mayıs 2015 tarihli ve 29261 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan önceki Peynir Tebliği yürürlükten kaldırıldı.

Ancak mevcut işletmeler açısından geçiş hükümleri uygulanacak.

Yeni düzenlemenin takvimi şöyle:

Düzenleme Tarih
Yeni tebliğin yayımlanması 10 Kasım 2026
Tebliğin yürürlüğe girmesi 10 Kasım 2026
Mevcut işletmeler için uyum son tarihi 30 Nisan 2027
Eski hükümlerin mevcut işletmelere uygulanması 30 Nisan 2027'ye kadar
Uygun olmayan dilimlenebilir eritme peynirlerinin piyasada bulunabileceği son dönem 30 Nisan 2027'ye kadar

Mevcut işletmelerin yeni kurallara geçiş süresini doğru değerlendirmesi önem taşıyor.

Özellikle 30 Nisan 2027 tarihinden sonra yeni tebliğe uygun olmayan ürünlerin üretim ve piyasaya arz süreçlerinde sorunlar ortaya çıkabilir.

Peynir Üretiminde Bitkisel Yağ Kullanılabilecek mi?

Yeni tebliğin beşinci maddesinde peynirlerin üretiminde kullanılabilecek bileşenlerle ilgili açık sınırlamalar bulunuyor.

Buna göre tebliğ kapsamındaki ürünlerde süt yağı dışındaki hayvansal yağlar ve bitkisel yağlar kullanılamayacak.

Ayrıca süt proteini dışındaki proteinler, jelatin, soya ve soya ürünleri ile nişasta ve nişasta bazlı ürünlerin kullanılması da genel olarak yasaklandı.

Ancak nişasta için özel bir istisna bulunuyor.

Çeşnili taze peynirlerde, stabilizör amacıyla teknolojinin izin verdiği miktarda nişasta kullanılabilecek.

Bu nedenle düzenlemenin bütün peynirlerde, hiçbir istisna olmaksızın nişasta kullanımını yasakladığını söylemek doğru değil.

Üreticilerin formüllerini değerlendirirken özellikle peynirin hangi ürün sınıfına girdiğini ve istisnanın uygulanıp uygulanamayacağını kontrol etmesi gerekiyor.

Çeşnili Peynirlerde Yeni Oran Sınırları Neler?

Yeni tebliğle çeşnili peynirlerde kullanılabilecek çeşni miktarına sınırlama getirildi.

Buna göre çeşnili peynirlerde toplam çeşni oranı en fazla yüzde 6 olacak.

Çeşnili taze peynirlerde ise bu oran yüzde 15'e kadar çıkabilecek.

Örneğin 100 kilogramlık bir çeşnili peynir üretiminde toplam çeşni miktarı, ilgili ürün sınıfı bakımından 6 kilogramı aşamayacak.

Çeşnili taze peynirde ise 100 kilogram ürün için üst sınır 15 kilogram olacak.

Bu hesaplamalar yalnızca oranların anlaşılması amacıyla verilmiştir. Ürünün diğer bileşim ve üretim şartlarının ayrıca sağlanması gerekir.

Tebliğde çeşni maddesinden gelen beta-sitosterol oranının yüzde 2'yi geçemeyeceği de düzenleniyor.

Ancak çikolatalı taze peynirler bakımından bu özel beta-sitosterol koşulunun uygulanmayacağı belirtiliyor.

Üreticilerin çeşni oranını hesaplarken ürünün niteliğini ve ilgili istisnaları dikkate alması gerekiyor.

Fındık, Ceviz ve Baharatlı Peynirler Nasıl Üretilecek?

Yeni düzenleme, peynirlerde kullanılan bazı çeşni maddelerinin fiziksel biçimine ilişkin de kurallar getiriyor.

Tebliğde tanımlanan taze peynirler hariç olmak üzere fındık, fıstık, badem ve ceviz gibi sert kabuklu meyveler peynirlerde tane veya parça halinde kullanılabilecek.

Susam ve çörek otu gibi baharatların ise son üründe tane halinde bulunması gerekiyor.

Bu ürünlerin ezme veya püre biçiminde kullanılması yasaklanıyor.

Ayrıca susam istisnası dışında, mısır ve ay çekirdeği gibi bitkisel yağ üretiminde kullanılan belirli tahıl ve yağlı tohumların tane halinde çeşni maddesi olarak kullanılmasına izin verilmeyecek.

Ancak taze peynirler için belirtilen istisna nedeniyle bütün çeşnili peynirlerde aynı uygulamanın geçerli olduğu düşünülmemeli.

İşletmelerin ürün reçetelerini yeni tebliğdeki sınıflandırmalara göre kontrol etmesi gerekiyor.

Peynir Etiketlerinde Hangi İfadeler Yasaklandı?

Yeni tebliğin en dikkat çekici hükümlerinden biri etiketlerde kullanılabilecek ürün adlarına ilişkin düzenleme.

Buna göre peynir etiketlerinde aşağıdaki nitelemelere yer verilemeyecek:

  • Köy peyniri

  • Geleneksel peynir

  • Doğal peynir

  • Çiftlik peyniri

Bu ifadelerin yasaklanması, belirli üretim yöntemleriyle elde edilen bütün yerel peynirlerin satışının yasaklandığı anlamına gelmiyor.

Düzenleme, özellikle ürün etiketlerinde kullanılan nitelemelerle ilgili.

Peynirlerin, tebliğde tanımlanan ürün adlarına veya coğrafi işaret olarak tescil edilmiş adlarına göre piyasaya sunulması gerekiyor.

Böyle bir adlandırma bulunmayan ürünlerde ise mevzuata uygun yöresel veya ülkesel adlar kullanılabilecek.

Bu nedenle genel pazarlama ifadeleriyle hukuken geçerli ürün adlarının birbirinden ayrılması önem taşıyor.

Coğrafi İşaretli Peynirlerin Adı Değişecek mi?

Yeni düzenleme, coğrafi işaretli peynirlerin tamamının mevcut adlarını kullanamayacağı anlamına gelmiyor.

Tebliğe göre coğrafi işaret olarak tescil edilmiş peynirler, yatay gıda kodeksi hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla tescilde belirtilen özelliklere göre piyasaya sunulabilecek.

Dolayısıyla coğrafi işaret hakkı bulunan ürünlerle tüketiciyi yanıltabilecek genel nitelemelerin birbirinden ayrılması gerekiyor.

Ayrıca yöresel veya ülkesel adlarla bilinen peynirler, coğrafi işaretlerden doğan haklara aykırı olmamak şartıyla bu isimlerle satışa sunulabilecek.

Özellikle bölgesel peynir üreticilerinin etiketlerini hazırlarken tescil belgelerini ve ürün özelliklerini birlikte değerlendirmesi önem taşıyor.

Peynirlerin Yağ Oranı Etikette Nasıl Yazılacak?

Yeni tebliğde peynirlerin yağ miktarına göre sınıflandırılması da düzenleniyor.

Peynirler, tebliğin üçüncü ekindeki kriterlere göre yağlılık sınıflarına ayrılacak.

Ürünün yağlılık sınıfının etikette ürün adıyla aynı yüzde ve aynı puntoda, kolaylıkla görülebilecek şekilde belirtilmesi gerekiyor.

Örneğin bir peynirin az yağlı veya tam yağlı olarak tanımlanması için ürünün ilgili teknik sınıflandırmaya uygun olması gerekir.

Etikette yalnızca pazarlama amacıyla seçilen bir yağlılık ifadesinin kullanılması yeterli değil.

Üreticilerin laboratuvar analizleri, ürün bileşimi ve etiket bilgileri arasında uyum sağlaması gerekiyor.

Çiğ Sütten Üretilen Peynirlerde Hangi Kurallar Geçerli?

Çiğ sütten veya termizasyon işlemi uygulanmış sütten üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirler için özel koşullar bulunuyor.

Yeni tebliğe göre bu ürünler taze olarak piyasaya arz edilemeyecek.

Ürünlerin üretimden sonra en az dört ay uygun koşullarda olgunlaştırılması gerekiyor.

Ayrıca gerekli ısıl işlemlerin bulunmadığı ürünlerde etiket üzerinde çiğ sütten üretildiğini belirten açıklamalara yer verilmesi zorunlu.

Bu düzenleme, çiğ sütten üretilen peynirlerin tamamen yasaklandığı anlamına gelmiyor.

Belirli ürünlerin üretilebilmesi ve piyasaya arz edilebilmesi için olgunlaştırma, hijyen ve etiketleme koşullarının sağlanması gerekiyor.

Buna karşılık olgunlaştırılmadan satışa sunulan peynirlerde kullanılan çiğ sütün en az pastörizasyon normlarında ısıl işleme tabi tutulması gerekiyor.

Eski Kaşar Peynirinde Olgunlaştırma Süresi Kaç Gün?

Yeni tebliğe göre kaşar peynirlerinde "eski" ifadesinin kullanılabilmesi için ürünün en az 120 gün olgunlaştırılması gerekiyor.

Bu nedenle yalnızca ürünün sert kıvamlı veya yoğun aromalı olması, etikette eski kaşar olarak adlandırılması için yeterli değil.

Üreticinin olgunlaştırma süresinin mevzuattaki şartı karşıladığını gösterebilmesi gerekiyor.

Ayrıca olgunlaştırılarak piyasaya sunulan peynirlerde, son tüketim tarihine ek olarak üretim tarihinin de gün, ay ve yıl biçiminde belirtilmesi zorunlu.

Olgunlaştırma süresi de etikette açıklanacak.

Bu düzenlemeler, peynirin üretim ve olgunlaşma sürecine ilişkin tüketici bilgilendirmesini daha ayrıntılı hale getiriyor.

Peynirlerde Süt Aroması Kullanılabilecek mi?

Yeni tebliğin dokuzuncu maddesinde aroma vericilerle ilgili düzenleme bulunuyor.

Buna göre peynirlerde süt ve süt ürünleri aroması veren aroma vericiler kullanılamayacak.

Bu hüküm, peynirin gerçek süt bileşenlerinden kaynaklanan doğal tat ve aromasının yasaklandığı anlamına gelmiyor.

Yasaklanan uygulama, tebliğ kapsamında tanımlanan ürünlerin üretiminde süt veya süt ürünleri aroması veren aroma vericilerin kullanılması.

Diğer aroma vericilerin değerlendirilmesinde ise ilgili Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği hükümleri uygulanacak.

Peynir üreticilerinin mevcut aroma ve bileşen listelerini kontrol etmesi önem taşıyor.

Birden Fazla Hayvanın Sütüyle Yapılan Peynir Nasıl Etiketlenecek?

Yeni düzenleme, süt kaynaklarının etikette gösterilmesine ilişkin ayrıntılı kurallar da getiriyor.

Peynirin tek bir hayvan türüne ait sütten üretilmesi halinde hayvan türünün adı ürün adıyla birlikte kullanılabilecek.

Bu ürünlerde ilgili hayvanın görseline de yer verilebilecek.

Ancak birden fazla hayvan türünün sütü karıştırılarak kullanılıyorsa etiketin hazırlanmasında farklı kurallar geçerli.

Kullanılan sütlerin elde edildiği hayvan türleri, ürün adının yanında belirtilmek zorunda.

İndirimli Kurumlar Vergisi Eğitimi Nedir?
İndirimli Kurumlar Vergisi Eğitimi Nedir?
İçeriği Görüntüle

Hayvan türleri, kullanılan süt miktarına göre çoktan aza doğru sıralanacak.

Ayrıca bu tür karışım ürünlerinde inek, koyun veya keçi gibi hayvan görsellerine yer verilemeyecek.

Örneğin inek ve koyun sütü karışımıyla üretilen bir peynirde yalnızca koyun görseli kullanılması, tüketiciye ürünün tamamen koyun sütünden yapıldığı izlenimini verebilir.

Düzenleme, bu tür yanlış anlaşılmaların önüne geçilmesini hedefliyor.

Peynirlerin Saklama Sıcaklığı Kaç Derece Olmalı?

Yeni tebliğe göre peynirler ve telemeler, muhafaza edilme, taşınma ve piyasaya arz edilme süreçlerinde 10°C'nin altındaki sıcaklıklarda tutulmak zorunda.

Bu koşul yalnızca üretim tesisindeki depolamayı kapsamıyor.

Ürünün nakliyesi, dağıtımı ve satış noktasındaki muhafazası da ilgili sıcaklık kuralına tabi.

Dolayısıyla peynir üreticileri kadar depolama şirketleri, dağıtım kuruluşları ve perakende satış noktaları da uygulamadan etkileniyor.

Ancak 10°C'nin altı genel bir üst sıcaklık sınırı. Belirli ürünlerin kendi güvenli muhafaza koşullarının daha düşük sıcaklık gerektirmesi halinde o şartların da dikkate alınması gerekir.

İşletmelerin soğuk zincir kayıtlarını ve sıcaklık kontrol sistemlerini gözden geçirmesi önem taşıyor.

Eritme Peynirlerinde Hangi Kurallar Değişti?

Yeni tebliğ, eritme peynirlerinin üretimi ve etiketlenmesine ilişkin özel hükümler içeriyor.

Buna göre eritme peynirleri dökme olarak piyasaya arz edilemeyecek.

Ayrıca eritme peynirleri, geleneksel ve yöresel peynirleri veya coğrafi işaretle tescil edilmiş ürünleri çağrıştırarak tüketiciyi yanıltacak biçimde üretilemeyecek ve satışa sunulamayacak.

Eritme peynirlerinin etiketinde ürün adının belirli bir büyüklükte yazılması da zorunlu tutuluyor.

Genel kural olarak ürün adında en az 3 milimetre x-yüksekliğine sahip karakterler kullanılacak.

En geniş yüzeyi 80 santimetrekareden küçük ambalajlar için ise en az 1,5 milimetrelik sınır uygulanacak.

Bu nedenle ambalaj tasarımında kullanılan yazıların yalnızca görsel açıdan okunabilir olması değil, tebliğde belirtilen teknik ölçülere de uygun olması gerekiyor.

Dilimlenebilir Eritme Peynirleri İçin Özel Geçiş Kuralı Nedir?

Yeni tebliğde mevcut ürün stoklarının durumuyla ilgili özel bir hüküm bulunuyor.

10 Kasım 2026 tarihinden önce faaliyet gösteren işletmeler tarafından 30 Nisan 2027 tarihinden önce piyasaya arz edilmiş peynirler, dilimlenebilir eritme peynirleri hariç olmak üzere raf ömürlerinin sonuna kadar piyasada bulunabilecek.

Ancak dilimlenebilir eritme peynirleri için farklı bir kural uygulanacak.

30 Nisan 2027 tarihinden sonra yeni tebliğe uygun olmayan dilimlenebilir eritme peynirlerinin piyasada bulunmasına izin verilmeyecek.

Dolayısıyla bu ürün grubunda faaliyet gösteren işletmelerin yalnızca üretim süreçlerini değil, mevcut stok ve dağıtım planlarını da değerlendirmesi gerekiyor.

Özellikle raf ömrü uzun ürünlerde eski ambalaj ve ürün bileşimiyle hazırlanmış stokların dikkatle takip edilmesi önem taşıyor.

Peynir Üreticileri 30 Nisan 2027'ye Kadar Ne Yapmalı?

Yeni tebliğ, hâlihazırda faaliyet gösteren gıda işletmecilerine uyum için belirli süre tanıyor.

Bu süre içerisinde işletmelerin üretim formüllerini, etiketlerini, ambalajlarını ve kalite kontrol süreçlerini değerlendirmesi gerekiyor.

Özellikle aşağıdaki kontroller önem taşıyor:

  1. Ürün bileşimlerinde yasaklanan maddelerin bulunup bulunmadığının incelenmesi.

  2. Çeşnili peynirlerde oran sınırlarının kontrol edilmesi.

  3. Ürün adlarının ve pazarlama ifadelerinin yeni etiketleme kurallarına uyarlanması.

  4. Kullanılan süt türlerinin etikette doğru gösterilmesi.

  5. Yağlılık sınıflarının ve olgunlaştırma bilgilerinin güncellenmesi.

  6. Çiğ sütle üretilen ürünlerde olgunlaştırma ve etiket şartlarının değerlendirilmesi.

  7. Soğuk zincir ve depolama süreçlerinin kontrol edilmesi.

  8. Eritme peynirlerinde ürün ve ambalaj koşullarının gözden geçirilmesi.

  9. Eski ürün stoklarının geçiş hükümlerine göre planlanması.

  10. Gerekli teknik analizlerin ve kalite kontrol belgelerinin tamamlanması.

Bu çalışmaların son güne bırakılması, özellikle ambalaj stokları bulunan veya çok sayıda ürün çeşidi üreten işletmeler açısından ek maliyet ve operasyonel sorunlara neden olabilir.

Yeni Peynir Tebliğine Uymayan İşletmelere Ceza Verilecek mi?

Yeni tebliğin 20. maddesine göre düzenlemeye aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili hükümleri uygulanacak.

Ancak her aykırılık için aynı ceza tutarının uygulanacağı düşünülmemeli.

İhlalin niteliği, ilgili kanun hükmü ve idari değerlendirme sonucuna göre farklı yaptırımlar gündeme gelebilir.

Özellikle gıda güvenliğini ilgilendiren uygunsuzluklarla etiketleme kaynaklı uygunsuzlukların hukuki sonuçları farklı olabilir.

Mevcut işletmelere tanınan geçiş süresi de ayrıca dikkate alınmalı.

Yeni düzenlemenin yayımlandığı tarihten önce faaliyet gösteren işletmeler hakkında, 30 Nisan 2027 tarihine kadar önceki Peynir Tebliği hükümlerinin uygulanacağı açıkça belirtiliyor.

Bu nedenle geçiş dönemi hükümlerinin göz ardı edilerek bütün işletmelerin 10 Kasım 2026 tarihinde yeni kurallara tam uyum sağlamak zorunda olduğu yönünde değerlendirme yapılmamalı.

Yeni Kurallar Tüketicileri Nasıl Etkileyecek?

Yeni düzenlemeyle tüketicilerin peynirlerin içeriği ve üretim özellikleri hakkında daha açık bilgiye ulaşması amaçlanıyor.

Özellikle ürünlerin adlandırılması, yağlılık sınıfı, kullanılan süt türleri ve olgunlaştırma bilgilerinin etikette gösterilmesi önem taşıyor.

Bir tüketici peynir satın alırken ürünün hangi sütlerden üretildiğini, olgunlaştırma durumunu ve uygun etiket bilgilerinin bulunup bulunmadığını kontrol edebilecek.

Bununla birlikte tebliğ, bütün peynir çeşitlerinin aynı fiyattan satılacağını veya perakende fiyatların değişeceğini düzenlemiyor.

Üretim ve ambalajlama maliyetlerindeki olası değişimlerin ürün fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağı, işletmelerin maliyet yapısı ve piyasa koşullarına bağlı olarak şekillenebilir.

Peynir Sektöründe Yeni Kurallar İçin Son Tarih 30 Nisan 2027

Tarım ve Orman Bakanlığının 10 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği ile üretim, etiketleme, ambalajlama, olgunlaştırma ve muhafaza kuralları yeniden belirlendi.

Yeni tebliğde bitkisel yağ ve belirli bileşenlerin kullanımına sınırlamalar getirildi. Çeşnili peynirlerde yüzde 6, çeşnili taze peynirlerde yüzde 15 üst sınır belirlendi.

Peynir etiketlerinde bazı genel pazarlama nitelemelerinin kullanılmasına izin verilmeyecek. Süt türleri, yağlılık sınıfları ve olgunlaştırma bilgileri için ayrıntılı açıklama şartları uygulanacak.

Peynirlerin depolanması, taşınması ve satışa sunulması sırasında 10°C'nin altındaki sıcaklıklarda tutulması gerekecek.

Düzenleme 10 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Ancak mevcut gıda işletmecilerinin yeni kurallara uyum sağlaması için 30 Nisan 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanındı.

Bu nedenle peynir üreticilerinin ve perakende satış işletmelerinin özellikle ürün formüllerini, ambalaj tasarımlarını, etiket bilgilerini ve mevcut stoklarını yeni mevzuat çerçevesinde kontrol etmesi önem taşıyor.