Danıştay’dan Tarım Arazilerinin Zorunlu Kiralanmasına Anayasa Freni

Danıştay 10. Dairesi, işlenmeyen tarım arazilerinin malikin rızası olmadan Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından kiraya verilmesine olanak tanıyan yönetmeliğin dayanağı olan kanun maddelerini Anayasa’ya aykırı buldu. Karar, çiftçilerin mülkiyet hakları ve sözleşme özgürlüğü konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Yönetmelik Tepkilere Yol Açmıştı

22 Ağustos 2024’te Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleme, 2 yıl boyunca işlenmeyen tarım arazilerinin malik izni olmadan kiraya verilmesini öngörüyordu. Buna göre, arazi sahibi sözleşme sürecine dahil edilmeden, kiracı ve kira bedeli Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenebilecekti.

Çiftçiler Sendikası, düzenlemenin mülkiyet hakkını zedelediğini ve arazi sahiplerini sözleşme tarafı olmaktan çıkardığını belirterek Danıştay’da dava açmış, yönetmeliğin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptalini talep etmişti.

Kararda Vurgulanan Anayasa Maddeleri

Danıştay 10. Dairesi, 7442 sayılı Orman Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 37. maddesi ile 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’na eklenen hükümlerin,

Kararda, düzenlemenin “mülkiyet hakkı ve sözleşme özgürlüğünün özüne dokunduğu, bu hakların kullanılmasını imkânsız kıldığı ve ölçüsüz sınırlamalar getirdiği” belirtildi. Ayrıca, yasama yetkisinin devredilmezliği ve hukuki belirlilik ilkelerinin de ihlal edildiği vurgulandı.

Dosya Anayasa Mahkemesi’ne Gönderildi

Danıştay’ın kararı sonrası ilgili kanun maddelerinin Anayasa’ya uygunluğu konusunda nihai değerlendirme için dosya Anayasa Mahkemesi’ne gönderildi. Tarım ve Orman Bakanlığı ise henüz konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.

Hukukçular, kararın özel mülkiyet haklarını ilgilendiren tüm yasal düzenlemeler için emsal teşkil edebileceğini ve tarım arazileri politikalarında yeni bir tartışma başlatabileceğini belirtiyor.