Coğrafi Veri Toplayan Şirketlere Yeni İzin Zorunluluğu: Başvuru Süreleri ve Cezalar Değişti
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği, 14 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle coğrafi veri toplama, üretme, paylaşma ve satma faaliyetlerinde izin süreçleri yeniden belirlendi. İzin bedellerinin hesaplanmasında şirketlerin satış hasılatı da dikkate alınırken izinsiz faaliyetlere ilişkin idari para cezaları, başvuru süreleri ve bazı muafiyetler yeniden düzenlendi. İlk kez ticari faaliyete başlayan işletmeler için izin bedeli muafiyeti de getirildi.
Coğrafi Veri İzinlerinde Yeni Yönetmelik Yürürlüğe Girdi
14 Ekim 2026 tarihli ve 33400 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği ile Türkiye'de coğrafi verilerin ticari amaçlarla kullanılmasına ilişkin kurallar yeniden düzenlendi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik, Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamında bulunan coğrafi verilerin toplanması, üretilmesi, paylaşılması ve satılmasına ilişkin izin süreçlerini kapsıyor.
Düzenleme, Türkiye'de faaliyet gösteren gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerinin yanı sıra yabancı gerçek ve tüzel kişileri de ilgilendiriyor.
Yeni yönetmelikle daha önce ayrı düzenlemelerde yer alan izin ve lisans uygulamaları tek bir mevzuat altında toplandı.
10 Şubat 2021 tarihinde yayımlanan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği ile Coğrafi Veri Lisans Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.
Bununla birlikte önceki düzenlemeler kapsamında verilmiş izin ve lisans belgelerinin geçerlilik süreleri sonuna kadar kullanılabilmesine imkân tanındı.
Hangi Şirketler Coğrafi Veri İzni Almak Zorunda?
Yeni yönetmelik, Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamındaki verileri ticari faaliyetleri çerçevesinde toplayan, üreten, paylaşan veya satan kişi ve işletmeleri ilgilendiriyor.
Coğrafi veriler, bir yerin konumuna veya coğrafi özelliklerine ilişkin bilgileri içeren veri gruplarından oluşuyor.
Bu veriler şehir planlaması, haritacılık, mühendislik, ulaşım, enerji, altyapı, tarım ve çeşitli konum temelli ticari faaliyetlerde kullanılabiliyor.
Ancak coğrafi bilgi kullanan bütün işletmelerin otomatik olarak izin almak zorunda olduğu düşünülmemeli.
İzin yükümlülüğünün belirlenmesinde işlenen verinin Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamında bulunması ve gerçekleştirilen faaliyetin yönetmelikte belirtilen ticari işlemlerden birini oluşturması önem taşıyor.
Dolayısıyla işletmelerin kullandıkları coğrafi veri türlerini ve bu verilerle gerçekleştirdikleri ticari faaliyetleri ayrı ayrı değerlendirmeleri gerekiyor.
Şirketlerin Adres ve Konum Paylaşımına Muafiyet Getirildi
Yeni yönetmelikte bazı faaliyetler açık biçimde izin yükümlülüğünün dışında bırakıldı.
Buna göre işletmelerin fatura düzenlemek amacıyla talep ettikleri adres bilgileri için coğrafi veri izni alınması gerekmiyor.
Ayrıca işletmelerin kendi merkez, şube ve acentelerine ait adres ve konum bilgilerini internet sitelerinde veya sosyal medya hesaplarında paylaşmaları da izin yükümlülüğünden muaf tutuldu.
Bu düzenleme, özellikle internet sitesi veya sosyal medya hesabında iş yeri adresini yayımlayan işletmeler açısından önem taşıyor.
Örneğin bir şirketin kendi iletişim sayfasında merkez adresini ve şube konumunu belirtmesi, tek başına yeni yönetmelik kapsamında coğrafi veri izin belgesi alınmasını gerektirmiyor.
Buna karşılık konum bilgilerinin ticari bir veri ürününe dönüştürülmesi, toplanması veya satılması farklı bir hukuki değerlendirme gerektirebilir.
Bu nedenle basit adres paylaşımı ile ticari coğrafi veri faaliyetlerinin birbirinden ayrılması önem taşıyor.
Yeni Kurulan İşletmelere İlk Yıl İzin Bedeli Muafiyeti
Yönetmelikte yeni ticari faaliyete başlayan girişimcileri ve şirketleri ilgilendiren bir muafiyet düzenlemesi de yer aldı.
Türk vatandaşı gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri, ilk defa ticari faaliyete başladıkları yıl içinde coğrafi veri toplama, üretme, paylaşma veya satmaya yönelik faaliyetleri için izin bedeli ödemeyecek.
Ancak bu muafiyet, izin alma zorunluluğunu ortadan kaldırmıyor.
İlk yıl bedel muafiyetinden yararlanan kişilerin de faaliyetleri için izin başvurusu yapması gerekiyor.
Böylece yeni faaliyete başlayan işletmeler açısından izin sürecindeki mali yükün ilk yıl için azaltılması amaçlanıyor.
Muafiyetin uygulanmasında işletmenin ilk defa ticari faaliyete başladığı yıl ve yönetmelikte belirtilen şartların sağlanıp sağlanmadığı önem taşıyor.
Kamu Kurumları İçin Çalışan Şirketlere Özel Düzenleme
Yeni yönetmelik kapsamında kamu kurumları ve kamu tüzel kişileri adına coğrafi veri çalışması gerçekleştiren şirketler için de özel hükümler bulunuyor.
Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri, kamu kurumları adına yürüttükleri coğrafi veri toplama, üretme veya paylaşma faaliyetleri için bedelsiz izin alabilecek.
Ancak bu çalışmalar sonucunda elde edilen coğrafi verilerin daha sonra ticari amaçlarla kullanılması, satılması veya paylaşılması durumunda izin bedeli ödeme yükümlülüğü doğabilecek.
Bu nedenle kamu kurumları adına hizmet veren harita, mühendislik ve coğrafi bilgi sistemleri şirketlerinin sözleşme kapsamındaki veri kullanım haklarını dikkatle değerlendirmesi gerekiyor.
Kamu adına üretilmiş bir verinin daha sonra ticari faaliyete konu edilmesi, ilk aşamadaki bedel muafiyetinden farklı sonuçlar doğurabilecek.
Enerji Dağıtım Şirketlerine İzin Muafiyeti
Yönetmelikle elektrik ve doğal gaz dağıtım şirketlerine yönelik özel bir muafiyet de düzenlendi.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan dağıtım lisansı almış tüzel kişiler, lisans kapsamındaki faaliyetleri nedeniyle gerçekleştirdikleri coğrafi veri işlemlerinde belirli koşullarla izin ve izin bedeli yükümlülüğünden muaf olacak.
Bu muafiyetten yararlanılabilmesi için şirketlerin Bakanlığın elektronik altyapısına kayıt olması gerekiyor.
Ancak dağıtım lisansı kapsamında elde edilen coğrafi verilerin lisans dışındaki ticari faaliyetlerde kullanılması hâlinde izin alma ve izin bedeli ödeme yükümlülüğü devam ediyor.
Bu ayrım özellikle enerji altyapısına ilişkin konum ve şebeke verilerini yöneten işletmeler açısından önem taşıyor.
Coğrafi Veri İzni Nasıl Alınacak?
Yeni düzenlemeye göre izin başvuruları Bakanlık tarafından hazırlanan elektronik altyapı üzerinden gerçekleştirilecek.
Başvuruların, izin kapsamındaki ticari faaliyetin başlangıç tarihinden önce yetkili kişi tarafından yapılması gerekiyor.
Şirketlerin başvuru sırasında faaliyet gösterecekleri coğrafi alanı, işlem yapacakları veri türlerini ve talep ettikleri izin süresini bildirmesi öngörülüyor.
Tüzel kişiler açısından başvuru kapsamında istenen başlıca bilgi ve belgeler arasında şunlar bulunuyor:
-
MERSİS üzerinden alınan sicil tasdiknamesi
-
Coğrafi veri teması ve alt tema bilgileri
-
Çalışma yapılacak bölgelerin ve ilgili paftaların bilgileri
-
Veri toplama, üretme, paylaşma veya satış faaliyetlerine ilişkin beyan
-
En son hesap dönemine ait gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi
-
Elektronik tebligat adresi
-
Çalıştırılacak personel ile kullanılacak araç ve ekipman bilgileri
-
Veri güvenliğine ilişkin yazılı beyan
-
İlgili personelin adli sicil kayıtları
-
Faaliyet alanının büyüklüğüne göre gerekli mesleki yeterlilik veya diploma belgeleri
Başvuruların değerlendirilmesinde veri güvenliği ve ilgili mevzuata uygunluk şartları da dikkate alınacak.
Başvurular 30 Gün İçinde Değerlendirilecek
Yönetmelikte izin başvurularının değerlendirilmesine ilişkin süreler de belirlendi.
Bakanlık, başvurunun değerlendirme sonucunu başvuru tarihinden itibaren 30 gün içerisinde ilgili kişiye bildirecek.
Başvuru belgelerinde eksiklik bulunması durumunda ise eksik belgelerin bir ay içerisinde tamamlanması koşuluyla izin verilebilecek.
Belirlenen sürede belgelerin tamamlanmaması hâlinde başvuru geçersiz sayılacak.
Başvuru evrakları onaylanan ve izin bedeli ödemekle yükümlü olan kişilerin, belirlenen bedeli 15 gün içerisinde Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün ilgili hesabına yatırması gerekiyor.
Ödemenin süresinde yapılmaması durumunda başvuru geçersiz sayılacak.
Bu nedenle işletmelerin yalnızca başvuru tarihini değil, belge tamamlama ve ödeme sürelerini de takip etmesi önem taşıyor.
İzin Belgeleri 1 ile 5 Yıl Arasında Geçerli Olacak
Yeni yönetmelikte coğrafi veri izin belgelerinin geçerlilik süresi de düzenlendi.
Buna göre izin belgesi, bir yıldan az ve beş yıldan fazla olmamak üzere başvuru sahibinin talebi ve Bakanlığın onayı doğrultusunda düzenlenebilecek.
İzin süresi, başvurunun Bakanlık tarafından onaylandığı tarihten itibaren başlayacak.
İzin belgesinde belirtilen faaliyet konusu, çalışma bölgesi veya izin süresinde değişiklik olması durumunda yeniden başvuru yapılması gerekecek.
Ayrıca şirket unvanı veya ortaklık yapısında değişiklik olması hâlinde ilgili değişikliğin 15 gün içinde Bakanlığa bildirilmesi öngörülüyor.
Bu hükümler, coğrafi veri alanında uzun süreli projeler gerçekleştiren şirketler açısından önem taşıyor.
İzin Bedelleri Şirketin Satış Hasılatına Göre Hesaplanacak
Yeni düzenlemenin mali açıdan dikkat çeken hükümlerinden biri, coğrafi veri izin bedelinin hesaplanma yöntemi oldu.
Türk vatandaşı gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri için izin bedelinin hesaplanmasında birden fazla unsur dikkate alınacak.
Bunlar arasında coğrafi veri tema sayısı, çalışma alanı, talep edilen izin süresi ve başvuru sahibinin satış hasılatı bulunuyor.
İşletmelerin başvuru tarihi itibarıyla en son hesap dönemine ait gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi ekindeki gelir tablosunda yer alan net satış tutarı, izin bedeli hesaplamasında kullanılacak.
İşletme hesabı esasına göre kayıt tutanlar açısından ise ilgili satış hasılatı dikkate alınacak.
Hesaplama, 7221 sayılı Kanun'un ekindeki cetvellerde belirtilen katsayılar üzerinden gerçekleştirilecek.
Yönetmelikte 2024 yılı için temel izin katsayısı bedeli 1.750 TL olarak yer alıyor.
Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanıyor.
Dolayısıyla 1.750 TL'nin 2026 yılında bütün işletmeler için geçerli sabit izin bedeli olduğu sonucu çıkarılmamalı.
Güncel izin bedellerinin Bakanlığın ilgili yıl için yayımladığı döner sermaye birim fiyat listesi ve uygulanacak katsayılar üzerinden hesaplanması gerekiyor.
Bankalar ve Finans Şirketleri İçin Özel Hesaplama Esası
Yönetmelik, izin bedelinin hesaplanmasında bazı finansal kuruluşlara ilişkin özel hükümler de içeriyor.
Bankalar ile finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketleri açısından yıllık net satış tutarı belirlenirken Türkiye Finansal Raporlama Standartları esas alınarak hazırlanan finansal tablolardaki ilgili tutarlar dikkate alınacak.
Sigorta, reasürans ve emeklilik şirketlerinde ise teknik gelir kalemleri veya ilgili TFRS finansal tablolarındaki tutarlar kullanılabilecek.
Bu düzenleme, farklı sektörlerde faaliyet gösteren işletmelerin finansal tablolarının yapısına göre izin bedeli hesabında kullanılacak tutarların belirlenmesini amaçlıyor.
Dolayısıyla coğrafi veri iznine tabi olabilecek finansal kuruluşların, izin bedeli hesaplamasında kendi sektörlerine ilişkin özel hükümleri dikkate alması gerekiyor.
İzinsiz Faaliyetlere İdari Para Cezası Uygulanacak
Yeni yönetmelikle izin alınmadan gerçekleştirilen coğrafi veri faaliyetlerine ilişkin yaptırımlar da yeniden düzenlendi.
Bakanlık tarafından izinsiz faaliyet tespit edilmesi hâlinde ilgili kişiye izin başvurusu yapması için tebliğ tarihinden itibaren 15 gün süre verilecek.
Bu süre içerisinde izin başvurusu yapmayan Türk vatandaşı gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerine, tespitin yapıldığı yıla ait bir yıllık en yüksek izin bedeli tutarında idari para cezası uygulanacak.
Yabancı gerçek ve tüzel kişiler açısından ise bir yıllık izin bedelinin iki katı tutarında idari para cezası öngörülüyor.
Cezanın miktarı, ilgili yılın izin bedeli hesaplama esaslarına göre belirlenecek.
Bu nedenle yönetmelikte bütün işletmeler için geçerli tek bir sabit idari para cezası tutarı bulunmuyor.
Para Cezasının Erken Ödenmesinde Yüzde 25 İndirim
Yönetmelikte idari para cezalarının ödenmesine ve itiraz süreçlerine ilişkin hükümler de yer aldı.
İdari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödenmesi hâlinde yüzde 25 oranında indirim uygulanabilecek.
Aynı süre içerisinde Bakanlığa itiraz edilmesi de mümkün olacak.
Bakanlık tarafından itirazın reddedilmesi hâlinde kararın ilgiliye tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde yetkili idare mahkemesine başvurulabilecek.
Öte yandan idari para cezasının uygulanması, izin alma yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.
Ayrıca idari para cezasının tahakkuk tarihinden itibaren 60 gün içerisinde izin başvurusunda bulunulmaması durumunda, daha sonra yapılacak ilk izin başvurusunda izin bedelinin iki katı uygulanması öngörülüyor.
Bu nedenle işletmelerin izinsiz faaliyet tespitine ilişkin bildirimleri ve yasal başvuru sürelerini dikkatle takip etmesi gerekiyor.
Şirketlerin Düzenli Veri Bildirim Yükümlülüğü Bulunuyor
Yeni düzenleme kapsamında izin sahibi işletmelerin yalnızca başlangıçta izin alması yeterli olmayacak.
İzin sahipleri, yürüttükleri faaliyetlere ilişkin raporları her 12 ayda bir Bakanlığın elektronik altyapısına sunmakla yükümlü olacak.
Ayrıca izin kapsamındaki coğrafi verilere ilişkin meta verilerin belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanması ve düzenli şekilde sisteme kaydedilmesi gerekecek.
Afet ve acil durum yönetimi kapsamında Bakanlığın talep edeceği coğrafi verilerin belirlenen teknik standartlara uygun biçimde paylaşılması da yönetmelikte düzenlenen yükümlülükler arasında yer alıyor.
Bu düzenlemeler, coğrafi veri üreten ve yöneten işletmeler açısından veri güvenliği, kayıtların güncelliği ve teknik uyumluluk konularının önemini artırıyor.
Mevcut İzin Belgeleri Geçerliliğini Koruyacak
Yönetmelikte daha önce alınmış izin ve lisans belgeleri için geçiş hükmü de bulunuyor.
Yürürlükten kaldırılan eski yönetmelikler kapsamında Bakanlık tarafından verilmiş olan coğrafi veri izin ve lisans belgeleri, geçerlilik sürelerinin sonuna kadar kullanılabilecek.
Dolayısıyla mevcut bir izin belgesine sahip işletmelerin, yalnızca yeni yönetmeliğin yayımlanması nedeniyle belgelerinin kendiliğinden geçersiz hâle geldiği düşünülmemeli.
Ancak izin süresinin sona ermesi veya izin koşullarında değişiklik yaşanması durumunda yeni düzenleme kapsamında işlem yapılması gerekebilecek.
Muhasebe ve Mali Müşavirler Açısından Önemi
Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği, özellikle izin bedeli hesaplamasında kullanılan finansal veriler nedeniyle muhasebe ve mali müşavirlik uygulamaları açısından da önem taşıyor.
İzin bedelinin belirlenmesinde son hesap dönemine ait net satış tutarı veya satış hasılatının esas alınması, başvuruda kullanılacak mali bilgilerin doğruluğunu önemli hâle getiriyor.
Şirketlerin gelir tabloları, ilgili vergi beyannameleri ve başvuru belgeleri arasında tutarlılık bulunması gerekiyor.
Özellikle farklı faaliyet alanlarında çalışan şirketlerin, izin bedeli hesaplamasında hangi mali verilerin kullanılacağını ilgili yönetmelik hükümleri doğrultusunda değerlendirmesi önem taşıyor.
İzin bedellerinin muhasebeleştirilmesinde ise harcamanın niteliği, izin süresi ve uygulanan muhasebe çerçevesi dikkate alınmalı.
Birden fazla hesap dönemini kapsayan izin giderlerinin dönemlere dağılımı, ilgili muhasebe ve vergi mevzuatı çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.
Yeni yönetmelik, genel KDV oranlarında veya kurumlar vergisi oranında değişiklik getirmiyor.
Ancak coğrafi veri faaliyetinde bulunan işletmeler bakımından izin bedelleri, başvuru belgeleri ve uyum maliyetleri açısından yeni düzenlemeler içeriyor.
Yeni Yönetmelik Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?
Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği, 14 Ekim 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.
Düzenlemenin uygulanmasından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı sorumlu olacak.
Yeni yönetmelik kapsamında ticari coğrafi veri faaliyetlerinde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin, izin gerekliliğini faaliyet başlamadan önce değerlendirmesi gerekiyor.
İşletmeler açısından özellikle izin sürelerinin, başvuru belgelerinin, mali yükümlülüklerin ve idari para cezalarına ilişkin hükümlerin takip edilmesi önem taşıyor.
Düzenleme, coğrafi verilerin ticari kullanımına yönelik izin sistemini yeniden şekillendirirken şirketlerin veri yönetimi, finansal planlama ve mevzuata uyum süreçlerinde dikkate almaları gereken yeni kurallar getiriyor.
