MEB Sınavlarında Yapay Zekâ Kullanılacak mı?
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), okullarda sınavların hazırlanması ve öğrencilerin değerlendirilmesine ilişkin kuralları yeniden düzenledi. 14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle Bakanlık tarafından uygun görülen yapay zekâ araçlarının soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerinde kullanılabilmesine imkân tanındı. Düzenlemeyle okul öncesi ve ilkokullarda herhangi bir ad altında sınav yapılmaması hükme bağlanırken ortak yazılı sınavların hazırlanması, öğrenci gelişiminin izlenmesi ve ulusal değerlendirme araştırmalarına ilişkin esaslar da güncellendi. Yeni kurallar, resmî ve özel okulları ilgilendiriyor.
MEB Sınavlarda Yapay Zekâ Kullanımına İzin Verdi mi?
Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 14 Kasım 2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yeni düzenlemeyle ölçme ve değerlendirme faaliyetlerinde dijital teknolojilerin kullanımına ilişkin hükümler güncellendi.
Yönetmeliğin 4'üncü maddesine eklenen hükme göre soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerini desteklemek, bu süreçlerin etkinliğini artırmak amacıyla Bakanlıkça uygun görülen yapay zekâ araçları kullanılabilecek.
Ancak bu değişiklik, bütün sınav sorularının zorunlu olarak yapay zekâ tarafından hazırlanacağı anlamına gelmiyor.
Düzenleme, yapay zekâ kullanımına belirli koşullarla hukuki imkân sağlıyor.
Kullanılacak araçların Bakanlık tarafından uygun görülmesi gerekiyor.
Bu nedenle öğretmenlerin veya okulların herhangi bir yapay zekâ uygulamasını sınırsız biçimde kullanabileceği sonucu çıkarılamaz.
Yapay Zekâ Öğrencilerin Sınavlarını Notlandıracak mı?
Yönetmelikte yapay zekâ kullanımına ilişkin hüküm, yalnızca soru hazırlama süreçleriyle sınırlı değil.
Değerlendirme süreçlerinin desteklenmesi de düzenlemenin kapsamında bulunuyor.
Bu durum, uygun görülen yapay zekâ araçlarından ölçme ve değerlendirme çalışmalarında yararlanılabilmesine imkân tanıyor.
Ancak yayımlanan yönetmelik, sınav notlarının tamamen otomatik biçimde yapay zekâ tarafından verileceğini belirtmiyor.
Ayrıca bütün öğretmenlerin değerlendirme yetkilerinin yapay zekâ sistemlerine devredildiği yönünde bir hüküm de bulunmuyor.
Yapay zekâ araçlarının hangi işlemlerde, hangi teknik koşullarla ve ne ölçüde kullanılacağı Bakanlığın uygulama kararlarıyla şekillenebilecek.
Bu nedenle düzenlemenin doğrudan öğretmensiz sınav değerlendirme sistemine geçiş olarak yorumlanmaması gerekiyor.
İlkokullarda Sınav Yapılması Yasak mı?
Yeni yönetmeliğin dikkat çeken hükümlerinden biri okul öncesi ve ilkokul öğrencilerinin değerlendirilmesine ilişkin.
Düzenlemeye göre okul öncesi eğitim kurumlarında ve ilkokullarda herhangi bir ad altında sınav yapılamaz.
Bu eğitim kademelerinde ölçme ve değerlendirmenin temel amacı, öğrencilerin gelişimlerinin süreç içerisinde izlenmesi ve desteklenmesi olarak belirlendi.
Öğrencilerin yalnızca akademik başarıları değil; bilişsel, fiziksel, sosyal ve duygusal gelişimleri de değerlendirme yaklaşımının kapsamında bulunuyor.
Ancak sınav yapılamaması, öğrencilerin gelişimlerinin hiçbir şekilde ölçülmeyeceği anlamına gelmiyor.
Öğretmenler, eğitim programındaki kazanımlar doğrultusunda öğrencilerin öğrenme süreçlerini izlemeye devam edecek.
Bu değerlendirmelerde öğrencilerin gelişimlerini gösteren uygun araç ve yöntemlerden yararlanılabilecek.
Böylece sınav odaklı bir karşılaştırmadan çok öğrencinin bireysel öğrenme sürecinin takip edilmesi amaçlanıyor.
İlkokul Öğrencilerinin Başarısı Nasıl Ölçülecek?
MEB'in yeni düzenlemesi, öğrencilerin başarısının belirlenmesinde öğretim programlarındaki öğrenme çıktıları ve kazanımların esas alınmasını öngörüyor.
Değerlendirme, derslerin özelliklerine uygun ölçme araçları üzerinden gerçekleştirilecek.
Bu kapsamda öğrencilerin öğrenme ihtiyaçlarının belirlenmesi ve eksiklerinin giderilmesi ön plana çıkıyor.
Öğretmenlerin değerlendirme yaparken öğrencilerin gelişimlerini izlemeleri, geri bildirim sağlamaları ve öğretim yöntemlerini elde edilen verilere göre geliştirmeleri hedefleniyor.
Kullanılabilecek ölçme araçları arasında dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi ve farklı değerlendirme ölçekleri bulunuyor.
Dolayısıyla sınav yapılmayan eğitim kademelerinde öğretmenlerin öğrencilerin gelişimine ilişkin gözlem ve değerlendirme sorumlulukları devam ediyor.
Öğrenciler ve Okullar Başarılarına Göre Sıralanabilecek mi?
Yönetmelikte ölçme ve değerlendirme sonuçlarının kullanımına ilişkin önemli bir sınırlama bulunuyor.
Buna göre ölçme ve değerlendirme faaliyetlerinden elde edilen sonuçlar öğrenciler, sınıflar, okullar veya iller arasında sıralama, karşılaştırma ya da kıyaslama yapmak amacıyla kullanılamayacak.
Bu hüküm, değerlendirme sonuçlarının eğitimdeki eksiklerin belirlenmesi ve öğrencilerin gelişimlerinin desteklenmesi için kullanılmasını esas alıyor.
Ancak bu düzenlemenin bütün merkezî yerleştirme sınavlarını kaldırdığı veya öğrencilerin hiçbir koşulda puanla yerleştirilemeyeceği anlamına geldiği düşünülmemeli.
Merkezî sınavların uygulanması ve yerleştirme işlemleri, ilgili özel mevzuat ve sınav düzenlemeleri çerçevesinde gerçekleştiriliyor.
Buradaki hüküm, ölçme ve değerlendirme sonuçlarının karşılaştırma ve sıralama amacıyla kullanılmasına ilişkin genel ilkeyi belirliyor.
Ortak Yazılı Sınavlarda Ne Değişti?
Yeni yönetmelikle ortak yazılı sınavların uygulanmasına ilişkin hükümler de güncellendi.
Düzenlemeye göre ülke geneli ortak yazılı sınavların hangi sınıflarda ve hangi derslerden yapılacağı, öğretim yılı başında Bakanlık tarafından açıklanacak.
Ülke genelinde ortak yapılması kararlaştırılmayan sınavlar ise okul geneli ortak yazılı sınav olarak gerçekleştirilecek.
Okullardaki sınavların konu soru dağılım tabloları esas alınarak hazırlanması öngörülüyor.
Bakanlık tarafından yayımlanmayan sınıf ve derslere ilişkin tabloların hazırlanmasında ise il sınıf ve alan zümreleri görev alacak.
Bu süreçte Ölçme Değerlendirme Merkezi Müdürlüğünün görüşü de alınacak.
Amaç, sınavların öğretim programlarıyla uyumlu hazırlanması ve öğrencilerin öğrenme düzeylerinin ortak ölçütlerle değerlendirilmesi.
Sınav Soruları Test mi, Yazılı mı Olacak?
Yönetmelikte ülke geneli ortak yazılı sınavlar dışındaki okul sınavlarının hazırlanma yöntemine ilişkin düzenleme bulunuyor.
Buna göre okullarda gerçekleştirilen sınavlar, öğrencilerin cevapları kendilerinin oluşturduğu yazılı yoklama şeklinde yapılacak.
Soruların farklı bilişsel düzeylerdeki öğrenme çıktılarını ve kazanımları ölçmesi gerekiyor.
Bu hüküm, öğrencilerin yalnızca hazır cevaplar arasından seçim yapmalarının ötesinde bilgilerini ve becerilerini ortaya koymalarına odaklanıyor.
Ancak ülke geneli ortak yazılı sınavlar için ayrı uygulama esasları bulunabileceği unutulmamalı.
Dolayısıyla bütün merkezî sınavlarda çoktan seçmeli soru kullanımının kaldırıldığı şeklinde değerlendirme yapılmamalı.
Sınavların hazırlanmasında Bakanlığın belirlediği esaslar ve ilgili dersin özellikleri dikkate alınacak.
Türkçe ve Yabancı Dil Sınavlarında Hangi Beceriler Ölçülecek?
MEB'in düzenlemesinde Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dil dersleri için özel değerlendirme hükümleri bulunuyor.
Bu derslerde öğrencilerin dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin ölçülmesi amaçlanıyor.
Sınavlar yazılı ve uygulamalı bölümlerden oluşabilecek.
Ülke geneli ortak yazılı sınav yapılması durumunda uygulamalı bölüm okul tarafından gerçekleştirilecek.
Ardından yazılı ve uygulamalı değerlendirmeler birlikte ele alınacak.
Bu yaklaşım, dil becerilerinin yalnızca yazılı cevaplar üzerinden değil, farklı kullanım alanlarıyla değerlendirilmesine imkân sağlıyor.
Ancak her dersin uygulama ayrıntılarının aynı olacağı varsayılmamalı.
Derslerin değerlendirme yöntemleri, ilgili öğretim programları ve Bakanlık tarafından yayımlanan esaslara göre yürütülecek.
Sınav Tarihleri Nereden Öğrenilecek?
Yeni yönetmeliğe göre sınavlar Bakanlık tarafından belirlenen takvim doğrultusunda gerçekleştirilecek.
Okullar, sınav tarihlerini öğretim yılı başında e-Okul üzerinden ilan edecek.
Bu nedenle öğrencilerin ve velilerin sınav takvimlerini öğrenmek için okul duyurularını ve e-Okul sistemini takip etmesi önem taşıyor.
Ancak bazı eğitim kurumları için özel düzenlemeler bulunuyor.
Özellikle mesleki eğitim merkezleri ve belirli mesleki ve teknik ortaöğretim programlarında sınav tarihleri ilgili kurum tarafından belirlenebilecek.
Ayrıca mücbir sebeplerle sınavların planlanan tarihlerde yapılamaması durumunda valilikler tarafından tarih değişikliği yapılabilecek.
Bu nedenle sınav tarihlerinin her durumda hiçbir koşulda değiştirilemeyeceği düşünülmemeli.
Ölçme ve Değerlendirme İşlemleri Dijital Ortama Taşınacak mı?
Yönetmelik, ölçme ve değerlendirme işlemlerinin elektronik ortamda yürütülebilmesine ilişkin açık hükümler içeriyor.
Buna göre Bakanlıkça uygun görülen dijital sistemler ve araçlar kullanılarak işlemlerin bir bölümü veya tamamı elektronik ortamda gerçekleştirilebilecek.
Bu değişiklik, değerlendirme süreçlerinde dijital teknolojilerden daha geniş ölçüde yararlanılmasına imkân tanıyor.
Ancak düzenleme, bütün okullardaki bütün sınavların aynı tarihten itibaren bilgisayar üzerinden yapılmasını zorunlu kılmıyor.
Elektronik uygulamaların kapsamı, Bakanlığın belirleyeceği yöntemler ve teknik imkânlar doğrultusunda şekillenecek.
MEB, düzenlemeye ilişkin açıklamasında kişisel verilerin gizliliğinin gözetilmesine ve Bakanlık tarafından geliştirilen araçların kullanılmasına dikkat çekti.
Bu nedenle öğrenci bilgilerinin korunması, dijital uygulamaların önemli unsurlarından biri olmayı sürdürecek.
ABİDE Araştırması Kaç Yılda Bir Yapılacak?
Yönetmelikle ulusal izleme araştırmaları da ayrıntılı biçimde düzenlendi.
Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi (ABİDE) Araştırması, illeri temsil edecek örneklemler üzerinden iki yıllık döngüler hâlinde uygulanacak.
Dört Beceride Türkçe Dil Gelişimi İzleme Araştırması için de iki yıllık uygulama döngüsü öngörüldü.
Okul Tabanlı İzleme Araştırması ise belirlenen sınıf düzeyleri ve derslerde her yıl gerçekleştirilecek.
Okuryazarlık becerilerine yönelik izleme araştırmaları iki yıllık dönemler hâlinde yapılabilecek.
Bu araştırmaların amacı, öğrencilerin beceri ve öğrenme düzeylerini inceleyerek eğitim politikalarının geliştirilmesine veri sağlamak.
Araştırmalar, doğrudan bütün öğrencilerin mezuniyetini belirleyen yeni bir sınav sistemi olarak değerlendirilmemeli.
Öğrencilerin başarılarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla anketler ve ölçekler de kullanılabilecek.
PISA ve TIMSS Uygulamaları Nasıl Değişecek?
Yeni yönetmelikte uluslararası öğrenci değerlendirme araştırmalarına ilişkin hükümler de yer alıyor.
Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) ve Uluslararası Matematik ve Fen Eğilimleri Araştırması (TIMSS) uygulamalarına yönelik esaslar yeniden tanımlandı.
Bu araştırmaların yürütülmesinde MEB'in ilgili genel müdürlüğü görev alacak.
Ayrıca uluslararası raporlarla eş zamanlı olarak ulusal raporlar yayımlanması öngörülüyor.
Bu düzenleme, Türkiye'deki öğrencilerin uluslararası düzeyde değerlendirilen bilgi ve becerilerinin takip edilmesi bakımından önem taşıyor.
Ancak PISA veya TIMSS uygulamalarının bütün öğrencilere zorunlu mezuniyet sınavı olarak uygulanacağı anlamına gelmiyor.
Bu araştırmalar, eğitim sistemlerinin değerlendirilmesinde kullanılan uluslararası izleme araçları arasında bulunuyor.
Yeni Sınav Yönetmeliği Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?
Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliğinde yapılan değişiklik, 14 Kasım 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.
Düzenleme, resmî ve özel okullardaki ölçme ve değerlendirme uygulamalarını, ortak yazılı sınavları ve ulusal ile uluslararası izleme araştırmalarını kapsıyor.
En dikkat çekici yeniliklerden biri, Bakanlık tarafından uygun görülen yapay zekâ araçlarının soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerini desteklemek amacıyla kullanılabilmesi.
Bunun yanında okul öncesi ve ilkokullarda sınav yapılmaması, ölçme sonuçlarının sıralama amacıyla kullanılmaması ve öğrencilerin gelişimlerinin süreç içerisinde izlenmesi de yönetmeliğin temel hükümleri arasında bulunuyor.
Öğrencilerin ve velilerin bundan sonraki uygulamalarda MEB tarafından yayımlanacak sınav takvimlerini, okul duyurularını ve dijital ölçme araçlarına ilişkin açıklamaları takip etmeleri önem taşıyor.
Yeni yönetmelik, eğitimde yapay zekâ kullanımına belirli koşullarla imkân tanırken değerlendirme süreçlerinin öğrencilerin öğrenme ihtiyaçlarını belirlemeye odaklanmasını amaçlıyor.




