İş Kazası Mevzuatında Yeni Dönem: 2026 İtibarıyla Güncel Uygulamalar
Türkiye’de iş kazalarına ilişkin hukuki yapı, birden fazla mevzuatın birlikte uygulanmasına dayalı karma bir sistem üzerinden yürütülüyor. Sosyal güvenlik işlemleri, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, işverenin tazminat sorumluluğu ve ceza hukuku boyutu aynı olay kapsamında eş zamanlı değerlendirmeye alınıyor.
2021–2026 döneminde yapılan düzenlemeler ise özellikle geçici iş göremezlik ödeneği hesaplamaları ile iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerine ilişkin yükümlülüklerde önemli değişiklikler ortaya çıkardı.
İş Kazalarında Dört Ayrı Hukuki Süreç İşliyor
Mevcut sistemde iş kazaları bakımından;
- SGK yardımları ve kurum işlemleri,
- iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri,
- maddi ve manevi tazminat sorumluluğu,
- ceza hukuku yaptırımları
birlikte değerlendiriliyor.
Bu nedenle iş kazaları yalnızca SGK bildirimiyle sınırlı bir süreç olmaktan çıkıp çok yönlü hukuki sonuçlar doğuruyor.
Geçici İş Göremezlik Hesabında Yeni Sistem
2024 sonunda yapılan düzenlemelerle birlikte geçici iş göremezlik ödeneği hesaplamasında önemli değişiklikler yürürlüğe girdi.
Yeni uygulamaya göre iş kazalarında günlük kazanç hesabı artık yalnızca son üç aylık prime esas kazanç üzerinden değil, son on iki aylık ortalama dikkate alınarak yapılacak.
Düzenleme özellikle;
- düzensiz prim ödemesi bulunan çalışanlar,
- son dönemde ücret artışı yaşayan sigortalılar,
- düşük prim günü olan çalışanlar
bakımından ödeneğin tutarını doğrudan etkileyebilecek.
SGK tarafından yayımlanan uygulama genelgelerinde, düşük prim günü bulunan sigortalılar için getirilen üst sınır uygulamasının tüm vaka türlerine genişletildiği de açıklandı.
İş Kazası Sayılan Haller Korunuyor
5510 sayılı Kanun kapsamında;
- işyerinde meydana gelen olaylar,
- işverenin yürüttüğü iş nedeniyle oluşan kazalar,
- görevli gönderme sırasında yaşanan olaylar,
- işverence sağlanan taşıtla gidiş gelişler,
- emzirme izni sırasında yaşanan kazalar
iş kazası kapsamında değerlendirilmeye devam ediyor.
SGK uygulamalarında olayın işin yürütümüyle doğrudan bağlantılı olup olmadığı değerlendirilirken uygun illiyet bağı ve sigortalılık ilişkisi temel kriterler arasında yer alıyor.
İşverenin Sorumluluğu Devam Ediyor
İş kazasının işverenin kusuru veya iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine aykırı davranışı nedeniyle meydana geldiğinin tespiti halinde SGK’nın işverene rücu hakkı bulunuyor.
Benzer şekilde üçüncü kişilerin kusurunun bulunması durumunda da kurum tarafından yapılan ödemelerin belirli kısmı sorumlulara yansıtılabiliyor.
50’den Az Çalışanı Olan İşyerleri İçin Yeni Dönem
2025 itibarıyla az tehlikeli sınıfta yer alan ve 50’den az çalışanı bulunan işyerleri açısından iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü fiilen genel hale geldi.
Önceki erteleme süresinin sona ermesiyle birlikte küçük ölçekli işyerleri de iş sağlığı ve güvenliği hizmet yükümlülükleri kapsamına dahil oldu.
ÇASMER Düzenlemesi Uygulamaya Girdi
2025 yılında yapılan değişikliklerle birlikte iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin dışarıdan alınmasında yeni bir model daha sisteme eklendi.
OSGB’lere ek olarak Çalışan Sağlığı Merkezleri (ÇASMER) üzerinden de hizmet alınabilmesine imkân tanındı.
Bu düzenleme özellikle küçük işletmelerin hizmet erişimini kolaylaştırmayı hedefliyor.
İSG Eğitimlerinde Yeni Yönetmelik
2026 yılında yayımlanan yeni yönetmelikle çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi.
Yeni sistemde;
- işe başlama eğitimleri,
- eğitim süreleri,
- belgelendirme süreçleri,
- uygulama esasları
yeniden tanımlandı.
İş kazası davalarında eğitim kayıtları ve belgelendirme süreçlerinin daha kritik hale gelmesi bekleniyor.
Tazminat Hesaplamalarında SGK Ödemeleri Tartışması Sürüyor
İş kazası kaynaklı maddi ve manevi tazminat davalarında sosyal güvenlik ödemelerinin hangi ölçüde indirileceği konusu yargı kararlarında önemini koruyor.
Özellikle TBK m.55 kapsamında;
- SGK tarafından yapılan ödemelerin,
- rücu edilemeyen kısımlarının,
- tazminattan mahsup edilip edilmeyeceği
uygulamada tartışmalı alanlardan biri olmaya devam ediyor.
Ceza Hukuku Boyutu Ayrı Değerlendiriliyor
İş kazaları ceza hukuku bakımından da ayrıca değerlendiriliyor.
Ölüm veya yaralanmayla sonuçlanan olaylarda;
- taksirle yaralama,
- taksirle ölüme neden olma,
- bilinçli taksir
hükümleri kapsamında soruşturma yürütülebiliyor.
Özellikle iş güvenliği önlemlerinin alınmadığının tespiti halinde cezai sorumluluk daha ağır sonuçlar doğurabiliyor.
İSG İdari Para Cezaları Her Yıl Güncelleniyor
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında uygulanan idari para cezaları, yeniden değerleme oranlarına göre her yıl artırılıyor.
Bu nedenle işverenlerin;
- risk değerlendirmesi,
- eğitim kayıtları,
- sağlık gözetimi,
- uzman görevlendirmesi,
- bildirim süreçleri
konularında güncel yükümlülükleri düzenli takip etmesi önem taşıyor.
Genel Değerlendirme
Son yıllardaki düzenlemeler iş kazası mevzuatında hem SGK uygulamalarını hem de işveren yükümlülüklerini önemli ölçüde değiştirdi.
Özellikle;
- geçici iş göremezlik hesabındaki yeni sistem,
- küçük işyerlerine yönelik İSG yükümlülükleri,
- eğitim ve hizmet sunum modellerindeki değişiklikler
uygulamada yeni bir dönemin başladığını gösteriyor.