Kayıt dışı istihdam teşvik hakkını etkiliyor
SGK prim teşviklerinden yararlanan işverenler açısından çalışanların eksiksiz ve doğru bildirilmesi temel şartlardan biri.
Mahkeme kararı veya SGK denetimlerinde çalıştırılan kişilerin sigortalı olarak bildirilmediğinin tespit edilmesi halinde işyeri, belirli prim teşvik, destek ve indirimlerinden geçici olarak yararlanamaz hale gelebiliyor. Uygulamanın yasal dayanağını 5510 sayılı Kanun’un ek 14’üncü maddesi oluşturuyor.
İlk tespitte 1 ay, tekrarında 1 yıl yasak
SGK’nın güncel açıklamasına göre şartları sağlayan bir kayıt dışı istihdam tespitinde işyeri ilk tespitte 1 ay süreyle belirli teşviklerden yararlanamıyor.
İlk tespit tarihinden itibaren 3 yıl içinde aynı işyerinde yeni bir tespit yapılırsa, tekrar eden her bir tespit için yasak süresi 1 yıl olarak uygulanıyor.
Bu nedenle “bir kayıt dışı çalışan bulunduğu anda bütün teşvikler 1 yıl kesilir” şeklindeki genelleme doğru değil.
Yüzde 1 ve 5 kişi sınırı önemli
Teşvik yasağının uygulanmasında tespit edilen kişi sayısı da dikkate alınıyor.
Kayıt dışı çalıştırıldığı veya gerçekte çalışmadığı halde sigortalı bildirildiği belirlenen kişi sayısının, aynı işyerindeki toplam sigortalı sayısının yüzde 1’ini aşması halinde yasaklama uygulanıyor.
Tespit edilen kişi sayısı yüzde 1’i aşmasa bile 5 kişiden fazla olması durumunda da teşvik yasağı devreye giriyor.
Hangi SGK teşvikleri kesilebiliyor?
Kayıt dışı istihdam tespitinde yasak kapsamına giren destekler arasında genel 2 puanlık prim indirimi, yurt dışına gönderilen çalışanlara yönelik 5 puanlık indirim, yatırım teşvikleri, kadın ve genç istihdam teşviki, sosyal yardım alanların istihdamına yönelik destek ve çok tehlikeli işyerlerine uygulanan işsizlik sigortası primi teşviki bulunuyor.
Bunun yanında 2026 yılında uygulanan asgari ücret desteği ve turizm ücret desteği için daha özel yaptırım hükümleri bulunuyor.
2026 asgari ücret desteğinde daha ağır yaptırım
2026 asgari ücret desteğinden yararlanan bir işyerinde kayıt dışı çalışan, sahte sigortalı veya prime esas kazancın eksik bildirildiği tespit edilirse yararlanılan destek geri alınıyor ve tespit sonrasında destek uygulanmıyor.
SGK ayrıca kayıt dışı istihdam veya sahte sigortalılık tespitinde 2026 asgari ücret desteği bakımından doğrudan 1 yıllık yasaklama uygulandığını belirtiyor. Yararlanılmış tutarlar da faiziyle geri alınabiliyor.
Ancak 2026 yılı içinde prime esas kazancın aylık brüt asgari ücretin onda birini, yani 3.303 TL’yi aşmayacak tutarda eksik bildirildiğinin tespit edilmesi halinde SGK işverene 15 günlük düzeltme süresi veriyor. Eksiklik bu sürede giderilirse destek devam edebiliyor.
