Konut, Kira ve Gıdaya En Çok Hangi Bölgede Harcama Yapılıyor? TÜİK Açıkladı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Hanehalkı Tüketim Harcaması Bölgesel Araştırması sonuçlarını yayımladı. Türkiye'deki toplam tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da gerçekleşirken konut ve kira giderlerine bütçesinden en yüksek payı ayıran bölge yüzde 30,2 ile İzmir oldu. Gıda harcamalarında ise yüzde 29,6 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesi ilk sırada yer aldı. Araştırma, Türkiye'de ailelerin harcama alışkanlıklarının bölgelere göre önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koydu.
TÜİK Hanehalkı Tüketim Harcamalarının Bölgesel Dağılımını Açıkladı
Türkiye İstatistik Kurumu, 16 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı araştırmayla hanehalklarının tüketim harcamalarının Türkiye'nin farklı bölgelerinde nasıl dağıldığını açıkladı.
2025 yılına ilişkin bölgesel veriler; 2023, 2024 ve 2025 yıllarındaki Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarının birleştirilmesiyle hesaplandı.
Araştırmada konut ve kira, gıda, ulaştırma, eğitim, sağlık, lokanta ve konaklama gibi harcama grupları değerlendirildi.
TÜİK'in verilerine göre Türkiye genelinde hanehalkı tüketim harcamalarının en büyük bölümü İstanbul'da gerçekleşti.
Ancak ailelerin kendi bütçeleri içinde hangi giderlere daha fazla pay ayırdığı incelendiğinde farklı bölgeler öne çıktı.
Konut ve kira giderlerinde İzmir, gıda harcamalarında Şanlıurfa ve Diyarbakır, ulaştırma harcamalarında ise Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova bölgesi ilk sırada yer aldı.
Türkiye'de Tüketim Harcamalarının Yüzde Kaçı İstanbul'da Yapılıyor?
TÜİK'in araştırmasına göre Türkiye'deki toplam hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da gerçekleşti.
İstanbul'u yüzde 14,5 ile Ege Bölgesi ve yüzde 12,6 ile Akdeniz Bölgesi takip etti.
En düşük toplam harcama payı ise yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nde görüldü.
| Bölge | Türkiye toplamındaki harcama payı |
|---|---|
| İstanbul | %25,6 |
| Ege | %14,5 |
| Akdeniz | %12,6 |
| Doğu Karadeniz | %2,8 |
| Ortadoğu Anadolu | %2,5 |
| Kuzeydoğu Anadolu | %1,4 |
Bu oranlar, bölgelerde yaşayan hanehalklarının toplam harcamalarından Türkiye genelinde ne kadar pay aldığını gösteriyor.
Örneğin İstanbul'un yüzde 25,6'lık payı, İstanbul'da yaşayan her ailenin gelirinin yüzde 25,6'sını harcadığı anlamına gelmiyor.
Ayrıca bir bölgenin toplam tüketim harcamasının yüksek olması, o bölgede yaşayan bütün ailelerin daha yüksek refah düzeyine sahip olduğunu göstermiyor.
Nüfus büyüklüğü, hane sayısı ve fiyat düzeyi gibi unsurlar toplam harcama dağılımını etkileyebiliyor.
Konut ve Kiraya En Çok Hangi İlde Harcama Yapılıyor?
TÜİK verilerine göre konut ve kira harcamalarına hane bütçesinde en yüksek payı ayıran İBBS 2. Düzey bölgesi İzmir oldu.
İzmir'de toplam tüketim harcamalarının yüzde 30,2'si konut ve kira giderlerinden oluştu.
En düşük oran ise yüzde 19,6 ile Van, Muş, Bitlis ve Hakkari'den oluşan bölgede gerçekleşti.
| Bölge | Hane bütçesinde konut ve kira payı |
|---|---|
| İzmir | %30,2 |
| İstanbul | %29,6 |
| Van, Muş, Bitlis, Hakkari | %19,6 |
İstanbul'un konut ve kira giderlerine ayırdığı pay yüzde 29,6 olarak hesaplandı.
Bu sonuç, büyükşehirlerde barınma giderlerinin hane bütçesi içerisinde önemli yer tuttuğunu gösteriyor.
Ancak araştırmadaki konut ve kira harcamaları yalnızca kiracıların fiilen ödediği kira bedelinden oluşmuyor.
TÜİK'in tüketim harcaması tanımı kapsamında ev sahiplerinin yaşadıkları konut için hesaplanan izafi kira değeri de bu gruba dahil ediliyor.
Bu nedenle yüzde 30,2 oranı, İzmir'deki her kiracının maaşının yüzde 30,2'sini kira olarak ödediği anlamına gelmiyor.
Gıda Harcamalarına En Fazla Payı Hangi Bölge Ayırıyor?
TÜİK'in araştırmasına göre gıda ve alkolsüz içecek harcamalarının hane bütçesi içerisindeki payının en yüksek olduğu bölge Şanlıurfa ve Diyarbakır oldu.
Bu iki ilin oluşturduğu bölgede hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 29,6'sı gıda ve alkolsüz içeceklerden oluştu.
En düşük oran ise yüzde 14,2 ile İstanbul'da gerçekleşti.
| Bölge | Hane bütçesinde gıda payı |
|---|---|
| Şanlıurfa, Diyarbakır | %29,6 |
| İstanbul | %14,2 |
Bu sonuçlar, farklı bölgelerdeki hanehalklarının temel tüketim ihtiyaçlarına bütçelerinden ayırdığı payların değiştiğini gösteriyor.
Ancak gıda harcaması payının yüksek olması, söz konusu bölgede gıda ürünlerinin Türkiye'nin en pahalı ürünleri olduğu anlamına gelmiyor.
Benzer biçimde İstanbul'da gıdaya ayrılan payın yüzde 14,2 olması, İstanbul'da yaşayan ailelerin gıdaya daha az para ödediği sonucunu doğrudan ortaya koymuyor.
Çünkü araştırma, harcama tutarlarının hane bütçesi içindeki dağılımını inceliyor.
Ulaşım Harcamalarına En Fazla Payı Hangi Bölge Ayırıyor?
2025 yılı bölgesel hanehalkı harcama verilerine göre ulaştırma giderlerine en yüksek payı ayıran bölge Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova oldu.
Bu bölgede ulaştırma harcamalarının toplam tüketim içerisindeki payı yüzde 25 olarak hesaplandı.
En düşük pay ise yüzde 12,9 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesinde gerçekleşti.
Ulaştırma harcamaları yalnızca toplu taşıma biletlerinden oluşmuyor.
TÜİK'in kullandığı harcama sınıflandırmasında motorlu taşıt alımları, akaryakıt, yolcu taşımacılığı ile araç bakım ve onarım giderleri de bu kapsamda değerlendiriliyor.
Dolayısıyla ulaştırma harcamalarının bütçedeki payının yüksek olması, sadece otobüs veya toplu taşıma ücretlerinin yüksek olduğu anlamına gelmiyor.
Özellikle otomobil alımı gibi büyük harcamalar da bu oranları etkileyebiliyor.
İstanbul'da Eğitim Harcamalarının Türkiye Toplamındaki Payı Kaç?
TÜİK'in açıkladığı sonuçlara göre Türkiye genelindeki eğitim hizmetleri harcamalarının yüzde 38,3'ü İstanbul'da gerçekleşti.
İstanbul, eğitim harcamalarından aldığı pay bakımından bütün bölgeler arasında ilk sırada yer aldı.
Aynı zamanda Türkiye genelindeki lokanta ve konaklama hizmetleri harcamalarının yüzde 32,2'si de İstanbul'da gerçekleşti.
Konut ve kira harcamalarının yüzde 28,4'ü, eğlence, spor ve kültür harcamalarının ise yüzde 27,3'ü İstanbul'a ait oldu.
| Harcama grubu | Türkiye toplamından İstanbul'un aldığı pay |
|---|---|
| Eğitim hizmetleri | %38,3 |
| Lokantalar ve konaklama | %32,2 |
| Konut ve kira | %28,4 |
| Eğlence, spor ve kültür | %27,3 |
Bu tablo, İstanbul'daki bir ailenin eğitim için bütçesinin yüzde 38,3'ünü harcadığı anlamına gelmiyor.
Oran, Türkiye genelinde yapılan ilgili harcama türünün ne kadarının İstanbul'da gerçekleştiğini gösteriyor.
Bu iki ölçüm arasındaki fark, verilerin doğru yorumlanması açısından önem taşıyor.
Ege Bölgesi Hangi Harcama Türlerinde Öne Çıktı?
Türkiye genelindeki tüketim harcamalarından yüzde 14,5 pay alan Ege Bölgesi, toplam harcama büyüklüğünde İstanbul'un ardından ikinci sırada yer aldı.
Bölge, bazı tüketim kategorilerinde Türkiye toplamından aldığı payla dikkat çekti.
TÜİK verilerine göre Türkiye'deki sağlık harcamalarının yüzde 15,9'u Ege Bölgesi'nde gerçekleşti.
Mobilya ve ev eşyaları harcamaları ile eğlence, spor ve kültür harcamalarının yüzde 15,5'i de bu bölgede yapıldı.
Bu sonuçlar, Ege Bölgesi'nin toplam tüketim harcamaları içindeki konumuyla birlikte farklı harcama gruplarındaki ağırlığını gösteriyor.
Ancak bölgenin sağlık harcamalarından yüzde 15,9 pay alması, bölgede yaşayan bütün hanelerin bütçelerinin aynı oranını sağlığa ayırdığı anlamına gelmiyor.
Türkiye'de Ailelerin Bütçesinde En Büyük Giderler Hangileri?
TÜİK'in 2025 yılı bölgesel araştırmasına göre Türkiye'nin bütün ana bölgelerinde konut ve kira, ulaştırma ile gıda ve alkolsüz içecek harcamaları hane bütçelerinde öne çıkan gider grupları arasında bulunuyor.
Ancak bu giderlerin toplam tüketim harcaması içerisindeki payları bölgelere göre farklılaşıyor.
İstanbul'da konut ve kira harcamalarının ağırlığı dikkat çekerken Güneydoğu Anadolu'da gıda harcamalarının payı daha yüksek gerçekleşti.
Batı Marmara Bölgesi ulaştırma harcamalarına ayırdığı yüzde 23,3'lük oranla ana bölgeler arasında ilk sırada yer aldı.
Bu veriler, farklı bölgelerde yaşayan ailelerin tüketim önceliklerinin aynı olmadığını gösteriyor.
Bununla birlikte yalnızca harcama oranlarından hareketle gelir dağılımı, yoksulluk veya yaşam kalitesi hakkında kesin sonuçlar çıkarılmamalı.
Bu konuların değerlendirilmesi için gelir, fiyat düzeyi ve hane yapısı gibi başka istatistiklerin de birlikte incelenmesi gerekiyor.
TÜİK Hanehalkı Tüketim Harcamasını Nasıl Hesaplıyor?
TÜİK, Hanehalkı Bütçe Araştırması kapsamında hanelerin tüketim amacıyla gerçekleştirdiği harcamalara ilişkin bilgi topluyor.
Araştırmaya yalnızca mağazalardan veya internet üzerinden yapılan alışverişler dahil edilmiyor.
Hanehalklarının kendi ürettikleri ürünleri tüketmeleri, ayni gelirlerden sağlanan tüketim, bazı hediye ve yardım amaçlı satın alımlar ile belirli dayanıklı tüketim harcamaları da hesaplama yönteminin kapsamına girebiliyor.
Ayrıca ev sahiplerinin yaşadıkları konut için hesaplanan izafi kira da tüketim harcamaları içerisinde yer alıyor.
Bu nedenle TÜİK'in hanehalkı tüketim harcaması verileri, yalnızca banka hesabından veya kredi kartından yapılan ödemelerle aynı kapsamda değerlendirilemez.
Araştırma sonuçları, hanelerin farklı harcama türlerine ayırdığı ekonomik kaynakların dağılımını daha geniş bir çerçevede incelemeyi amaçlıyor.
Bölgesel Tüketim Verileri Neden Üç Yılın Birleşiminden Oluşuyor?
TÜİK'in açıklamasına göre 2025 yılına ait bölgesel tüketim harcaması sonuçları, 2023, 2024 ve 2025 yıllarındaki araştırma verilerinin birleştirilmesiyle elde edildi.
Bunun temel nedeni, bölgesel düzeyde daha güvenilir oransal tahminler oluşturulmasını sağlamak.
Bu nedenle yayımlanan bölgesel sonuçların yalnızca 2025 yılında tek başına toplanan gözlemlerden üretildiği düşünülmemeli.
Ayrıca araştırma kapsamında açıklanan bölgesel dağılımlar, kesin hane bazlı harcama tutarlarını değil istatistiksel tahminleri ifade ediyor.
Özellikle farklı bölgeler arasında karşılaştırma yapılırken sonuçların bu yöntemle hesaplandığını dikkate almak gerekiyor.
İstanbul, İzmir ve Güneydoğu Anadolu Harcamalarında Hangi Farklar Ortaya Çıktı?
TÜİK'in 2025 yılına ilişkin bölgesel araştırması, Türkiye'deki tüketim harcamalarının miktar ve dağılım bakımından farklılaştığını ortaya koydu.
İstanbul, ülke genelindeki toplam hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sını gerçekleştirerek ilk sırada yer aldı.
Konut ve kira giderlerinin hane bütçesindeki payı bakımından İzmir yüzde 30,2 ile öne çıktı.
Gıda ve alkolsüz içecek harcamalarında Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesi yüzde 29,6 ile en yüksek orana ulaştı.
Ulaştırma harcamalarında ise Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova bölgesi yüzde 25 payla ilk sırada yer aldı.
Araştırma, hanehalklarının tüketim harcamalarındaki temel gider gruplarının benzer olduğunu ancak her bölgenin bütçe içindeki harcama dağılımının farklı özellikler gösterdiğini ortaya koyuyor.




