HES Projelerinde Yeni İzin Şartları Neler?
Hidroelektrik santrali (HES) yatırımlarına ilişkin iki yeni ilke kararı Resmî Gazete'de yayımlandı. Düzenlemeyle nitelikli doğal koruma alanları ile sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında HES projelerine izin verilmesinin koşulları belirlendi. Yeni kararlara göre projeler için üniversitelerin ilgili bölümlerine ekosistem değerlendirme raporu hazırlatılması, yatırımcı idarenin rapordaki tedbirleri uygulamayı taahhüt etmesi ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesi gerekecek. İzinler, koruma amaçlı imar planları doğrultusunda verilebilecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonunun 26 Ekim 2026 tarihli toplantısında aldığı 158 ve 159 sayılı ilke kararları, 3 Kasım 2026 tarihli ve 33419 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.
Kararlar, doğal koruma statüsüne sahip belirli alanlarda gerçekleştirilecek hidroelektrik santrali projelerinin çevresel değerlendirme ve izin süreçlerini düzenliyor.
Yeni uygulamada yenilenebilir enerji yatırımları ile doğal kaynakların korunması arasındaki dengenin gözetilmesi, çevresel etkilerin önlenmesi ve olası zararların en aza indirilmesi öne çıkıyor.
HES Projelerinde Yeni Düzenleme Neler Getiriyor?
3 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan düzenleme, iki farklı doğal koruma statüsünü kapsıyor.
158 sayılı ilke kararı, nitelikli doğal koruma alanlarında gerçekleştirilecek hidroelektrik santrali projeleriyle ilgili.
159 sayılı ilke kararı ise sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarındaki HES projelerine ilişkin.
Her iki kararda da üniversiteler tarafından hazırlanacak ekosistem değerlendirme raporu, yatırımcı idarenin taahhütleri ve koruma komisyonunun değerlendirmesi önemli şartlar arasında yer alıyor.
Bu nedenle kararlar, Türkiye'deki bütün hidroelektrik santrallerine koşulsuz izin verilmesi anlamına gelmiyor.
Yeni HES Düzenlemelerinin Kapsamı
| Karar | Kapsam |
|---|---|
| 158 sayılı ilke kararı | Nitelikli doğal koruma alanlarında HES projeleri |
| 159 sayılı ilke kararı | Sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında HES projeleri |
| Karar tarihi | 26 Ekim 2026 |
| Resmî Gazete tarihi | 3 Kasım 2026 |
| Resmî Gazete sayısı | 33419 |
İki kararın aynı tarihte yayımlanması, farklı koruma statülerindeki HES yatırımlarının ayrı ilke kararlarıyla düzenlendiğini gösteriyor.
Projelerin değerlendirilmesinde ilgili alanın mevcut koruma statüsü belirleyici olacak.
Doğal Koruma Alanlarında HES Yapılabilecek mi?
Yeni ilke kararlarına göre belirlenen şartların yerine getirilmesi halinde ilgili doğal koruma alanlarında hidroelektrik santrali projelerine izin verilebilecek.
Ancak karar metinlerinde belirtilen koşulların karşılanması gerekiyor.
Öncelikle projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin değerlendirilmesi ve bu etkilerin en aza indirilmesine yönelik tedbirlerin yeterliliğinin ortaya konulması isteniyor.
Bu amaçla üniversitelerin ilgili bölümlerine ekosistem değerlendirme raporu hazırlatılması gerekiyor.
Hazırlanan raporun yatırımcı idare tarafından uygun bulunması ve raporda belirtilen hususların uygulanacağının taahhüt edilmesi de şartlar arasında yer alıyor.
Ardından Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesi ve koruma amaçlı imar planlarına uygunluk dikkate alınacak.
Bu koşullar sağlanmadan projelerin doğrudan hayata geçirilebileceği düşünülmemeli.
HES Projelerinde Ekosistem Değerlendirme Raporu Zorunlu mu?
158 ve 159 sayılı ilke kararlarının en önemli hükümlerinden biri, ekosistem değerlendirme raporu hazırlanmasına ilişkin.
Her iki karara göre de HES projelerinin doğal koruma alanları üzerindeki olası olumsuz etkilerinin incelenmesi gerekiyor.
Raporun, üniversitelerin ilgili bölümlerine hazırlatılması öngörülüyor.
Çalışmada doğal alan üzerindeki olumsuz etkilerin önlenmesi ve doğaya yönelik etkilerin en aza indirilmesi için planlanan tedbirlerin yeterliliği değerlendirilecek.
Bu rapor, yatırımın çevresel açıdan değerlendirilmesinde temel belgelerden biri olacak.
Ancak ekosistem değerlendirme raporunun hazırlanmış olması, projenin otomatik olarak onaylanacağı anlamına gelmiyor.
Raporun uygun bulunması, yatırımcı taahhütlerinin alınması ve koruma komisyonunun değerlendirmesi gibi diğer şartların da yerine getirilmesi gerekiyor.
Ekosistem Değerlendirme Raporunu Kim Hazırlayacak?
Yeni ilke kararlarına göre ekosistem değerlendirme raporu üniversitelerin ilgili bölümlerine hazırlatılacak.
Bu hüküm, çevresel değerlendirmenin akademik ve teknik bilgiye dayalı şekilde yürütülmesini amaçlıyor.
Ancak karar metinlerinde bütün projeler için geçerli tek bir üniversite, belirli bir fakülte veya sabit bir rapor formatı açıklanmıyor.
Bu nedenle raporun hazırlanması aşamasında ilgili projenin kapsamı ve yetkili idarelerin değerlendirmeleri önem taşıyacak.
Yatırımcıların rapor hazırlatma sürecinde hangi teknik çalışmaların gerektiğini ilgili kurumlardan öğrenmesi yararlı olacaktır.
Ayrıca üniversite tarafından hazırlanan raporun uygun bulunması ve raporda belirtilen tedbirlerin uygulanacağının taahhüt edilmesi gerekiyor.
HES Yatırımcılarından Hangi Taahhütler İstenecek?
Yeni kararlarda yatırımcı idarenin ekosistem değerlendirme raporundaki hususları uygulamayı taahhüt etmesi şartı bulunuyor.
Bu kapsamda çevresel etkilerin önlenmesi veya en aza indirilmesi amacıyla belirlenen tedbirlerin proje sürecinde uygulanacağına ilişkin taahhüt alınacak.
Ancak karar metinlerinde bütün yatırımlar için aynı içerikte kullanılacak standart bir taahhüt listesi veya sabit mali yükümlülük açıklanmıyor.
Bu nedenle taahhütlerin kapsamı, hazırlanacak ekosistem değerlendirme raporundaki bulgulara ve projenin özelliklerine göre farklılaşabilir.
Özellikle su kaynakları ve doğal yaşam üzerindeki etkiler gibi konular, proje niteliğine göre teknik inceleme gerektirebilir.
Bununla birlikte yeni kararların, bütün HES projelerinde aynı çevresel etkilerin ortaya çıkacağını kabul ettiği şeklinde bir değerlendirme yapılmamalı.
Her yatırımın bulunduğu alan ve teknik özellikleri ayrı değerlendirmeye konu olacak.
HES Projelerine Hangi Kurum İzin Verecek?
Yeni ilke kararlarında Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesine açıkça yer veriliyor.
Kararlara göre hazırlanacak koruma amaçlı imar planları doğrultusunda HES projelerine izin verilebilecek.
Bu nedenle projelerin yalnızca teknik enerji üretim kapasitesi üzerinden değerlendirilmesi yeterli değil.
Projenin bulunduğu alanın doğal koruma statüsü, ekosistem değerlendirme raporu, yatırımcı taahhütleri ve koruma amaçlı imar planı birlikte dikkate alınacak.
Bununla birlikte koruma mevzuatı kapsamında yapılacak değerlendirme, enerji yatırımlarında diğer mevzuat uyarınca alınması gereken bütün izinlerin yerine geçtiği anlamına gelmiyor.
Yatırımcıların faaliyetlerinin niteliğine göre enerji piyasası, su kullanımı, imar ve çevre mevzuatından kaynaklanabilecek diğer yükümlülüklerini ayrıca değerlendirmeleri gerekiyor.
Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında HES İzni Nasıl Verilecek?
158 sayılı ilke kararı, nitelikli doğal koruma alanlarında gerçekleştirilecek HES projeleri için düzenlendi.
Kararda, enerji arz güvenliğinin sağlanması, yenilenebilir enerji kaynaklarının etkin kullanılması ve enerji alanındaki dışa bağımlılığın azaltılması gibi kamu yararı gerekçelerine yer veriliyor.
Bunun yanında doğal alanlardaki olası olumsuz etkilerin önlenmesi ve çevresel etkilerin en aza indirilmesi amacıyla teknik değerlendirme yapılması öngörülüyor.
Bu kapsamda üniversitelerin ilgili bölümlerine ekosistem değerlendirme raporu hazırlatılacak.
Raporun uygun bulunması ve rapordaki tedbirlerin uygulanacağına ilişkin taahhütlerin alınması sonrasında, koruma komisyonunun değerlendirmesine göre hazırlanacak koruma amaçlı imar planları doğrultusunda projelere izin verilebilecek.
Bu nedenle karar, nitelikli doğal koruma alanlarındaki bütün HES yatırımlarının kendiliğinden onaylandığı anlamına gelmiyor.
Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanlarında HES Şartları Neler?
159 sayılı ilke kararı, sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında gerçekleştirilecek hidroelektrik santrali projelerine yönelik.
Bu alanlarda da çevresel etkilerin değerlendirilmesi ve olası zararların en aza indirilmesine yönelik tedbirlerin incelenmesi gerekiyor.
Kararda üniversitelerin ilgili bölümlerine ekosistem değerlendirme raporu hazırlatılması açıkça belirtiliyor.
Hazırlanan raporun yatırımcı idare tarafından uygun bulunması ve raporda ifade edilen hususların uygulanacağına dair taahhüt alınması şart.
Ardından Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesi yapılacak.
Projeler, bu değerlendirmeye göre hazırlanacak koruma amaçlı imar planları doğrultusunda izin sürecine konu olabilecek.
Bu düzenleme, sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarının koruma statüsünün tamamen kaldırılması anlamına gelmiyor.
HES Projelerinde ÇED Raporu ile Ekosistem Raporu Aynı mı?
Hidroelektrik santrali projelerinde çevresel değerlendirmeler farklı mevzuat hükümlerine dayanabiliyor.
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED), ilgili yönetmelik kapsamında belirli projelerin çevre üzerindeki olası etkilerinin değerlendirilmesine yönelik bir süreç.
158 ve 159 sayılı ilke kararlarında belirtilen ekosistem değerlendirme raporu ise doğal koruma alanlarındaki HES yatırımları için öngörülen özel teknik inceleme şartı.
Bu nedenle iki raporun aynı belge olduğu varsayılmamalı.
Yeni ilke kararlarında ekosistem değerlendirme raporu hazırlanması, diğer mevzuat kapsamında gerekli olabilecek ÇED işlemlerinin otomatik olarak kaldırıldığı anlamına gelmiyor.
Yatırımın özelliklerine göre uygulanması gereken çevre mevzuatı hükümlerinin ayrıca incelenmesi gerekiyor.
Yeni Düzenleme Bütün Hidroelektrik Santrallerini Kapsıyor mu?
3 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan iki ilke kararı, Türkiye'deki bütün hidroelektrik santrallerine ilişkin genel izin sistemini yeniden düzenlemiyor.
Kararlar özellikle iki doğal koruma statüsüne sahip alanlarda yapılacak projeler için geçerli.
Bunlardan ilki nitelikli doğal koruma alanları, ikincisi ise sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanları.
Bu statülerin dışında kalan alanlardaki HES projeleri bakımından uygulanabilecek kurallar ayrıca değerlendirilmeli.
Aynı şekilde kesin korunacak hassas alanlarda HES yapılmasının bu kararlarla otomatik olarak serbest bırakıldığı sonucuna ulaşılamaz.
Bu nedenle yeni yatırım planlayan şirketlerin öncelikle proje alanının hukuki koruma statüsünü kontrol etmeleri gerekiyor.
HES İzinlerinde Başvuru Süresi veya Ücret Belirlendi mi?
158 ve 159 sayılı ilke kararlarında, bütün HES yatırımcıları için geçerli yeni bir son başvuru tarihi veya standart başvuru ücreti belirtilmiyor.
Kararlar, projelerin hangi çevresel ve idari şartlar altında değerlendirilebileceğini düzenliyor.
Bu nedenle kararların yayımlanmasıyla birlikte yatırımcıların belirli bir tarihe kadar başvurmak zorunda oldukları veya bütün izinlerin sabit bir ücret karşılığında alınabileceği söylenemez.
Enerji yatırımlarında uygulanabilecek diğer başvuru, lisans, izin ve mali yükümlülükler ilgili mevzuat kapsamında devam ediyor.
HES Düzenlemesi Elektrik Fiyatlarını Etkileyecek mi?
Yeni ilke kararları doğrudan tüketicilere uygulanan elektrik tarifelerini değiştiren düzenlemeler değil.
Kararlar, belirli doğal koruma alanlarında HES projelerinin çevresel değerlendirme ve izin şartlarına odaklanıyor.
Hidroelektrik üretimi, yenilenebilir enerji kaynakları arasında yer alıyor ve elektrik arzında önemli bir role sahip.
Ancak yalnızca bu düzenlemelerin yayımlanmasından hareketle elektrik fiyatlarının belirli bir oranda artacağı veya azalacağı yönünde kesin değerlendirme yapmak mümkün değil.
Elektrik fiyatlarının oluşumunda üretim maliyetleri, arz-talep dengesi, piyasa koşulları ve ilgili tarife kararları gibi farklı unsurlar bulunuyor.
HES Yatırımcıları Yeni Düzenlemede Nelere Dikkat Etmeli?
Yeni hidroelektrik santrali projeleri hazırlayan yatırımcıların öncelikle kurulması planlanan tesisin bulunduğu alanın koruma statüsünü belirlemesi gerekiyor.
Ardından projenin doğal alan üzerindeki olası etkilerinin değerlendirilmesi, gerekli ekosistem raporunun üniversitelerin ilgili bölümlerine hazırlatılması ve rapordaki tedbirlerin uygulanmasına ilişkin taahhütlerin oluşturulması önem taşıyor.
Koruma komisyonunun değerlendirmesi ve koruma amaçlı imar planına uygunluk da izin sürecinin temel unsurları arasında bulunuyor.
3 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan 158 ve 159 sayılı ilke kararları, belirli doğal koruma alanlarındaki HES projelerinin değerlendirilmesine yeni esaslar getiriyor. Düzenleme, hidroelektrik yatırımlarına koşulsuz izin vermek yerine üniversite raporu, çevresel tedbirler, yatırımcı taahhütleri ve koruma komisyonu değerlendirmesini birlikte öngörüyor.




