TCMB’den KMH Limit Artışlarına Daha Sıkı Zorunlu Karşılık Düzenlemesi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ’de değişiklik yaptı. 23 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/9 sayılı Tebliğ ile, bankaların tüketicilere tahsis ettiği kredili mevduat hesabı limit artışlarına ilişkin zorunlu karşılık uygulamasında oran yüzde 2’den yüzde 1’e indirildi.
Düzenleme, doğrudan vatandaşın ödeyeceği faiz oranı veya müşteriden yapılacak bir kesinti anlamına gelmiyor. Değişiklik, bankaların KMH ve ek hesap limitlerini artırma hızını sınırlamaya yönelik bir zorunlu karşılık uygulaması niteliği taşıyor.
Zorunlu Karşılık Nedir?
Zorunlu karşılık, bankaların belirli yükümlülükleri veya kredi büyümesi gibi bazı kalemler için Merkez Bankası nezdinde tutmak zorunda olduğu tutarı ifade eder.
Merkez Bankası bu aracı, finansal sistemde likiditeyi yönetmek, kredi büyümesini kontrol etmek ve para politikasını desteklemek amacıyla kullanır.
Tebliğde Ne Değişti?
2026/9 sayılı Tebliğ ile Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ’in geçici 17’nci maddesinde yer alan “yüzde 2” ibaresi “yüzde 1” olarak değiştirildi.
Bu değişiklik, bankaların tüketicilere kullandırdığı kredili mevduat hesabı limitlerindeki artış sınırını daha aşağıya çekti.
Bu Oran Vatandaşın Faizi mi?
Hayır. Tebliğde geçen yüzde 2 ve yüzde 1 oranları, vatandaşın ödeyeceği faiz oranı değildir.
Bu oranlar, bankaların tüketicilere tahsis ettiği kredili mevduat hesabı, yani KMH veya ek hesap limitlerinin belirli dönemlerde ne kadar artabileceğine ilişkin sınırı ifade eder.
Eski Uygulama Nasıldı?
Önceki düzenlemede, bankaların tüketicilere tahsis ettiği KMH limitleri belirlenen hesaplama döneminde bir önceki döneme göre yüzde 2’nin üzerinde artarsa, yüzde 2’yi aşan kısım kadar TL zorunlu karşılık Merkez Bankasında bloke ediliyordu.
Bu uygulama, KMH limitlerinin hızlı artışını sınırlamak amacıyla getirilmişti.
Yeni Uygulama Ne Getiriyor?
Yeni düzenlemeyle sınır yüzde 2’den yüzde 1’e indirildi.
Buna göre, bankaların tüketicilere tahsis ettiği KMH limitleri belirlenen hesaplama döneminde bir önceki döneme göre yüzde 1’in üzerinde artarsa, yüzde 1’i aşan tutar kadar TL zorunlu karşılık Merkez Bankası nezdinde tesis edilecek.
KMH Limit Artışı Nasıl Hesaplanacak?
Uygulamada bankaların kapsama giren KMH limit toplamları, önceki hesaplama dönemiyle karşılaştırılacak.
Örneğin bir bankanın önceki hesaplama döneminde kapsama giren KMH limit toplamı 100 milyon TL ise ve yeni dönemde bu tutar 102 milyon TL’ye çıkarsa, artış 2 milyon TL olur. Yeni sınır yüzde 1 olduğu için 1 milyon TL’ye kadar olan artış sınır içinde kalır. Aşan 1 milyon TL için banka Merkez Bankasında TL zorunlu karşılık tesis etmek zorunda kalır.
Bankalar İçin Ne Anlama Geliyor?
Düzenleme bankalar açısından daha sıkı bir karşılık yükümlülüğü anlamına geliyor.
KMH limitlerini hızlı artıran bankalar, yüzde 1’i aşan artış kısmı için Merkez Bankasında ilave TL zorunlu karşılık tutacak. Bu da bankaların ek hesap limit artışlarını daha dikkatli yönetmesini gerektirecek.
Vatandaşı Nasıl Etkileyebilir?
Düzenleme doğrudan vatandaşın mevcut KMH borcuna veya faiz oranına ilişkin bir değişiklik içermiyor.
Ancak bankaların KMH limitlerini artırma iştahını sınırlayabileceği için, ek hesap limit artışlarında daha temkinli bir dönem başlayabilir. Bankalar, yeni limit tahsisleri ve limit artırımlarında daha kontrollü davranabilir.
Uygulamanın Amacı Ne?
Merkez Bankası’nın bu adımı, tüketici kredisi niteliğindeki kredili mevduat hesabı limitlerinin hızlı büyümesini kontrol etmeye yönelik bir sıkılaştırma hamlesi olarak değerlendiriliyor.
KMH ve ek hesap limitleri, tüketici finansmanı açısından kısa vadeli kredi kanallarından biri olduğu için limit artışlarının sınırlandırılması kredi genişlemesini yavaşlatmaya katkı sağlayabilir.
Tebliğ Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?
Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ, 23 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
Tebliğ hükümlerini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütecek.
Pratik Etkisi Ne Olacak?
Yeni düzenleme ile bankaların KMH ve ek hesap limit artışlarında dikkate alacağı eşik yüzde 1’e düşürüldü.
Bu nedenle bankalar, tüketicilere tahsis edilen KMH limitlerinin dönemsel artışını daha yakından takip edecek. Yüzde 1’i aşan limit büyümelerinde aşan tutar kadar TL zorunlu karşılık tesis edileceği için, uygulama kredi büyümesini sınırlayıcı bir etki doğurabilecek.
