Sigortalı çalışanların yaşlılık aylığına hak kazanabilmesi için genel olarak yaş, sigortalılık süresi ve prim gün sayısı şartlarının birlikte sağlanması gerekiyor. Ancak mevzuat, bazı durumlarda yaş şartı tamamlanmadan da işten ayrılarak kıdem tazminatı alınmasına imkan tanıyor.
Yaş Dışındaki Şartları Tamamlayanlar Kıdem Tazminatı Alabilir Mi
1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükteki 14. maddesi ile sosyal güvenlik mevzuatı birlikte değerlendirildiğinde, yaş hariç emeklilik koşullarını tamamlayan işçilerin kendi isteğiyle işten ayrılması halinde kıdem tazminatına hak kazanabileceği düzenleniyor.
Bu kapsamda çalışan;
-
Gerekli sigortalılık süresini,
-
Gerekli prim ödeme gün sayısını
tamamlamış ancak yaş şartını henüz sağlamamışsa, SGK’dan alacağı “kıdem tazminatına esas yazı” ile iş sözleşmesini feshederek kıdem tazminatı talep edebiliyor.
Bu şekilde ayrılan işçiler ihbar tazminatı talep edemiyor. İşveren de ihbar süresi uygulamıyor. Ayrıca kullanılmayan yıllık izin varsa, buna ilişkin ücretin de ödenmesi gerekiyor.
Sigorta Başlangıç Tarihine Göre Şartlar
Yaş hariç emeklilik koşulları, ilk sigorta başlangıç tarihine göre farklılık gösteriyor.
08.09.1999 Öncesi Sigortalı Olanlar
Bu tarihten önce ilk defa sigortalı olanlar için;
-
15 yıl sigortalılık süresi,
-
3600 prim günü
şartlarının tamamlanması halinde yaş dışındaki kriterler sağlanmış sayılıyor ve kıdem tazminatı hakkı doğuyor.
09.09.1999 – 30.04.2008 Arası Sigortalı Olanlar
Bu dönemde sigortalı olanlar için;
-
7000 prim günü,
veya
-
25 yıl sigortalılık süresi ile 4500 prim günü
şartlarının sağlanması gerekiyor.
Bu koşullar tamamlandığında yaş beklenirken işten ayrılarak kıdem tazminatı alınabiliyor.
01.05.2008 Sonrası Sigortalı Olanlar
Bu tarihten sonra sigortalı olanlar için prim gün sayısı kademeli olarak artıyor.
-
01.05.2008 – 31.12.2008 arası başlangıç: 4600 gün
-
2009 başlangıç: 4700 gün
-
2010 başlangıç: 4800 gün
-
2011 başlangıç: 4900 gün
-
2012 başlangıç: 5000 gün
-
2013 başlangıç: 5100 gün
-
2014 başlangıç: 5200 gün
-
2015 başlangıç: 5300 gün
-
2016 başlangıç: 5400 gün
Bu prim günlerinin tamamlanması halinde yaş şartı beklenirken kıdem tazminatı talep edilebiliyor.
Aynı Hak Birden Fazla Kullanılabilir Mi
Kanunda açık bir sınırlama bulunmamakla birlikte, yargı kararlarına göre yaş hariç emeklilik nedeniyle fesih hakkının 1 kez kullanılabileceği yönünde değerlendirmeler bulunuyor.
Çalışanın ayrılmadan önce başka bir işyeriyle görüşmesi veya sözleşme yapması tek başına hakkın kötüye kullanımı olarak kabul edilmiyor. Ancak bu gerekçeyle kıdem tazminatı alma imkanı uygulamada tek seferle sınırlı kabul ediliyor.
Daha sonra yeniden çalışıp bu kez yaş şartını da tamamlayarak emekli olan işçi, son işyerinde en az 1 yıl kıdeme sahipse, o işverenden de kıdem tazminatı alabiliyor.
Sonuç olarak, yaş hariç emeklilik düzenlemesi belirli prim ve sigortalılık süresini tamamlayan çalışanlara yaş koşulunu beklemeden kıdem tazminatı alma imkanı sağlıyor. Ancak hak kaybı yaşanmaması için fesih öncesinde SGK’dan yazı alınması ve somut durumun mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi gerekiyor.
