Doğrudan temin yöntemiyle yapılan mal ve hizmet alımlarında damga vergisi kesintisinin gerekip gerekmediği, alımı yapan birimin “resmî daire” sayılıp sayılmadığına ve bağlı birimlerin tüzel kişilik/iktisadilik durumuna göre değişiyor. Sinop Defterdarlığı tarafından verilen bu görüşte, özellikle resmî daire ile resmî daireye bağlı iktisadi işletme ayrımı üzerinden uygulamanın nasıl yapılacağı açıklanıyor.
Doğrudan Teminde Damga Vergisi Ne Zaman Gündeme Geliyor
Damga Vergisi Kanunu kapsamında, resmî dairelerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeleri nedeniyle düzenlenen ve belli parayı içeren makbuz/ibra gibi kağıtlar damga vergisine tabi olabiliyor. Bu nedenle doğrudan teminle yapılan alımın şekli kadar, ödemeyi yapan tarafın hukuki statüsü de belirleyici oluyor.
Resmî Daire Sayılma Kriteri Neye Göre Belirleniyor
Damga vergisi uygulamasında “resmî daire” kavramı; genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler, köyler gibi kamu idarelerini kapsıyor. Ancak bu idarelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler, kural olarak resmî daire sayılmıyor.
Özelgede özetlenen yaklaşıma göre:
-
Bağlı kuruluş hem ayrı tüzel kişiliğe hem de iktisadilik vasfına sahipse, resmî daire kabul edilmiyor.
-
Bu iki özellikten en az birini taşımıyorsa, resmî daire kapsamında değerlendirilmesi mümkün olabiliyor.
Öğretmenevi Benzeri Yapılar İçin Uygulama Nasıl Şekilleniyor
Örnekte, bir öğretmenevi ve akşam sanat okulunun bağlı olduğu genel bütçeli idareden (örneğin Bakanlıktan) ayrı tüzel kişiliğinin bulunmaması veya iktisadilik vasfı taşımaması halinde, ilgili birim resmî daire olarak değerlendirilebiliyor.
Bu durumda:
-
İlgili birim resmî daire sayılırsa, ona bağlı iktisadi işletmenin de (ayrı tüzel kişilik yoksa) resmî daire olarak değerlendirilmesi gündeme gelebiliyor.
-
Mal ve hizmet alımı karşılığı düzenlenen kağıtlar damga vergisine tabi tutuluyor ve vergi kesinti yoluyla uygulanıyor.
Ayrı Tüzel Kişilik Varsa Ne Oluyor
Eğer öğretmenevi/kuruluş ayrı bir tüzel kişiliğe sahipse, iktisadi işletme resmî daire olarak kabul edilmiyor. Bu senaryoda, iktisadi işletmenin doğrudan temin kapsamındaki mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeleri nedeniyle düzenlenen kağıtlarda damga vergisi aranmayacağı yönünde değerlendirme yapılıyor.
Beyan ve Ödeme Yükümlülüğü Hangi Durumda Doğuyor
Damga vergisinin kesinti suretiyle uygulanmasının gerektiği hallerde, kesilen verginin izleyen ay içinde beyan edilip ödenmesi gerekiyor. Özelgede, kesilen damga vergisinin mükellefiyetin bulunduğu vergi dairesine beyanname ile bildirilmesi ve süresi içinde ödenmesi gerektiği hatırlatılıyor.