Okullarda Sınav Sistemi Nasıl Değişti?
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), okullarda uygulanan sınav ve ölçme değerlendirme sistemine ilişkin önemli değişiklikler yaptı. 14 Kasım 2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yeni yönetmelikle okul öncesi ve ilkokullarda herhangi bir ad altında sınav yapılması yasaklandı. Ortak yazılı sınavların hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin esaslar yeniden düzenlenirken, soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerinde Bakanlıkça uygun görülen yapay zekâ araçlarının kullanılabilmesinin de önü açıldı.
Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, yayımlandığı gün yürürlüğe girdi. Düzenleme, resmî ve özel okul öncesi eğitim kurumları ile ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarını kapsıyor.
Yeni hükümlerle birlikte öğrencilerin yalnızca sınav sonuçları üzerinden değerlendirilmesi yerine öğrenme süreçlerindeki gelişimlerinin izlenmesi, eksiklerinin belirlenmesi ve öğretim faaliyetlerinin buna göre geliştirilmesi amaçlanıyor.
MEB Yeni Sınav Yönetmeliğinde Neler Değişti?
14 Kasım 2026'da yürürlüğe giren düzenleme, okul sınavlarının hazırlanmasından değerlendirme yöntemlerine kadar birçok konuyu kapsıyor.
Yönetmelikle okul öncesi ve ilkokullarda sınav yapılmaması hükme bağlanırken, ortaokul ve liselerde uygulanacak ortak yazılı sınavların esasları yeniden belirlendi.
Sınavların dijital ortamda gerçekleştirilebilmesi, yapay zekâ destekli araçların kullanılabilmesi ve öğrencilerin gelişimlerinin farklı ölçme yöntemleriyle izlenmesi de düzenlemenin dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı.
Yeni sistemin temel yaklaşımı, öğrencilerin öğrenme eksikliklerinin belirlenmesine ve bu eksikliklerin giderilmesine yönelik eğitim faaliyetlerinin desteklenmesine dayanıyor.
İlkokullarda Sınavlar Tamamen Kaldırıldı mı?
Yeni yönetmeliğe göre okul öncesi eğitim kurumları ile ilkokullarda herhangi bir ad altında sınav yapılamayacak.
Bu hüküm, öğrencilerin bu kademelerde hiçbir şekilde değerlendirilmeyeceği anlamına gelmiyor.
Öğrencilerin bilişsel, fiziksel, sosyal ve duygusal gelişimleri eğitim süreci boyunca izlenecek. Öğretmenler, öğrencilerin öğrenme düzeylerini dersin özelliklerine uygun değerlendirme araçlarıyla takip edebilecek.
Burada sınav yapılmasıyla öğrencinin gelişiminin değerlendirilmesi arasındaki fark önem taşıyor.
Yönetmelik, okul öncesi ve ilkokullarda sınav uygulamasına izin vermezken öğrencilerin gelişimlerinin izlenmesini ve öğrenme ihtiyaçlarının belirlenmesini esas alıyor.
Böylece öğrencilerin yalnızca belirli bir tarihte girdikleri sınavdaki performansları yerine eğitim sürecindeki gelişimlerine odaklanılması hedefleniyor.
Ortaokul ve Liselerde Sınavlar Nasıl Yapılacak?
Ortaokul ve liselerde yazılı sınavlar uygulanmaya devam edecek. Ancak sınavların hazırlanması, takvimi ve değerlendirilmesine ilişkin kurallar yönetmelikle yeniden düzenlendi.
Bakanlıkça belirlenen takvim doğrultusunda gerçekleştirilecek sınavların tarihleri, öğretim yılı başında okullar tarafından e-Okul üzerinden duyurulacak.
Mücbir sebepler nedeniyle sınavların açıklanan tarihlerde yapılamaması durumunda valilikler sınav tarihlerini değiştirebilecek.
Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarındaki bazı sınıflar ile mesleki eğitim merkezlerinde ise sınav takvimine yönelik özel hükümler uygulanacak.
Ayrıca uygulamalı sınavlar hariç olmak üzere, birden fazla şubede okutulan derslerin sınavlarının ortak yapılması esas olacak.
Bu uygulamayla aynı ders ve sınıf düzeyindeki öğrencilerin ortak ölçütler üzerinden değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Ortak Yazılı Sınavlarda Hangi Kurallar Uygulanacak?
Yeni düzenleme, ülke geneli ortak yazılı sınavlarla okul geneli ortak yazılı sınavlar arasındaki ayrımı daha açık hale getirdi.
Bakanlık tarafından belirlenen sınıf düzeylerinde ve derslerde ülke geneli ortak yazılı sınav yapılabilecek.
Bu sınavların hangi sınıflarda ve hangi derslerden uygulanacağı öğretim yılı başında duyurulacak.
Bakanlığın ülke genelinde ortak yapılmasını kararlaştırdığı sınavlar dışında kalan sınavlar ise okul geneli ortak yazılı sınav olarak gerçekleştirilecek.
Ülke geneli ortak yazılı sınavlara yönelik konu soru dağılım tabloları Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanarak öğrencilere duyurulacak.
Okul geneli ortak sınavlarda da sorular konu soru dağılım tablolarına uygun olacak.
Böylece sınav sorularının öğretim programında yer alan konu, kazanım ve becerilere uygun hazırlanması sağlanacak.
Sınav Soruları Test mi, Klasik mi Olacak?
Yönetmeliğe göre ülke geneli ortak yazılı sınavlar hariç olmak üzere okullarda yapılan sınavlar, öğrencilerin cevaplarını kendilerinin oluşturduğu yazılı yoklama biçiminde uygulanacak.
Sınavlarda farklı bilişsel düzeylerdeki öğrenme çıktılarının ve kazanımların değerlendirilmesi esas alınacak.
Bu düzenleme, okul sınavlarında yalnızca doğru seçeneğin işaretlenmesine dayanan ölçme yöntemleri yerine öğrencilerin bilgilerini kendi ifadeleriyle ortaya koyabildikleri soruların kullanılmasını öngörüyor.
Ancak ülke geneli ortak yazılı sınavlar için aynı hüküm doğrudan uygulanmıyor. Bu sınavların hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesine ilişkin esaslar Bakanlığın ilgili birimleri tarafından belirlenecek.
Bu nedenle yeni yönetmeliği bütün sınavların klasik soru formatına dönüştürüldüğü şeklinde yorumlamak doğru değil.
MEB Sınavlarda Yapay Zekâ Kullanacak mı?
Yönetmeliğin dikkat çeken yeniliklerinden biri de yapay zekâ kullanımına ilişkin açık düzenleme oldu.
Yeni hükme göre soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerini desteklemek, bu süreçlerin etkinliğini artırmak amacıyla Bakanlık tarafından uygun görülen yapay zekâ araçları kullanılabilecek.
Bu düzenleme, eğitimde ölçme ve değerlendirme faaliyetlerine yapay zekâ destekli teknolojilerin dahil edilebilmesine hukuki zemin oluşturuyor.
Ancak yönetmelikte bütün sınav sorularının yapay zekâ tarafından hazırlanacağı veya bütün sınavların otomatik olarak yapay zekâ ile değerlendirileceği belirtilmiyor.
Kullanılabilecek araçların Bakanlık tarafından uygun görülmesi gerekiyor.
Dolayısıyla yapay zekâ kullanımı zorunlu bir uygulama değil, mevzuatın izin verdiği bir destek mekanizması niteliği taşıyor.
Öğrencilerin sınavlarının değerlendirilmesinde güvenilirlik, tarafsızlık ve gizlilik ilkelerinin korunması da yönetmelikte yer alan temel esaslar arasında bulunuyor.
Türkçe ve Yabancı Dil Sınavları Nasıl Yapılacak?
Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dil derslerinin sınavlarına ilişkin hükümler de yeniden düzenlendi.
Bu derslerde öğrencilerin dört temel dil becerisinin ölçülmesi öngörülüyor.
Söz konusu beceriler dinleme, konuşma, okuma ve yazmadan oluşuyor.
Sınavların yazılı ve uygulamalı biçimde gerçekleştirilmesi gerekiyor.
Ülke geneli ortak yazılı sınav yapılması durumunda uygulamalı bölüm okul tarafından gerçekleştirilecek ve iki sınav birlikte değerlendirilecek.
Bu yaklaşım, öğrencilerin dil becerilerinin yalnızca dil bilgisi veya yazılı cevaplar üzerinden değil, dili anlama ve kullanma yeterlilikleri açısından da değerlendirilmesini amaçlıyor.
Öğrencilerin Sınav Sonuçları Karşılaştırılabilecek mi?
Yeni yönetmelikte ölçme ve değerlendirme sonuçlarının kullanımına ilişkin önemli bir sınırlama yer alıyor.
Buna göre ölçme ve değerlendirme faaliyetlerinden elde edilen sonuçlar; öğrenciler, sınıflar, okullar veya iller arasında sıralama, karşılaştırma ya da kıyaslama yapmak amacıyla kullanılamayacak.
Bu hüküm, öğrenci başarısına ilişkin verilerin eğitim sürecini geliştirme amacıyla kullanılması gerektiğini ortaya koyuyor.
Sınav sonuçları, öğrencilerin hangi öğrenme alanlarında yeterli olduğunu ve hangi konularda desteğe ihtiyaç duyduğunu belirlemek için değerlendirilebilecek.
Ancak bu verilerin öğrencileri veya okulları birbirleriyle sıralamak amacıyla kullanılmasına yönetmelik kapsamında izin verilmiyor.
Kaynaştırma Öğrencilerinin Sınavları Nasıl Yapılacak?
Kaynaştırma ve bütünleştirme yoluyla eğitim gören öğrencilere ilişkin değerlendirme esasları da yönetmelikte açıkça yer aldı.
Bu öğrencilerin ölçme ve değerlendirme süreçlerinde bireyselleştirilmiş eğitim programının (BEP) esas alınması gerekiyor.
BEP, öğrencinin bireysel ihtiyaçları ve eğitim hedefleri dikkate alınarak hazırlanan eğitim programını ifade ediyor.
Dolayısıyla kaynaştırma veya bütünleştirme kapsamında eğitim alan öğrencilerin değerlendirmelerinde yalnızca sınıfın genel koşullarına göre hareket edilmeyecek.
Öğrencinin bireysel eğitim programı ve öğrenme hedefleri dikkate alınacak.
Bu düzenleme hem okul içindeki değerlendirmelerde hem de ülke geneli ortak yazılı sınavlarda uygulanacak temel esaslar arasında bulunuyor.
Dijital Sınavlar Yaygınlaşacak mı?
Yönetmelik, ölçme ve değerlendirme faaliyetlerinin elektronik ortamda yürütülebilmesine ilişkin hükümler de içeriyor.
Buna göre Bakanlıkça uygun görülen dijital sistemler ve araçlar kullanılarak ölçme ve değerlendirme faaliyetleri kısmen veya tamamen elektronik ortamda gerçekleştirilebilecek.
Ancak bu düzenleme bütün okullarda yazılı sınavların kaldırılarak bilgisayar üzerinden sınav yapılmasını zorunlu hale getirmiyor.
Dijital uygulamaların kapsamı ve kullanılacak araçlar Bakanlığın belirleyeceği usullere bağlı olacak.
Dijital sistemlerin kullanılmasıyla sınav süreçlerinin yürütülmesi, sonuçların değerlendirilmesi ve öğrencilerin gelişimlerinin izlenmesi gibi alanlarda farklı uygulamaların geliştirilmesi mümkün hale geliyor.
Öğrencilerin Başarısı Nasıl Takip Edilecek?
Yeni yönetmelik yalnızca okul sınavlarını değil, ulusal ve uluslararası öğrenci izleme araştırmalarını da düzenliyor.
Bu kapsamda öğrencilerin belirli alanlardaki bilgi ve becerilerinin izlenmesine yönelik araştırmalar yürütülecek.
Düzenlemede yer verilen ulusal çalışmalar arasında Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi (ABİDE), Dört Beceride Türkçe Dil Gelişimi İzleme Araştırması, Okul Tabanlı İzleme Araştırması ve okuryazarlık becerilerine yönelik araştırmalar bulunuyor.
Bu çalışmaların bir kısmı iki yıllık döngülerle, Okul Tabanlı İzleme Araştırması ise yıllık olarak gerçekleştirilecek.
Uluslararası araştırmalarda ise PISA ve TIMSS uygulamalarına ilişkin hükümler yer alıyor.
Araştırmalardan elde edilen verilerle öğrencilerin öğrenme düzeylerinin ve eğitim sisteminin geliştirilmesi gereken alanlarının değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Yeni Sınav Yönetmeliği Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?
Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
Yönetmelik yeni bir merkezi sınav tarihi veya bütün öğrencileri kapsayan ilave bir sınav uygulaması açıklamıyor.
Ülke geneli ortak yazılı sınavların hangi sınıf düzeylerinde ve hangi derslerde gerçekleştirileceği Bakanlık tarafından duyurulacak.
Öğrenciler ve veliler, sınav tarihlerini okullarının e-Okul üzerinden yaptığı duyurulardan ve Millî Eğitim Bakanlığının resmî açıklamalarından takip edebilecek.
Yeni Kurallar Öğrencileri ve Öğretmenleri Nasıl Etkileyecek?
Yeni düzenleme, okul öncesinden lise düzeyine kadar farklı eğitim kademelerinde ölçme ve değerlendirme anlayışını etkiliyor.
İlkokullarda sınav yapılmaması hükmüyle öğrencilerin gelişim süreçlerinin izlenmesi öne çıkarken, ortaokul ve liselerde ortak yazılı sınavların belirlenen ölçütlere uygun hazırlanması esas alınıyor.
Öğretmenler açısından sınavların konu soru dağılım tablolarına göre hazırlanması, şube bazında analizlerin yapılması ve öğrenme eksikliklerinin değerlendirilmesi önem taşıyor.
Veliler için ise özellikle sınav takvimlerinin duyurulması, öğrencilerin bireysel gelişimlerinin izlenmesi ve ölçme sonuçlarının nasıl kullanılacağı dikkat edilmesi gereken konular arasında bulunuyor.
14 Kasım 2026'da yürürlüğe giren değişiklikle Millî Eğitim Bakanlığı, sınav sonuçlarının yalnızca başarıyı ölçmek için değil, öğrencilerin öğrenme süreçlerini geliştirmek için de kullanılmasına yönelik kuralları yeniden belirlemiş oldu.




