Türkiye’de Vergi Gelirleri, Kamu Harcamaları ve Enflasyon Arasındaki İlişki Akademik Analizle İncelendi

Türkiye ekonomisinde uzun yıllardır tartışma konusu olan enflasyonun kamu gelirleri ve bütçe dengesi üzerindeki etkisine yönelik kapsamlı bir araştırma yayımlandı. Akdeniz Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından hazırlanan çalışmada, 1960–2023 dönemine ait mali veriler Tanzi ve Patinkin etkileri çerçevesinde değerlendirildi.

Çalışmada, 63 yılı kapsayan veri seti dört ayrı döneme ayrılarak ARDL sınır testi yöntemiyle analiz edildi. Bulgular, Türkiye’de enflasyon ile bütçe dengesi arasında kalıcı bir ilişki bulunduğunu; enflasyonun bütçe açığını azaltıcı yönde etkide bulunduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar, bu etkinin özellikle kamu harcamalarının reel değerinin enflasyon karşısında erimesinden kaynaklandığını ifade ediyor.

Enflasyon–Bütçe Dengesi Etkileşimi Dört Dönem Üzerinden İncelendi

Analizin sonuçlarına göre:

  • 1960–1979 döneminde yüksek enflasyon vergi gelirlerinin reel değerini düşürerek bütçe açığını artırdı; Tanzi etkisi belirgin şekilde gözlemlendi.

    Bağımsız Denetçilik Sınavı Tarihi ve Başvuru Süreci Açıklandı
    Bağımsız Denetçilik Sınavı Tarihi ve Başvuru Süreci Açıklandı
    İçeriği Görüntüle

  • 1980–1999 döneminde kronik enflasyonun etkisi güçlenirken, bütçe gelirlerindeki reel kayıplar ön plana çıktı.

  • 2000–2023 arasında enflasyonun göreli olarak düşük seyrettiği yıllarda Patinkin etkisinin öne çıktığı, kamu harcamalarının reel düzeyinin daha fazla eridiği tespit edildi.

  • Çalışma genel dönem açısından değerlendirildiğinde, Türkiye’de uzun vadeli olarak Patinkin etkisinin baskın olduğu ortaya konuldu.

Fiyat İstikrarı Sağlanmadan Mali Disiplin Mümkün Değil

Araştırmada, kamu harcamalarının reel değerindeki azalmanın vergi gelirlerindeki kayıptan daha yüksek olduğu vurgulandı. Bu nedenle mali disiplinin sürdürülebilirliği için fiyat istikrarının ön koşul olduğu ifade edildi.

Çalışmada ayrıca, para ve maliye politikalarının koordinasyonunun güçlendirilmesi ve bütçe yönetiminde enflasyon duyarlılığını azaltacak düzenlemelerin önemine dikkat çekildi. Uzmanlara göre bu bulgular, kamu gelir yönetimi ve vergi politikalarının geleceğine ilişkin yol gösterici nitelikte.