SGK Asgari İşçilik Araştırmasında Yeni Kurallar Yürürlüğe Girdi
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde asgari işçilik araştırmasına ilişkin önemli değişiklikler yapıldı. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hazırlanan yönetmelik değişikliği, 16 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yeni düzenleme; ihale konusu işler ve özel nitelikteki inşaat işlerinde asgari işçilik araştırmasının kapsamını, hesaplama yöntemini, iş bitim tarihinin tespitini, ilişiksizlik belgesi sürecini ve re’sen araştırma yapılacak halleri yeniden belirliyor.
Asgari İşçilik Araştırması Nedir?
Asgari işçilik araştırması, SGK’nın ihale konusu işler ve özel nitelikteki inşaatlarda yeterli işçilik bildirilip bildirilmediğini kontrol etmek için yaptığı inceleme sürecidir.
Yeni tanıma göre bu işlem; kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan işler ve özel inşaatlar için ilgili kurumlardan alınan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılacak.
Araştırma süreci; değerlendirme, kontrol ve hesaplama aşamalarından oluşacak.
Yönetmelikte Ne Değişti?
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde yapılan değişiklikle asgari işçilik araştırması daha ayrıntılı hale getirildi.
SGK, öncelikle asgari işçilik hesabı yapılıp yapılmayacağını değerlendirecek. Hesaplama yapılacaksa, işveren tarafından yeterli işçilik bildirilip bildirilmediği kontrol edilecek ve buna göre prim tahakkuku ya da ilişiksizlik süreci yürütülecek.
Birden Fazla Yapı Ruhsatı İçin Tek Sicil Numarası Kullanılabilecek mi?
Yeni düzenleme ile aynı işveren tarafından yaptırılan ve birden fazla yapı ruhsatı bulunan özel nitelikteki bina inşaatlarında tek sicil numarasıyla işlem yapılmasına imkan tanındı.
Ancak bunun için bazı şartların birlikte sağlanması gerekiyor. Parsellerin bitişik ya da yakın olması, işverenin ilk işin başlangıç tarihinden itibaren 6 ay içinde talepte bulunması ve inşaatlarda çalışan sigortalıların birbirine karışması şartı aranacak.
Bu koşulların bulunması halinde SGK ünitesi, inşaatların tek sicil numarası altında yürütülmesine izin verebilecek.
Hakediş Üzerinden Asgari İşçilik Araştırması Yapılabilecek mi?
İhale konusu işlerde, geçici kabulü noksansız yapılan ancak işverene ödenmesi gereken toplam istihkak tutarı henüz bildirilmemiş olan durumlar için yeni bir uygulama getirildi.
İşveren talepte bulunursa, yalnızca işverene ödenen hakediş tutarı üzerinden asgari işçilik araştırması yapılabilecek. Ancak bu aşamada ilişiksizlik belgesi düzenlenmeyecek.
Toplam istihkak tutarı daha sonra ihale makamı tarafından bildirilirse, daha önce araştırma yapılan tutar toplam istihkaktan düşülecek. Kalan tutar üzerinden yapılacak araştırma sonucuna göre ilişiksizlik belgesi düzenlenecek.
İlişiksizlik Belgesi Ne Zaman Verilecek?
İlişiksizlik belgesi, toplam istihkak tutarının bildirilmesi ve kalan tutar üzerinden yapılacak nihai araştırmanın sonucuna göre düzenlenecek.
Bu nedenle yalnızca ödenen hakediş üzerinden yapılan ara nitelikteki araştırma, ilişiksizlik belgesi alınması için yeterli olmayacak. İşverenlerin, ihale makamından toplam istihkak bilgisinin SGK’ya bildirilmesini takip etmesi gerekecek.
İş Bitim Tarihi Nasıl Belirlenecek?
Yönetmelik değişikliğiyle iş bitim tarihinin tespitine ilişkin hükümler de netleştirildi.
İhale makamı tarafından onaylanan geçici kabul tutanağında eksik veya kusur bulunmadığı belirtilmişse, tutanakta yer alan iş bitim tarihi esas alınacak.
Geçici kabul tutanağında eksik veya kusur tespit edilmişse, bu eksik ve kusurların tamamlandığı tarih iş bitim tarihi kabul edilecek.
İş geçici veya kesin kabule tabi değilse, ihale makamı tarafından bildirilen iş bitim tarihine göre işlem yapılacak.
İhaleli İş Yarım Kalırsa Ne Olacak?
İhaleli işin yarım kalması veya ihalenin feshedilmesi halinde, işverene ödenen hakediş tutarı üzerinden asgari işçilik araştırması yapılacak.
Ancak işverene herhangi bir hakediş ödemesi yapılmamışsa, araştırma işlemi yapılmayacak. Bu düzenleme, tamamlanmayan işlerde SGK araştırmasının hangi tutar üzerinden yürütüleceğini açıklığa kavuşturuyor.
Özel İnşaatlarda İnşaat Maliyeti Nasıl Hesaplanacak?
Yönetmelikte “bina maliyeti” ifadesi “inşaat maliyeti” olarak değiştirildi. Özel nitelikteki inşaatlarda araştırma yapılırken iş bitim tarihinde geçerli olan yapı ruhsatı esas alınacak.
İnşaat başladığı yıl içinde tamamlanmışsa, maliyet hesabında inşaatın bittiği tarihte geçerli olan birim maliyet bedeli kullanılacak.
İnşaat başladığı yıldan sonraki yıllarda tamamlanmışsa, bitirildiği yıl hariç olmak üzere başlangıç yılı ile bitiş yılı arasındaki tüm yıllara ait birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması alınacak. Aynı yıl içinde birden fazla birim maliyet yayımlanmışsa, o yılın son yayımlanan birim maliyet bedeli dikkate alınacak.
İki Yıl Sigortalı Çalıştırılmayan İnşaatlarda Ne Olacak?
Kapanma, terk veya tasfiye olmadığı halde en az iki yıl sigortalı çalıştırılmadığı işveren tarafından bildirilen ya da SGK tarafından tespit edilen özel nitelikteki inşaat işyerlerinde re’sen araştırma yapılacak.
Bu araştırma, sigortalı çalıştırılmaya son verilen tarih itibarıyla SGK ünitesi tarafından gerçekleştirilecek.
Tescil Edilmemiş İşyerlerinde Araştırma Yapılacak mı?
Tescil edilmemiş veya tescil edilmiş olmasına rağmen işçilik bildirimi yapılmamış ihale konusu işler ve özel nitelikteki inşaat işyerleri için de araştırma süreci düzenlendi.
Bu işlerde başlangıç ve bitiş tarihleri, ilgili idarelerden alınacak belgelerle tespit edilecek. İşin yürütümü için gerekli asgari işçilik miktarı SGK ünitesi tarafından belirlenecek.
Bu nitelikteki işyerlerinde yapılan araştırmalarda asgari işçilik oranında eksiltme uygulanmayacak.
Eksik İşçilik Tespit Edilirse Ne Olacak?
SGK tarafından yapılan araştırma sonucunda Kuruma bildirilmediği tespit edilen asgari işçilik tutarı üzerinden prim tahakkuku yapılacak.
İhale konusu işlerde Yönetmeliğin 110’uncu maddesine göre belirlenen asgari işçilik miktarı esas alınacak. Özel nitelikteki inşaatlarda ise 111’inci maddeye göre hesaplanan prim tutarı dikkate alınacak.
Aksine bir tespit yoksa, hesaplanan prim tutarı iş bitim tarihinin bulunduğu aya mal edilecek. Bu tutar, gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte işverene tebliğ edilecek.
Borç Ne Zaman Kesinleşecek?
İşverenin tebliğ edilen borcu bir ay içinde ödemesi, taahhütname vermesi veya bu süre içinde itiraz etmemesi halinde borç kesinleşecek.
Bu nedenle işverenlerin SGK’dan gelen tebligatları dikkatle takip etmesi, ödeme veya itiraz süresini kaçırmaması gerekiyor.
İşverenler İçin Pratik Etkisi Ne Olacak?
Yeni düzenleme, ihale konusu işler ve özel inşaatlarda SGK asgari işçilik araştırmasını daha sistematik ve belgeye dayalı hale getiriyor.
İşverenlerin yapı ruhsatı, hakediş bilgisi, iş başlangıç ve bitiş tarihleri, sigortalı bildirimleri ve inşaat maliyeti hesaplarını düzenli tutması önem taşıyor.
Özellikle birden fazla yapı ruhsatı bulunan inşaatlarda tek sicil numarası talebi, 6 aylık başvuru süresi, sigortalıların karışması şartı, iş bitim tarihinin doğru tespiti ve re’sen araştırma hükümleri uygulamada yakından takip edilmesi gereken başlıklar arasında yer alıyor.