Çalışanın Tedavi Gideri Serbest Meslek Gideri Olur mu
Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’nın bir özelgesinde, serbest meslek erbabı olarak çalışan mali müşavirin yanında ücretli personel için yaptığı tedavi ödemelerinin, serbest meslek kazancında gider yazılıp yazılamayacağı değerlendirildi. İnceleme, yalnızca özelgede anlatılan olayla sınırlı tutuldu.
Özelgedeki Somut Olay Ne
Somut olayda mali müşavir, yanında çalışan personelin ağır hastalığı nedeniyle özel hastane ve laboratuvar hizmetlerine ilişkin bazı bedelleri ödüyor. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun karşılamadığı tutarlar işveren tarafından karşılanıyor. Ancak fatura ve serbest meslek makbuzları tedavi olan çalışan adına düzenlenmiş durumda.
Mükellef, çalışanın adına düzenlenen bu belgelerde yer alan ve kendisinin ödediği tutarların Gelir Vergisi Kanunu’nun gider hükümlerine göre serbest meslek kazancından indirilebilip indirilemeyeceğini soruyor.
Vergisel Çerçeve Ne Söylüyor
Ücret ve menfaat yönü
Gelir Vergisi Kanunu’nda ücret; işverene bağlı çalışanlara hizmet karşılığı sağlanan para, ayın veya para ile ölçülebilen menfaatler olarak tanımlanıyor. Ödeme hangi isimle yapılırsa yapılsın, çalışana sağlanan menfaatin ücret sayılması mümkün olabiliyor.
Serbest meslek kazancı ve gider indirimi
Serbest meslek kazancı, hasılattan faaliyetin yürütülmesi için yapılan giderler indirildikten sonra kalan tutar üzerinden belirleniyor. Bu nedenle “hangi harcamanın gider sayılacağı” ayrımı uygulamada kritik hale geliyor.
İş yerindeki tedavi gideri kuralı
Kanunda, hizmetli ve işçilerin iş yerinde veya iş yerinin müştemilatında yapılan iaşe, ibate, tedavi ve ilaç giderlerinin belirli şartlarla gider olarak dikkate alınabileceği hükme bağlanıyor. Bu düzenleme, özellikle tedavinin nerede yapıldığına odaklanıyor.
Özelgedeki Temel Sonuç Ne
Özelgede, tedavi hizmetinin iş yeri dışında özel sağlık kuruluşlarında alınması ve belgelerin çalışan adına düzenlenmesi nedeniyle, SGK’nın karşılamadığı ve işveren tarafından ödenen tutarların “doğrudan” iş yeri tedavi gideri kapsamında serbest meslek kazancından indirilemeyeceği yönünde değerlendirme yapılıyor.
Başka bir ifadeyle, sadece çalışanın adına düzenlenmiş sağlık belgesinin bedelini işverenin ödemesi, bu tutarı otomatik olarak serbest meslek giderine dönüştürmüyor.
Alternatif Yol Var mı
Özelgede, iş yeri dışındaki sağlık harcamaları için farklı bir yöntem de işaret ediliyor. Buna göre;
-
İşverenin karşıladığı iş yeri dışı sağlık harcaması, çalışana sağlanan menfaat olarak ücret kapsamında değerlendirilebilir
-
Bu tutar çalışanın ücret matrahına dahil edilerek gelir vergisi tevkifatına tabi tutulabilir
-
Bu şekilde vergilendirilen ödeme, serbest meslek kazancının tespitinde genel gider kapsamında gider olarak dikkate alınabilir
Bu yaklaşım, aynı ödemenin “doğrudan tedavi gideri” olarak değil “ücret niteliğinde menfaat” olarak ele alınması halinde farklı bir vergisel sonuca bağlanabileceğini gösteriyor.
Uygulamada Dikkat Edilecek Ana Ayrım
Özelgedeki değerlendirme iki temel noktada düğümleniyor:
-
Tedavi iş yerinde veya müştemilatında mı, yoksa iş yeri dışında mı yapıldı
-
Ödeme, doğrudan tedavi gideri olarak mı yoksa ücret niteliğinde menfaat olarak mı ele alındı
Somut olayda tedavi iş yeri dışında gerçekleştiği ve belgeler çalışan adına olduğu için doğrudan gider indirimi kabul edilmemiş; ücret olarak vergilendirme yöntemi ise alternatif olarak gösterilmiş durumda.