131 Ortaklardan Alacaklar Hesabı Nasıl Kullanılır, Kayıt Örnekleri Neler
Tekdüzen Hesap Planı’nda yer alan 131 Ortaklardan Alacaklar hesabı, işletmenin ortaklarından kaynaklanan kısa vadeli alacakların izlendiği aktif nitelikli bir hesaptır. Ortaklara verilen borçlar, işletme adına yapılan ancak ortağa ait olan harcamalar, geçici nitelikte finansman ilişkileri ve benzeri işlemler bu hesapta takip edilir.
Ortaklarla yapılan işlemlerin doğru sınıflandırılması; mali tabloların gerçeği yansıtması, ilişkili taraf işlemlerinin şeffaflığı ve kurumlar vergisi uygulamalarında doğabilecek risklerin yönetimi açısından önem taşır. Aşağıdaki örnekler, 131 hesabın uygulamadaki kullanımını göstermek amacıyla kurgulanmıştır.
Ortağa Nakit Verilmesi
Şirket, ortağına banka aracılığıyla 150.000 TL kısa vadeli borç vermiştir.
Yevmiye kaydı
-
Borç: 131 Ortaklardan Alacaklar (Ortak bazında alt hesap) 150.000 TL
-
Alacak: 102 Bankalar 150.000 TL
Ortağa Ait Harcamanın Şirkette Giderleştirilmesi ve Yansıtılması
Şirket kredi kartıyla yapılan, sonradan ortağın kişisel harcaması olduğu anlaşılan 12.000 TL tutarındaki giderin, ortak adına alacak olarak izlenmesine karar verilmiştir. (KDV dikkate alınmamıştır.)
Yevmiye kaydı
-
Borç: 131 Ortaklardan Alacaklar (Şahsi harcamalar alt hesabı) 12.000 TL
-
Alacak: 770 Genel Yönetim Giderleri 12.000 TL
Ortağa Avans Ödenmesi
Ortak, daha sonra iade edilmek üzere şirketten 80.000 TL avans almıştır.
Yevmiye kaydı
-
Borç: 131 Ortaklardan Alacaklar (Avans alt hesabı) 80.000 TL
-
Alacak: 102 Bankalar 80.000 TL
Ortak Borcunun Kısmi Tahsilatı
Ortaklardan olan 150.000 TL alacağın 50.000 TL’lik kısmı banka yoluyla tahsil edilmiştir.
Yevmiye kaydı
-
Borç: 102 Bankalar 50.000 TL
-
Alacak: 131 Ortaklardan Alacaklar (ilgili alt hesap) 50.000 TL
Ortak Alacağı İçin Adat Faizi Hesaplanması
Ortağın şirkete olan borcu için adat faizi hesaplanmış ve bu tutar gelir olarak kaydedilmiştir. Adat faizi için düzenlenen belge kapsamında KDV’nin de hesaplandığı varsayılmıştır.
Yevmiye kaydı (örnek kurgudur)
-
Borç: 131 Ortaklardan Alacaklar (Adat faizi alt hesabı) 36.000 TL
-
Alacak: 642 Faiz Gelirleri 30.000 TL
-
Alacak: 391 Hesaplanan KDV 6.000 TL
131 Hesabın Mali Tablolarda Neden Ayrı İzlenmesi Gerekir
131 hesabın ayrı takip edilmesi, özellikle ilişkili taraf işlemlerinin doğru raporlanması bakımından kritik görülür. Uygulamada dikkat edilen başlıca noktalar şunlardır:
-
Ortaklardan olan alacakların, müşteri ve diğer ticari alacaklarla karıştırılmadan izlenmesini sağlar.
-
Tahsil süresi uzayan ortak alacakları, finansal risk değerlendirmelerinde ve olası vergi incelemelerinde gündeme gelebilir.
-
Ortaklara sağlanan finansman niteliğindeki işlemlerde örtülü kazanç dağıtımı ve benzeri riskler yönünden içerik ve belge düzeni önem kazanır.
-
Alt hesaplarla ortak bazında izleme, raporlama şeffaflığını artırır.
-
Sermaye artırımı, mahsup veya yeniden sınıflandırma gibi işlemler yapılacaksa muhasebe kayıtlarının doğru kurgulanması gerekir.