ABD’de Şirket Kurarak E-Ticaret Yapmak: Şirket Kuruluşu, Sales Tax ve Vergi Süreçlerinde Nelere Dikkat Edilmeli?
Türk girişimcilerin ABD pazarına doğrudan satış yapma ilgisi her geçen gün artıyor. Ancak ABD'de e-ticaret dünyasına adım atarken yalnızca bir çevrim içi mağaza açmak veya pazaryerlerinde satıcı hesabı oluşturmak yeterli olmuyor. ABD’de şirket kurulması, doğru eyaletin seçilmesi, vergi kimlik numaralarının alınması, federal bildirimlerin yapılması ve eyalet bazlı Satış Vergisi (Sales Tax) yükümlülüklerinin yönetilmesi bir bütün olarak planlanmalıdır.
ABD Küçük İşletmeler İdaresi (SBA), bir işletmenin hangi eyalette kurulacağının; kayıt, vergi, lisans, izin ve maliyetler açısından doğrudan belirleyici olduğunu vurgulamaktadır.
ABD’de Şirket Kurmak İçin Eyalet Seçimi Önemlidir
ABD’de şirket kuruluşu federal (merkezi) düzeyde tek tip bir işlem değildir. Şirketler, faaliyet göstermek istedikleri eyaletlerin kendi mevzuatlarına göre tescil edilir.
LLC (Limited Liability Company) veya C-Corp (Corporation) yapıları kurulurken; şirket unvanı, ortaklık yapısı, kayıtlı temsilci (registered agent) bilgileri ve kuruluş belgeleri (Articles of Organization / Incorporation) ilgili eyalet kurumuna sunulur.
ABD dışından faaliyet gösterecek Türk girişimciler için Registered Agent (Kayıtlı Temsilci) hizmeti zorunludur. SBA kurallarına göre, şirketin kurulduğu eyalette fiziki bir adrese sahip resmi bir temsilcisinin bulunması şarttır. Ayrıca şirket tescil edildiği eyalet dışında başka bir eyalette fiilen depo açıyor veya personel istihdam ediyorsa, "Foreign Qualification" adı verilen ek eyalet kayıt süreçleri gündeme gelir.
LLC Kurmak Federal Vergi Bildirim Yükümlülüğünü Kaldırmaz
ABD’de şirket kuran yabancı girişimciler arasında esnek yapısı nedeniyle LLC modeli sıkça tercih edilir. Ancak LLC kurmak, vergi ve raporlama yükümlülüklerinin olmadığı anlamına gelmez.
Yabancı bir kişiye ait tek ortaklı bir ABD LLC’si, federal gelir vergisi açısından "Disregarded Entity" (Vergisel Varlığı Dikkate Alınmayan Kurum) olarak değerlendirilebilir. Bu durum şirketin vergi ödemeyeceği anlamına gelse dahi, Amerikan Gelir İdaresi’ne (IRS) bilgi bildirimi yapma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
Form 5472 Yabancı Ortaklı Şirketler İçin Kritiktir
ABD’de yabancı ortaklı şirketlerin karşılaştığı en kritik idari yükümlülüklerden biri Form 5472 bildirimidir.
IRS mevzuatına göre, en az %25 yabancı sahipliği bulunan ABD şirketleri ile yabancı kişilere ait tek ortaklı LLC'ler (disregarded entities), şirket ile ilişkili tarafları arasındaki finansal hareketleri bildirmek zorundadır.
Raporlanması gereken temel işlemler şunlardır:
-
Şirket sahibinin sermaye olarak koyduğu tutarlar,
-
Şirket hesabından kişisel hesaba çekilen paralar,
-
Ortaklar ile şirket arasındaki borç alma-verme veya hizmet bedeli ödemeleri.
Bu form, proforma Form 1120 ile birlikte IRS'e sunulmalıdır. Süresinde verilmeyen veya eksik verilen Form 5472 için uygulanan yüksek idari para cezaları dikkate alındığında, banka ve muhasebe hareketlerinin düzenli tutulması hayati önem taşır.
Sales Tax Federal Bir Vergi Değildir
E-ticaret yapanların en çok karıştırdığı konulardan biri Sales Tax (Satış Vergisi) mekanizmasıdır. Sales Tax, Türkiye’deki KDV gibi ülke genelinde tek bir oranla uygulanan federal bir vergi değildir; eyaletlerin ve yerel yönetimlerin (şehir/bölge) kendi koyduğu bir tüketim vergisidir.
Bir eyalette fiziki varlığı (ofis, depo, personel vb.) bulunan şirketler için o eyalette Sales Tax mükellefiyeti doğar. Ancak e-ticarette fiziki varlık olmasa bile satış hacimleri bu vergiyi tetikleyebilir.
Economic Nexus: Satış Hacmine Bağlı Mükellefiyet
E-ticaret şirketleri için fiziki mağaza veya deponun bulunmaması, Sales Tax muafiyeti sağlamaz. ABD’deki eyaletlerin büyük çoğunluğu, uzaktan satış yapan işletmeler için Economic Nexus (Ekonomik Bağ) kurallarını uygular.
Economic Nexus, bir eyalette belirli bir brüt satış cirosuna veya işlem sayısına ulaşıldığında O eyalette Sales Tax kaydı açma, müşteriden vergiyi tahsil etme ve eyalete ödeme zorunluluğu getirir.
Eşik değerler eyaletlere göre farklılık gösterir:
-
Birçok eyalette yıllık 100.000 USD satış cirosu veya 200 adet işlem eşik olarak kabul edilir.
-
Bazı büyük eyaletlerde bu sınır 500.000 USD seviyesine kadar çıkabilir.
Bu nedenle ABD geneline e-ticaret yapan bir Türk işletmesi, sadece şirketinin kurulu olduğu eyaleti değil, sipariş gönderdiği tüm eyaletlerdeki satış hacmini anlık olarak izlemelidir.
Pazaryerlerinde "Marketplace Facilitator" Kuralları
Amazon, Etsy, eBay veya Walmart gibi pazar yerleri üzerinden satış yapan işletmeler için süreç Marketplace Facilitator (Pazar Yeri Kolaylaştırıcısı) yasaları ile yürütülür.
ABD’deki eyaletlerin büyük bir kısmında kanunlar, pazar yeri platformlarını "satış vergisini tahsil etmekle ve ilgili eyalete yatırmakla" doğrudan sorumlu tutar. Bu kapsama giren pazar yeri satışlarında Sales Tax hesaplaması ve ödemesi otomatik olarak platform tarafından yapılır.
Ancak satıcı pazar yeri dışında kendi Shopify veya WooCommerce altyapılı internet sitesinden doğrudan satış yapıyorsa, Sales Tax takibi, hesabı ve eyalet beyannameleri tamamen satıcının kendi sorumluluğundadır.
Şirket Kuruluşu Sonrasında Devam Eden Yıllık Süreçler
ABD’de şirket tescil edildikten sonra rutin operasyonel ve idari süreçler başlar. İşletmelerin düzenli takip etmesi gereken temel başlıklar şunlardır:
-
EIN (Employer Identification Number): Federal vergi kimlik numarasının alınması ve banka hesaplarının açılması.
-
State Annual Report: Şirketin kurulu olduğu eyalete her yıl ödenen ve sunulan yıllık faaliyet raporları.
-
Franchise Tax: Delaware veya California gibi bazı eyaletlerde, eyalette iş yapma hakkı karşılığında alınan sabit veya sermayeye bağlı eyalet vergileri.
-
Sales Tax Beyannameleri: Economic Nexus oluşan eyaletlerde aylık, üç aylık veya yıllık verilen satış vergisi beyanları.
-
Banka Mutabakatları ve Muhasebe: Gelir, gider, navlun ve komisyon kayıtlarının düzenli tutulması.
Türkiye’deki Vergi Boyutu Unutulmamalıdır
ABD’de bir şirket kurmak, Türkiye’de mukim olan şirket sahibinin Türk vergi mevzuatı karşısındaki sorumluluklarını kendiliğinden sona erdirmez.
Türkiye’de yaşayan bir girişimcinin ABD’deki şirketinden elde ettiği kâr payı (temettü) dağıtımları, şahsi gelir vergisi beyanı gerektirebilir. Ayrıca Türkiye’deki bir şirket ile ABD’deki şirket arasında mal veya hizmet transferi yapılıyorsa, Transfer Fiyatlandırması esasları dikkate alınmalıdır. Şirketin yönetildiği merkez ve vergi mukimliği durumu her iki ülke mevzuatı açısından birlikte ele alınmalıdır.
Doğrudan ABD Şirketiyle Satış Yapmanın Avantajları
Pazara doğrudan bir ABD şirketiyle girmek; Stripe ve PayPal gibi küresel ödeme altyapılarına kolay erişim, ABD bankalarında ticari hesap açabilme, pazaryerlerinde yerel satıcı algısıyla yer alma ve ABD merkezli fon/yatırım süreçlerine dahil olabilme açısından büyük avantajlar sağlar.
Uzun vadeli ve cezasız bir e-ticaret operasyonu için kuruluş aşamasından itibaren eyalet seçimi, vergi bildirimleri (Form 5472), Sales Tax yazılım entegrasyonları ve profesyonel muhasebe altyapısı bir arada kurgulanmalıdır.
