SGK'nın Vefat Eden Sigortalıların Yakınlarına Sağladığı Haklar Neler?
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), sigortalının vefatı halinde geride kalan hak sahiplerinin ekonomik olarak desteklenmesi amacıyla çeşitli sosyal güvenlik ödemeleri yapıyor. Ölüm aylığından cenaze ödeneğine, evlenme yardımından ölüm toptan ödemesine kadar farklı destekler belirli şartların sağlanması halinde hak sahiplerine sunuluyor. Ancak bu yardımlardan yararlanabilmek için sigortalının prim gün sayısı ve hak sahiplerinin kanunda belirtilen koşulları taşıması gerekiyor.
SGK ölüm aylığını kimlere bağlıyor?
Sigortalının vefat etmesi halinde, gerekli şartların sağlanması durumunda eş, çocuklar ile belirli koşulları taşıyan anne ve babaya ölüm aylığı bağlanabiliyor.
Ölüm aylığından yararlanabilmek için öncelikle sigortalının gerekli prim şartlarını tamamlamış olması gerekiyor. Ayrıca eşin aylık alabilmesi için vefat tarihinde resmi nikâhın devam ediyor olması şartı aranıyor.
Ölüm aylığı için prim şartları neler?
SGK tarafından ölüm aylığı bağlanabilmesi için sigortalının çalışma statüsüne göre farklı prim şartları uygulanıyor.
Genel kural olarak;
- 4/a (SSK),
- 4/b (Bağ-Kur),
- 4/c (Emekli Sandığı)
kapsamındaki sigortalılar için en az 1.800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bulunması gerekiyor.
Bu prim gününün hesabında askerlik veya doğum borçlanması gibi hizmet borçlanmaları da dikkate alınabiliyor.
Bunun yanında yalnızca 4/a (SSK) kapsamındaki sigortalılar için daha farklı bir uygulama bulunuyor. Buna göre;
- En az 5 yıldır sigortalı olmak
- Borçlanma hariç 900 gün prim ödemiş olmak
şartlarının birlikte sağlanması halinde de hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabiliyor.
Birden fazla sigortalılık statüsünde çalışılmış olması halinde ise değerlendirme, son tabi olunan sigortalılık statüsüne göre yapılıyor.
Ölüm toptan ödemesi hangi durumda yapılıyor?
Sigortalının ölüm aylığı bağlanmasına yetecek prim gününü tamamlayamadan vefat etmesi halinde, belirli şartlar kapsamında ölüm toptan ödemesi gündeme geliyor.
Bu uygulamada, sigortalının çalışma hayatı boyunca ödenen belirli primler hak sahiplerine toplu olarak ödenebiliyor. Böylece ölüm aylığı bağlanamayan durumlarda yakınlara tek seferlik mali destek sağlanması amaçlanıyor.
Çeyiz yardımı kimlere veriliyor?
SGK'nın sağladığı desteklerden biri de kamuoyunda çeyiz yardımı olarak bilinen evlenme ödeneği.
Anne veya babasından dolayı yetim aylığı alan kız çocuklarına, evlenmeleri halinde belirlenen şartlar çerçevesinde toplu ödeme yapılabiliyor. Bu ödeme, evlilik nedeniyle kesilecek yetim aylığına karşılık peşin destek niteliği taşıyor.
Cenaze ödeneği nasıl alınıyor?
Sigortalının vefatı sonrasında cenaze giderlerine katkı sağlamak amacıyla SGK tarafından cenaze ödeneği de veriliyor.
Bu ödeme tek seferlik olarak yapılıyor ve mevzuatta belirtilen hak sahiplerine veya gerekli şartları taşıyan kişilere ödenebiliyor.
Kimler SGK'nın ölüm yardımlarından yararlanamıyor?
Mevzuatta bazı kişilerin ölüm aylığı ve diğer ölüm yardımlarından yararlanamayacağı da açık şekilde düzenleniyor.
Kesinleşmiş mahkeme kararı bulunması halinde;
- Sigortalıyı kasten öldüren veya öldürmeye teşebbüs edenler,
- Sigortalıya karşı ağır suç işlediği tespit edilenler,
- Aile hukukundan doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle mirasçılıktan çıkarılan kişiler,
ölüm aylığı ve ilgili sosyal güvenlik haklarından yararlanamıyor.
Hak sahiplerinin başvuru şartlarını dikkatle incelemesi gerekiyor
Ölüm aylığı ve diğer SGK yardımları, belirli yasal şartların sağlanması halinde hak sahiplerine sunuluyor. Prim gün sayısı, sigortalılık statüsü ve hak sahiplerinin durumu gibi unsurlar başvuruların değerlendirilmesinde belirleyici oluyor. Bu nedenle hak kaybı yaşanmaması adına başvuru öncesinde güncel mevzuatın ve SGK tarafından belirlenen koşulların dikkatle incelenmesi önem taşıyor.
