Yapı Ruhsatı Projelerinde Dijital Dönem Başlıyor: BIM ve IFC Formatı Zorunlu Olacak

Mimarlık ve mühendislik projelerinin yapı ruhsatı başvurularında dijital ortamda hazırlanmasına ilişkin yeni kurallar belirlendi. 5 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle mimari, statik, elektrik ve tesisat projelerinin PDF/A ve BIM tabanlı IFC formatlarında hazırlanması için teknik standartlar oluşturuldu.

Düzenleme 1 Eylül 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Ancak zorunluluk, yapının kullanım amacı, bulunduğu yer, belediye nüfusu ve toplam inşaat alanına göre 2029 ile 2033 yılları arasında kademeli olarak uygulanacak.

Mimarlık ve Mühendislik Projeleri Dijital Ortamda Hazırlanacak

Yeni yönetmelik, İmar Kanunu kapsamında yapı ruhsatı almak için ilgili idarelere sunulması gereken;

• Mimari projeleri,
• Statik projeleri,
• Elektrik projelerini,
• Mekanik tesisat projelerini,
• Projelere ait hesap, rapor ve çizimleri

kapsıyor.

Dijital olarak hazırlanan dosyaların yönetmelikte belirtilen isimlendirme, dosya biçimi, modelleme ve kalite kontrol kurallarına uygun olması gerekecek.

Düzenlemenin amacı, yapı ruhsatı projelerinin farklı idare ve yazılımlarda ortak standartlarla hazırlanmasını, incelenmesini ve uzun süreli olarak arşivlenmesini sağlamak.

Hangi Yapılar Yönetmelik Kapsamında?

Yönetmelik, uygulama imar planı bulunan alanlarda yapılacak yeni binalara uygulanacak.

Bununla birlikte bazı küçük ölçekli ve özel nitelikteki yapılar kapsam dışında bırakıldı.

Buna göre;

• Bodrum katı dışında en fazla iki katlı,
• Toplam yapı inşaat alanı 200 metrekareyi geçmeyen,
• Müstakil nitelikteki yapılar

dijital proje zorunluluğunun dışında olacak.

Entegre tesis niteliği taşımayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapı ve tesisler de yönetmelik kapsamında bulunmayacak.

Dolayısıyla her ruhsat başvurusu için BIM modeli hazırlanması gerekmeyecek. Yapının büyüklüğü, kullanım amacı ve niteliği belirleyici olacak.

İki Boyutlu Projeler PDF/A Formatında Sunulacak

Yapı ruhsatı için hazırlanan iki boyutlu proje çizimleri, proje müellifi tarafından PDF/A formatında ilgili idareye teslim edilecek.

Proje çizimleri dışındaki;

• Hesaplar,
• Raporlar,
• Teknik açıklamalar,
• Diğer dijital dokümanlar

da ilgili standartlara uygun PDF/A formatında hazırlanacak.

PDF/A, belgelerin farklı yazılım, cihaz ve işletim sistemlerinde biçimi bozulmadan görüntülenmesini ve uzun süreli olarak arşivlenmesini sağlayan dosya formatı olarak kullanılıyor.

Bu düzenlemeyle proje paftalarının yalnızca görüntü olarak taranması yerine, standartlara uygun ve vektör tabanlı dijital belgeler hâlinde teslim edilmesi amaçlanıyor.

BIM Modeli IFC Formatında Teslim Edilecek

Yönetmeliğin en önemli yeniliklerinden biri, büyük ölçekli yapılarda Yapı Bilgi Modellemesi olarak bilinen BIM sisteminin kullanılması olacak.

Üç boyutlu yapı modelleri;

• TS EN ISO 19650-1,
• TS EN ISO 19650-2

standartlarına göre BIM tabanlı olarak hazırlanacak.

Hazırlanan modeller, açık veri paylaşımına imkân veren IFC formatında ilgili idareye sunulacak.

IFC formatı sayesinde mimari, statik, elektrik ve mekanik projelerin farklı yazılımlar arasında ortak bir veri yapısıyla paylaşılması mümkün olacak.

Her Proje Disiplini Ayrı BIM Modeli Hazırlayacak

Mimari, statik, elektrik ve mekanik tesisat projeleri, ilgili proje disiplinleri tarafından ayrı ayrı BIM tabanlı olarak oluşturulacak.

Bu modellerin yönetmeliğin eklerinde belirlenen teknik kurallara uygun olması gerekecek.

BIM modelinden ayrıca iki boyutlu CAD çizimleri üretilecek ve bunlar PDF/A formatında teslim edilecek.

BIM modeli ile bu modelden üretilen PDF/A paftalarının birbiriyle uyumlu olması zorunlu olacak.

Böylece üç boyutlu model ile ruhsat eki paftalar arasında ölçü, mahal, yapı elemanı veya proje bilgisi bakımından farklılık bulunmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

CAD Çizimleri İçin Ortak Standart Getirildi

İki boyutlu CAD çizimleri hazırlanırken katman adları, semboller, ölçüler, yazı biçimleri ve çizgi tipleri yönetmeliğin eklerinde belirtilen esaslara göre düzenlenecek.

Mahallerin numaralandırılmasında;

• Kat bilgisi,
• Mahal bölümü veya fonksiyonu,
• Mahal sıra numarası

birlikte kullanılacak.

Her bir proje paftası için ayrı dijital dosya hazırlanması esas olacak. Birden fazla paftanın yan yana yerleştirilerek tek dosya hâlinde teslim edilmesine izin verilmeyecek.

Her dosya, adıyla uyumlu çizim, açıklama, detay ve varsa hesap tablolarını içerecek.

Pafta Boyutlarında A4 ve Katları Kullanılacak

Dijital ve basılı proje paftalarında A4 boyutu ve A4’ün katları kullanılacak.

Pafta düzenlemeleri, teknik çizim ve kâğıt ölçülerine ilişkin Türk standartlarına uygun şekilde hazırlanacak.

Bu uygulamayla farklı idarelerde değişen pafta biçimlerinin azaltılması ve proje teslimlerinde ortak bir düzen oluşturulması amaçlanıyor.

Proje ve Dosyalara Standart Kod Verilecek

Dijital projeler için yönetmeliğin eklerinde yer alan kurallara göre proje kodu oluşturulacak.

Dosya adlarında projenin;

• Disiplini,
• Alt disiplini,
• Pafta veya model türü,
• İçerik bilgisi

standart kodlarla gösterilecek.

İlgili idareler ihtiyaç duydukları farklı alt disiplinleri tanımlayabilecek. Ancak yeni tanımların yönetmelikteki mevcut kodlarla çakışmaması gerekecek.

Standart isimlendirme sistemi sayesinde dosyaların arşivlenmesi, aranması ve proje disiplinleri arasında paylaşılması kolaylaşacak.

BIM Modelindeki Yapı Elemanları Ayrı Ayrı Tanımlanacak

BIM modelinde yer alan duvar, döşeme, kolon, kapı, pencere, tesisat elemanı ve diğer yapı bileşenleri, uygun IFC sınıfları altında tanımlanacak.

Her bir yapı elemanına;

• Disiplin,
• Kategori,
• Alt kategori,
• Fonksiyon,
• Ölçü,
• Malzeme,
• Mahal numarası,
• Mahal adı

gibi bilgiler eklenebilecek.

Yönetmelik eklerinde bazı IFC sınıfları ile öznitelik ve özellikler zorunlu tutulurken bazı bilgiler ilgili idarenin talebine bağlı olarak modele eklenebilecek.

Model Gelişim Seviyesi Yönetmelikle Belirlenecek

Teslim edilecek BIM modellerinin yalnızca genel bir üç boyutlu görünümden oluşması yeterli olmayacak.

Yapı elemanlarının geometrik ayrıntı düzeyi ile bunlara ilişkin teknik ve alfanümerik bilgilerin, yönetmelikte belirtilen model gelişim seviyesine uygun olması gerekecek.

Bu kapsamda modelde;

• Yapı elemanlarının doğru konumu,
• Boyutları,
• Malzeme bilgileri,
• Sınıflandırmaları,
• Mahallerle ilişkileri,
• Proje disiplinleri arasındaki bağlantıları

gösterilecek.

BIM Modelleri İçin Kalite Kontrol Formu Düzenlenecek

İlgili idareye teslim edilen her BIM modeli için model kalite kontrol formu hazırlanacak.

Bu formla modelin;

• Eksiksiz olduğu,
• Yönetmelikteki sınıflandırmalara uyduğu,
• Gerekli özellikleri taşıdığı,
• Proje disiplinleri arasında uyum bulunduğu,
• PDF/A paftalarıyla çelişmediği

kontrol edilecek.

Kalite kontrol yükümlülüğü, proje müelliflerinin dijital modelin teknik doğruluğuna ilişkin sorumluluğunu artıracak.

Dijital Proje Zorunluluğu Kademeli Uygulanacak

Yönetmelik 1 Eylül 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Buna karşılık PDF/A ve BIM teslim zorunlulukları bütün yapılarda aynı anda başlamayacak.

İlk aşamada büyükşehir niteliğindeki illerde, nüfusu yüksek belediyelerde ve büyük inşaat alanına sahip yapılarda uygulamaya geçilecek.

Daha küçük belediyeler ve yapılar için geçiş süreleri daha ileri tarihlere bırakılacak.

PDF/A Zorunluluğu İlk Olarak Büyük Yapılarda Başlayacak

Nüfusu 2 milyonu aşan illerde, nüfusu 600 binden fazla olan belediyelerde yapılacak ve toplam inşaat alanı 5 bin metrekareyi geçen binalar için iki boyutlu proje ve dokümanların PDF/A formatında sunulmasına ilişkin hükümler daha erken uygulanacak.

Bu grubun dışında kalan binalar bakımından ilgili hükümler 1 Mart 2029 tarihine kadar uygulanmayacak.

Böylece dijital pafta ve belge teslimine ilk olarak nüfusu ve yapılaşma yoğunluğu yüksek bölgelerde başlanacak.

BIM ve IFC Zorunluluğu 2029’da Başlayacak

BIM modelinin IFC formatında teslim edilmesine ilişkin uygulama şu takvime göre genişleyecek:

1 Eylül 2029

Nüfusu 2 milyonu geçen illerde, nüfusu 600 binden fazla olan belediyelerde yapılacak ve toplam yapı inşaat alanı 10 bin metrekareyi aşan binalarda BIM zorunluluğu başlayacak.

1 Eylül 2030

Nüfusu 2 milyonu geçen illerde, nüfusu 400 binden fazla olan belediyelerde yapılacak ve toplam yapı inşaat alanı 10 bin metrekareyi aşan binalar kapsama alınacak.

1 Eylül 2031

Nüfusu 1 milyonu geçen illerde, nüfusu 300 binden fazla olan belediyelerde yapılacak ve toplam yapı inşaat alanı 10 bin metrekareyi aşan binalarda uygulama başlayacak.

1 Eylül 2032

Önceki gruplarda yer almayan diğer konut ve ticaret-konut karma kullanımlı binalarda BIM hükümleri uygulanmaya başlanacak.

Konut Dışındaki Binalar İçin Tarih 2033

Yönetmelik, konut ve ticaret-konut karma kullanımlı binalar dışındaki yapılar için 1 Eylül 2033 tarihine kadar uygulanmayacak.

Bu nedenle;

• Ofis,
• Sanayi,
• Sağlık,
• Eğitim,
• Turizm,
• Kültür,
• Spor,
• Depolama

gibi kullanımlara sahip yapıların kesin kapsamı ve uygulama tarihi, geçiş hükmü çerçevesinde ayrıca değerlendirilecek.

Birden fazla kullanım içeren projelerde yapının ruhsat ve imar planındaki ana kullanım niteliği önem taşıyacak.

Daha Önce Başvurusu Yapılan Projeler Etkilenmeyecek

Geçiş tarihlerinden önce yapı ruhsatı başvurusu yapılmış projeler, sonradan yürürlüğe giren dijital proje zorunluluklarına tabi olmayacak.

Aynı şekilde, kamu kurum ve kuruluşlarınca yapım işi için ihale kararı veya ihale tarihi alınmış projeler de geçiş hükümlerinden muaf tutulacak.

Bu nedenle uygulama tarihinden önce yapılmış ruhsat başvurusunun tarihi ve içeriği önem taşıyacak.

Eksik veya geçersiz başvuruların bu istisnadan yararlanıp yararlanamayacağı, ilgili idarenin dosya ve başvuru kayıtlarına göre değerlendirilecek.

Belediyeler ve Ruhsat Vermeye Yetkili İdareler Sistemlerini Yenileyecek

Yeni düzenleme yalnızca mimar ve mühendisleri değil, yapı ruhsatı vermeye yetkili belediyeler ile diğer idareleri de ilgilendiriyor.

İlgili idarelerin;

• PDF/A dosyalarını kabul edebilecek,
• IFC modellerini görüntüleyebilecek,
• Model özelliklerini kontrol edebilecek,
• Dijital dosyaları arşivleyebilecek,
• Proje disiplinleri arasındaki uyumu inceleyebilecek

teknik altyapıyı kurması gerekecek.

Uygulamanın başlamasıyla ruhsat incelemelerinde yalnızca basılı proje paftaları değil, dijital modeller ve model verileri de esas alınacak.

Mimar ve Mühendislerin Hazırlık Yapması Gerekiyor

Geçiş süresi uzun görünse de proje ofislerinin BIM ve dijital teslim altyapısını önceden hazırlaması önem taşıyor.

Proje müelliflerinin özellikle;

• BIM yazılım altyapısı,
• IFC dışa aktarma ayarları,
• PDF/A üretimi,
• Ortak dosya isimlendirme sistemi,
• Mahal ve eleman kodları,
• Model kalite kontrolü,
• Disiplinler arası koordinasyon

konularında çalışma yapması gerekecek.

Farklı yazılımlarla çalışan proje ekiplerinin IFC veri alışverişini test etmesi ve oluşturulan modelin yönetmelikteki zorunlu bilgileri taşıyıp taşımadığını kontrol etmesi gerekecek.