İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Merkezi Yönetmeliği Yenilendi

İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezinin çalışma esasları yeniden düzenlendi. 4 Kasım 2026 tarihli ve 33420 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelikle merkezin faaliyet alanları, yönetim yapısı, görevlendirme süreleri ve çalışma usulleri belirlendi. Yeni düzenleme kapsamında insan hakları hukuku alanında bilimsel araştırmalar yapılması, uzman görüşleri ve raporlar hazırlanması, eğitim faaliyetleri düzenlenmesi ve ulusal ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği yürütülmesi öngörülüyor.

İstanbul Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezine ilişkin yeni yönetmelik yürürlüğe girdi.

4 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan düzenleme, merkezin akademik faaliyetlerini, yönetim organlarını ve çalışma esaslarını yeniden belirliyor.

Yeni yönetmelikle 8 Aralık 2013 tarihinde yayımlanan önceki yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Düzenleme özellikle insan hakları hukuku alanında çalışan akademisyenleri, araştırmacıları, hukuk öğrencilerini ve ilgili kurumları ilgilendiriyor.

İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Merkezi Yönetmeliğinde Neler Değişti?

Yeni yönetmelikle merkezin faaliyet alanları ve idari yapısı yeniden düzenlendi.

Merkezin insan hakları hukukuna disiplinler arası bir yaklaşımla odaklanması, ulusal ve uluslararası hukuk alanlarında bilimsel araştırmalar yürütmesi ve insan haklarının korunmasına katkıda bulunması amaçlanıyor.

Düzenlemeye göre merkez, araştırma ve yayın çalışmalarının yanında eğitim, proje, hukuki görüş ve uzman raporu hazırlama faaliyetleri de yürütebilecek.

Yönetim organlarının oluşumu ve görev süreleri de açık biçimde belirlendi.

Yeni Yönetmeliğin Temel Hükümleri

Konu Düzenleme
Yönetmelik tarihi 4 Kasım 2026
Resmî Gazete sayısı 33420
Merkez müdürünün görev süresi 3 yıl
Yönetim Kurulu Müdür dahil 7 üye
Danışma Kurulu Müdür dahil en fazla 20 üye
Yönetim Kurulu toplantısı En az 6 ayda bir
Danışma Kurulu toplantısı Her yıl kasım ayında
Önceki yönetmelik Yürürlükten kaldırıldı

Yeni yönetmelik yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi.

İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi Ne İş Yapar?

Yönetmeliğin 5. maddesine göre merkezin temel amacı, insan haklarının tanınması, korunması, uygulanması ve geliştirilmesine katkı sunmak.

Bu kapsamda ulusal, uluslararası ve ulusalüstü hukuk alanlarında teorik ve uygulamalı araştırmalar yapılması öngörülüyor.

Merkez, insan haklarına ilişkin hukuki sorunları bilimsel yöntemlerle inceleyebilecek.

Ayrıca farklı hukuk disiplinleri ve uzmanlık alanları arasında iş birliği kurulabilecek.

Bu faaliyetlerin üniversite bünyesindeki akademik çalışmaları desteklemesi ve insan hakları hukukuna ilişkin bilgi üretimine katkı sağlaması amaçlanıyor.

İnsan Hakları Merkezi Hangi Faaliyetleri Yürütecek?

Yeni yönetmeliğin 6. maddesinde merkezin faaliyet alanları ayrıntılı biçimde sayılıyor.

Buna göre merkez; araştırma, inceleme, yayın ve proje çalışmaları gerçekleştirebilecek.

İnsan hakları hukuku alanında bilimsel toplantılar düzenleyebilecek ve ulusal veya uluslararası toplantılara katılabilecek.

Uzmanlar, üniversiteler ve ilgili kurumlarla iş birliği geliştirebilecek.

Araştırma ve proje faaliyetleri için geçici veya sürekli komisyonlar kurulabilecek.

Ayrıca insan hakları alanında çalışan kurumların personeline yönelik mesleki ve bilimsel eğitim faaliyetleri düzenlenebilecek.

Bu düzenlemeler, merkezin yalnızca akademik yayınlarla sınırlı olmayan bir çalışma alanına sahip olduğunu gösteriyor.

İnsan Hakları Merkezi Hukuki Görüş ve Uzman Raporu Hazırlayabilecek mi?

Evet. Yeni yönetmelikte bu faaliyet açıkça düzenlendi.

Merkez, ilgili mevzuat çerçevesinde insan hakları hukuku alanında rapor, araştırma, hukuki görüş, uzman görüşü ve diğer hukuki belgeler hazırlayabilecek.

Ayrıca yönetmelikte mahkeme dostu bilirkişilik olarak ifade edilen faaliyetlere de yer verildi.

Hazırlanan belgeler ilgili makamlara sunulabilecek ve yayımlanabilecek.

Ancak merkezin bu faaliyetleri gerçekleştirebilmesi, mahkemelerin karar verme yetkisinin üniversiteye devredildiği anlamına gelmiyor.

Hukuki görüşlerin hazırlanması ve ilgili mercilere sunulması, yürürlükteki mevzuatın belirlediği usuller çerçevesinde gerçekleştirilecek.

Mahkeme Dostu Bilirkişilik Nedir?

Mahkeme dostu yaklaşımı, bir uyuşmazlığın değerlendirilmesine yardımcı olabilecek bilimsel veya hukuki bilgilerin ilgili yargısal mercilere sunulmasıyla ilişkilendiriliyor.

Bu tür çalışmaların amacı, belirli bir konuda uzmanlık bilgisinin hukuki değerlendirmelere katkıda bulunmasını sağlamak olabilir.

İstanbul Üniversitesinin yeni yönetmeliği, merkez tarafından insan hakları hukuku alanında bu nitelikte çalışmalar hazırlanabilmesine imkân tanıyor.

Ancak bu düzenleme, merkeze her davada kendiliğinden müdahil olma veya mahkeme kararlarını değiştirme yetkisi vermiyor.

Hazırlanacak görüşlerin usulü ve hukuki niteliği ilgili mevzuata göre değerlendirilmeli.

İnsan Hakları Alanında Eğitim ve Sertifika Programları Düzenlenecek mi?

Yönetmelikte eğitim faaliyetlerine de yer veriliyor.

Alanya'da Yapay Zekâ Araştırma Merkezi Ne Yapacak?
Alanya'da Yapay Zekâ Araştırma Merkezi Ne Yapacak?
İçeriği Görüntüle

Merkez, insan hakları hukukuyla ilgili alanlarda faaliyet gösteren kurum ve kuruluşların personeline yönelik bilimsel ve mesleki nitelikte kurslar, seminerler ve uzmanlaşma çalışmaları düzenleyebilecek.

Ayrıca diğer kuruluşların yürüttüğü eğitim faaliyetlerine katılabilecek.

Yönetim Kurulunun görevleri arasında merkez tarafından verilecek katılım belgeleri ve benzeri belgelerin verilme koşullarını belirlemek de bulunuyor.

Ancak bu hüküm, belirli bir tarihte başlayacak ücretli bir sertifika programı ilan edildiği anlamına gelmiyor.

Eğitim programlarının içerikleri, katılım koşulları ve takvimleri ayrıca duyurulabilecek.

Üniversite Öğrencileri Merkez Çalışmalarına Katılabilecek mi?

Yeni yönetmeliğin 6. maddesine göre insan hakları hukuku alanında araştırma yapmak isteyen araştırmacılar ile lisans ve lisansüstü öğrencilere merkez faaliyetlerine katılma imkânı sağlanabilecek.

Bu hüküm, özellikle hukuk alanında akademik çalışmalar yürüten öğrenciler açısından önem taşıyor.

Merkez bünyesinde yapılacak projelere, araştırmalara veya bilimsel etkinliklere katılım fırsatları oluşabilir.

Ancak yönetmelikte bütün öğrencilere otomatik üyelik veya belirli bir kontenjan hakkı tanındığına ilişkin hüküm bulunmuyor.

Katılımın hangi şartlarla gerçekleştirileceği ilgili faaliyetlerin niteliğine göre belirlenecek.

İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Merkezi Müdürü Nasıl Atanacak?

Yönetmeliğin 8. maddesine göre merkez müdürü, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyeleri arasından Rektör tarafından görevlendirilecek.

Görevlendirilecek kişinin merkezin faaliyet alanlarıyla ilgili çalışmalarının bulunması gerekiyor.

Müdürün görev süresi üç yıl olarak belirlendi.

Görevi sona eren müdür yeniden görevlendirilebilecek.

Ayrıca gerektiğinde görev süresi tamamlanmadan da görevden alınabilecek.

Müdür, merkezin faaliyetlerinden Rektöre karşı sorumlu olacak.

Müdür Yardımcıları Nasıl Belirlenecek?

Merkez müdürüne çalışmalarında yardımcı olmak üzere iki müdür yardımcısı görevlendirilebilecek.

Müdür yardımcıları, Yönetim Kurulu üyeleri arasından müdürün önerisi üzerine Rektör tarafından seçilecek.

Müdürün görev başında bulunmadığı dönemlerde müdür yardımcılarından biri vekâlet görevini üstlenecek.

Vekâlet süresinin altı ayı aşması durumunda yeni müdür görevlendirilmesi gerekiyor.

Müdürün görev süresinin dolması veya herhangi bir nedenle görevinden ayrılması halinde müdür yardımcılarının görevleri de sona erecek.

İnsan Hakları Merkezi Yönetim Kurulu Kaç Kişiden Oluşacak?

Yönetmeliğin 10. maddesine göre Yönetim Kurulu toplam yedi üyeden oluşacak.

Kurula merkez müdürü başkanlık edecek.

Diğer altı üye, merkezin faaliyet alanlarıyla ilgili çalışmaları bulunan üniversite öğretim üyeleri arasından müdürün önerisi üzerine Rektör tarafından görevlendirilecek.

Yönetim Kurulu üyelerinin görev süresi üç yıl olacak.

Müdürün görevinin sona ermesi halinde Yönetim Kurulu üyelerinin görevleri de kendiliğinden sona erecek.

Görev süresi sona eren üyelerin yeniden görevlendirilmesi mümkün olacak.

Yönetim Kurulu Ne Sıklıkla Toplanacak?

Yeni yönetmeliğe göre Yönetim Kurulu, müdürün çağrısıyla en az altı ayda bir toplanacak.

Toplantılar üye tam sayısının salt çoğunluğuyla gerçekleştirilecek.

Kararlar oy çokluğuyla alınacak.

Oyların eşit çıkması durumunda müdürün oy kullandığı taraf çoğunluğu sağlamış sayılacak.

Kurulun görevleri arasında merkezin çalışma programını değerlendirmek, yıllık faaliyet raporunu onaylamak, iş birliği ve proje esaslarını belirlemek bulunuyor.

Ayrıca gerekli görüldüğünde uzmanlık komisyonları kurulabilecek.

Danışma Kurulu Kaç Kişiden Oluşacak?

Yönetmeliğin 12. maddesine göre Danışma Kurulu, müdür dahil en fazla 20 üyeden oluşacak.

Üyeler, üniversite öğretim üyeleri veya üniversite dışından uzman kişiler arasından görevlendirilebilecek.

Görevlendirmeler müdürün önerisi üzerine Rektör tarafından üç yıllık süre için yapılacak.

Danışma Kurulu, her yıl kasım ayında müdürün daveti üzerine toplanacak.

Gerekli görüldüğünde başka tarihlerde de toplantı düzenlenebilecek.

Danışma Kurulu toplantılarında toplantı ve karar yeter sayısı aranmayacak.

Kurulun temel görevi, merkezin faaliyetleri hakkında tavsiye ve önerilerde bulunmak olacak.

Merkezin Personel İhtiyacı Nasıl Karşılanacak?

Yeni yönetmelikte akademik, teknik ve idari personel ihtiyacına ilişkin hüküm de bulunuyor.

Buna göre merkezin personel ihtiyacı, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 13. maddesi kapsamında Rektör tarafından görevlendirilen personel aracılığıyla karşılanacak.

Bu düzenleme, merkezin personel ihtiyacını üniversitenin ilgili görevlendirme mekanizmasıyla karşılayacağını gösteriyor.

Ancak yönetmelik, yeni bir kamu personel alım ilanı niteliğinde değil.

Belirli sayıda akademik veya idari personel alınacağına ilişkin bir kontenjan ve başvuru tarihi açıklanmıyor.

Merkezin Harcama Yetkilisi Kim Olacak?

Yeni yönetmeliğin 14. maddesi uyarınca merkezin harcama yetkilisi müdür olacak.

Merkez faaliyetleri kapsamında edinilen ekipman, donanım, demirbaş ve sarf malzemelerinin kullanım hakkı da merkeze ait olacak.

Böylece faaliyetlerin yürütülmesinde görev ve sorumlulukların idari çerçevesi belirlenmiş durumda.

Ancak yönetmelikte merkeze tahsis edilen belirli bir bütçe büyüklüğü veya yıllık harcama hedefi açıklanmadı.

Bu nedenle yeni düzenlemenin merkeze belirli tutarda ek ödenek sağladığı yönünde değerlendirme yapılmamalı.

2013 Tarihli İnsan Hakları Merkezi Yönetmeliği Kaldırıldı mı?

Evet. Yeni düzenlemenin 17. maddesiyle, 8 Aralık 2013 tarihli ve 28845 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan önceki yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Böylece merkezin çalışma esaslarının 2026 tarihli yeni yönetmeliğe göre yürütülmesi öngörüldü.

Ancak önceki yönetmeliğin yürürlükten kaldırılması, merkezin 2026 yılında ilk kez kurulduğu anlamına gelmiyor.

Merkez, daha önce de kendisine özgü bir yönetmeliğe sahipti.

Yeni düzenlemenin konusu, mevcut merkezin çalışma esaslarının yeniden belirlenmesi.

Yeni Yönetmelik Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?

İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, 4 Kasım 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlandı.

Yönetmeliğin 18. maddesine göre düzenleme yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi.

Hükümlerin yürütülmesinden İstanbul Üniversitesi Rektörü sorumlu olacak.

Yönetmelikte ayrıca tüm ilgililer için geçerli bir başvuru son tarihi, katılım ücreti veya yeni bir idari yaptırım düzenlenmedi.

Yeni Yönetmelik Kimleri İlgilendiriyor?

Düzenleme öncelikle İstanbul Üniversitesi bünyesinde insan hakları hukuku alanında faaliyet gösteren akademisyenleri, yöneticileri ve merkez çalışanlarını ilgilendiriyor.

Bunun yanında araştırmacılar, lisans ve lisansüstü öğrenciler ile insan hakları alanında çalışma yürüten kurumlar bakımından da önem taşıyor.

Özellikle bilimsel projeler, uzmanlaşma eğitimleri ve hukuki görüş hazırlanmasına ilişkin faaliyetler, üniversite ile farklı kurumlar arasında yeni iş birliği imkânları oluşturabilir.

Ancak bu faaliyetlerin hangi tarihlerde gerçekleştirileceği veya hangi kurumlarla iş birliği yapılacağı, yönetmelik metninde tek tek ilan edilmiş değil.

4 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe giren yeni yönetmelikle İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezinin faaliyetleri ve idari yapısı yeniden düzenlendi. Merkez, insan hakları hukukunda bilimsel araştırmalar, eğitimler, uzman görüşleri ve uluslararası iş birlikleri gerçekleştirebilecek. Önceki 2013 tarihli yönetmelik yürürlükten kaldırılırken yeni bir personel alımı veya zorunlu sertifika programı ilan edilmedi.